Định nghĩa: Là kiểu bài văn nghị luận nhằm chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai tác phẩm truyện, từ đó đánh giá giá trị, nét độc đáo của mỗi tác phẩm hoặc làm sáng tỏ một quy luật chung trong văn học.

2. Yêu cầu đối với kiểu bài

Nêu rõ mục đích và cơ sở so sánh, đánh giá.
Trình bày đầy đủ thông tin khái quát về hai tác phẩm.
Làm rõ các điểm tương đồng và khác biệt trên cả hai phương diện nội dung và hình thức nghệ thuật.
Rút ra những nhận xét, đánh giá thiết thực, khẳng định giá trị độc đáo của từng tác phẩm.

3. Quy trình thực hiện

Chuẩn bị viết: Chọn hai tác phẩm truyện có điểm chung (đề tài, thể loại, thời kỳ...) và xác định rõ mục đích so sánh.
Tìm ý và Lập dàn ý:
- Tìm ý: Đặt câu hỏi tìm ra cơ sở so sánh, điểm tương đồng, sự khác biệt độc đáo và ý nghĩa của việc so sánh.
- Lập dàn ý: Mở bài (giới thiệu hai tác phẩm, mục đích so sánh) àThân bài (khái quát thông tin từng tác phẩm; phân tích điểm tương đồng; phân tích điểm khác biệt; đánh giá chung) àKết bài (nêu ý nghĩa đánh giá khi đặt trong tương quan so sánh).
Viết bài: Khai thác bằng chứng từ nhiều phương diện (đề tài, cốt truyện, nhân vật, giọng điệu...) một cách khách quan. Tránh lối viết lắp ghép máy móc.
Chỉnh sửa, hoàn thiện: Rà soát lại nội dung theo dàn ý và khắc phục lỗi chính tả, diễn đạt.

Tránh lối viết lắp ghép: Lỗi phổ biến nhất là chia đôi bài viết thành hai phần phân tích riêng rẽ; bài viết đạt yêu cầu phải có sự đan xen, đối chiếu trực tiếp giữa hai tác phẩm.
Nguyên tắc "song hành lý trí": Khi bàn về sự tương đồng, vẫn cần lưu ý đến nét khác biệt, riêng biệt; ngược lại, khi phân tích sự khác biệt, phải đặt trên nền của sự tương đồng làm lý do so sánh.
Đa dạng hóa phương diện nghệ thuật: Việc so sánh không chỉ tập trung vào nội dung đề tài mà phải đi sâu vào bút pháp, giọng điệu, nghệ thuật xây dựng nhân vật và kết cấu truyện.
Tính chính xác của bằng chứng: Mọi nhận định so sánh đều phải được minh chứng cụ thể bằng các chi tiết, trích dẫn chính xác và khách quan từ cả hai văn bản.
Ý nghĩa tầm vĩ mô: So sánh hai tác phẩm không chỉ dừng lại ở bản thân chúng mà nhằm mở ra cách nhìn nhận khái quát về một giai đoạn văn học, một khuynh hướng thẩm mỹ hoặc phong cách thời đại.

Slide 1: Tiêu đề chuyên đề
- Nội dung chính: Thực hành viết: Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện.
Slide 2: Yêu cầu của kiểu bài
- Nội dung chính: Các tiêu chí bắt buộc (Xác định mục đích so sánh; chỉ ra tương đồng - khác biệt về nội dung & nghệ thuật; rút ra đánh giá khách quan).
Slide 3: Thiết lập cơ sở so sánh (Chuẩn bị viết)
- Nội dung chính: Hướng dẫn cách lựa chọn cặp tác phẩm phù hợp; đặt ra các câu hỏi định hướng tìm ý (tại sao lại so sánh hai tác phẩm này?).
Slide 4: Cấu trúc dàn ý chuẩn
- Nội dung chính: Sơ đồ 3 phần: Mở bài (giới thiệu) à Thân bài (khái quát à so sánh tương đồng à làm rõ dị biệt à đánh giá chung) à Kết bài.
Slide 5: Những lỗi thường gặp & Cách khắc phục
- Nội dung chính: Lỗi viết "lắp ghép" máy móc; thiếu bằng chứng đối chứng trực tiếp; mất cân đối khi phân tích.
Slide 6: Thực hành rà soát & Đánh giá bài viết
- Nội dung chính: Bảng kiểm (checklist) tự đánh giá và chỉnh sửa bài viết (về cả mặt nội dung và hình thức trình bày).