Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Kinh tế pháp luật 11

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHUYÊN ĐỀ 1: PHÁT TRIỂN KINH TẾ

VÀ SỰ BIẾN ĐỔI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

BÀI 1. TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC VÀ NGUYÊN NHÂN PHÁT SINH TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐẾN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

(7 tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên.
• Xác định được nguyên nhân phát sinh những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Biết tham gia các hình thức làm việc nhóm phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ để làm rõ những tác động tiêu cực và nguyên nhân phát sinh những tác động này đối với môi trường tự nhiên. Đồng thời, biết sử dụng ngôn ngữ để trình bày các thông tin, ý tưởng trong thảo luận, đánh giá các vấn đề trong các hoạt động học tập của bài học.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích được các thông tin, câu chuyện, tình huống và trường hợp trong bài học và thực tiễn cuộc sống liên quan đến vấn đề tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên.. 

Năng lực đặc thù: 

• Năng lực điều chỉnh hành vi: Hiểu được trách nhiệm của công dân trong việc bảo vệ môi trường tự nhiên trước tác động tiêu cực của phát triển kinh tế.
• Năng lực tìm hiểu và tham gia các hoạt động kinh tế – xã hội: Hiểu được kiến thức khoa học về tác động của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên; giải thích được một cách đơn giản một số hiện tượng phát triển kinh tế tác.

Năng lực số :

• Khai thác dữ liệu và thông tin: Áp dụng kỹ thuật tìm kiếm nâng cao để thu thập thông tin và dữ liệu số liên quan đến môi trường (1.1.NC1b); Đánh giá tính xác thực và độ tin cậy của các nguồn tài liệu số về tác động kinh tế (1.2.NC1a).
• Giao tiếp và hợp tác trong môi trường số: Áp dụng quy tắc trích dẫn nguồn và ghi chú tài liệu số chính xác (2.2.NC1c); Đề xuất và sử dụng các công cụ số trực tuyến để hợp tác nhóm thời gian thực (2.4.NC1a).
• Sáng tạo nội dung số: Sáng tạo và biên tập nội dung đa phương tiện ở nhiều định dạng khác nhau (3.1.NC1a); Áp dụng quy định về bản quyền số và đăng ký giấy phép cho sản phẩm học tập tự tạo (3.3.NC1a).
• Giải quyết vấn đề: Tùy chỉnh cấu hình hiển thị và môi trường số phù hợp với nhu cầu tiếp cận cá nhân (5.2.NC1b).
• Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI): Tinh chỉnh hệ thống câu lệnh (prompt) trên công cụ AI để khai thác kiến thức chuyên sâu (6.2.NC1b); Kiểm tra, đối chiếu và xác minh tính chính xác của dữ liệu do AI tạo sinh cung cấp (6.3.NC1b).

Năng lực AI:

• 11.C3.MR1 (Các kĩ thuật và ứng dụng AI): Vận dụng được một số kĩ thuật prompt nâng cao như: ràng buộc định dạng đầu ra, chia nhỏ nhiệm vụ để khai thác kiến thức chuyên sâu về tác động tiêu cực của hoạt động kinh tế công nghiệp và giao thông đến môi trường tự nhiên.

3. Phẩm chất

• Rèn luyện được tính chăm chỉ, trung thực và có trách nhiệm trong việc tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường tự nhiên trước tác động của phát triển kinh tế.
• Thể hiện được tinh thần yêu nước, yêu thiên nhiên, bảo vệ môi trường tự nhiên, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam tươi đẹp.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV Chuyên đề học tập Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 11;
• Tranh/ảnh, clip, câu chuyện, thông tin về tác động của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên;
• Giấy A4, phiếu học tập, đồ dùng đơn giản để sắm vai;
• Máy tính, máy chiếu, bài giảng PowerPoint,...(nếu có điều kiện).
• Thiết bị và hạ tầng số bổ sung: Nền tảng lớp học ảo (LMS), tài khoản công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ học tập (Gemini / ChatGPT / Copilot), hệ sinh thái Google Workspace (Google Docs).
• Hệ thống bài tập trắc nghiệm trên Quizizz/ website kenhhoctap.edu.vn.

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Giáo dục kinh tế pháp luật 11
• Tranh ảnh, tư liệu sưu tầm liên quan đến nội dung bài học. 
• Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Giới thiệu ý nghĩa của bài học; khai thác trải nghiệm của HS về vấn đề liên quan đến nội dung bài học mới; tạo hứng thú cho HS. 

b. Nội dung: GV chiếu một đoạn clip về khai thác tài nguyên có ảnh hưởng đến môi trường sống; HS vận dụng hiểu biết, kiến thực thực tế của bản thân chia sẻ suy nghĩ về tác động xấu của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên ở địa phương,... 

c. Sản phẩm: 

- Câu trả lời của HS về thực trạng khai thác tài nguyên thiên nhiên được phản ánh trong các hình ảnh 

- Một số tác động xấu của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên ở địa phương,...

d. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS quan sát các hình ảnh trong SGK và trả lời câu hỏi (SGK - tr6)

1. Nội dung các hình ảnh trên phản ánh tình trạng tài nguyên thiên nhiên nước ta đang bị khai thác như thế nào?

2. Theo em, tình trạng đó có ảnh hưởng thế nào đến môi trường tự nhiên?

- GV chiếu thêm video về vấn nạn “Phá rừng” cho HS quan sát (link video)

- GV gợi ý cho HS sử dụng điện thoại thông minh cá nhân để tra cứu nhanh thông tin trên mạng Internet, chủ động áp dụng các bộ lọc từ khóa cụ thể hoặc toán tử nâng cao để lấy thông tin chính thống về tình trạng khai thác cát sỏi trái phép hoặc nạn tàn phá rừng tại địa phương nơi mình sinh sống trong thời gian gần đây nhằm bổ sung dữ liệu thực tế cho bài phát biểu.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS lắng nghe GV, quan sát hình ảnh, video để trả lời các câu hỏi của GV

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời 1 – 2 HS trả lời câu hỏi, chia sẻ suy nghĩ. 

- Các học sinh khác lắng nghe, bổ sung ý kiến. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, dẫn dắt HS vào bài học: Phát triển kinh tế góp phần nâng cao đời sống nhân dân, thúc đẩy xã hội phát triển nhưng cũng tạo ra áp lực lớn đối với môi trường: gây ô nhiễm, suy thoái môi trường, suy kiệt tài nguyên, suy giảm đa dạng sinh học,... Nhận thức được những tác động tiêu cực đồng thời xác định được nguyên nhân dẫn đến những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên giúp chúng ta có cơ sở để đưa ra những chính sách, biện pháp nhằm khắc phục và hạn chế những tác động tiêu cực này, góp phần bảo vệ môi trường tự nhiên. Chúng ta cùng vào Bài 1 – Tác động tiêu cực và nguyên nhân phát sinh tác động của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên.

[1.1.NC1b: HS áp dụng kỹ thuật tìm kiếm nâng cao để thu thập thông tin và dữ liệu số liên quan đến môi trường.]

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Tìm hiểu tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên 

a. Mục tiêu: HS nêu được những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên 

b. Nội dung: 

- GV giao nhiệm vụ cho HS làm việc nhóm đôi, đọc các thông tin trong SGK để trả lời câu hỏi tìm hiểu về các nội dung: ô nhiễm môi trường; suy thoái môi trường; suy giảm tài nguyên thiên nhiên; suy giảm đa dạng sinh học; biến đổi khí hậu 

- GV dành thời gian cho các nhóm nêu ví dụ cụ thể về các tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên theo các nội dung đã thảo luận: ô nhiễm môi trường; suy thoái môi trường; suy giảm tài nguyên thiên nhiên; suy giảm đa dạng sinh học; biến đổi khí hậu 

- GV nhận xét và chốt kiến thức 

+ Khái niệm về ô nhiễm môi trường; suy thoái môi trường; suy giảm tài nguyên thiên nhiên; suy giảm đa dạng sinh học; biến đổi khí hậu

+ Những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên

c. Sản phẩm: HS ghi vào vở

- Khái niệm về ô nhiễm môi trường; suy thoái môi trường; suy giảm tài nguyên thiên nhiên; suy giảm đa dạng sinh học; biến đổi khí hậu

- Những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên: ô nhiễm môi trường; suy thoái môi trường; suy giảm tài nguyên thiên nhiên; suy giảm đa dạng sinh học; biến đổi khí hậu

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 2. Tìm hiểu nguyên nhân phát sinh tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên 

a. Mục tiêu: HS giải thích được nguyên nhân phát sinh những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên.

b. Nội dung: 

- GV cho HS làm việc nhóm đôi, đọc các thông tin trong SGK để trả lời câu hỏi tìm hiểu về các nội dung: Nguyên nhân áp lực từ gia tăng dân số và đô thị hóa; nguyên nhân từ trình độ công nghệ khai thác tài nguyên và xử lí chất thải thấp; nguyên nhân từ việc gia tăng nhu cầu tiêu dùng và ý thức của các chủ thể kinh tế

- HS tìm ví dụ minh họa 

- GV nhận xét và chốt kiến thức cho HS 

c. Sản phẩm: HS ghi vào vở những nguyên nhân phát sinh tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố tri thức vừa khám phá; rèn luyện kĩ năng xử lí tình huống, liên hệ thực tế nhằm điều chỉnh ý thức, hành vi của bản thân với những vấn đề liên quan đến bảo vệ môi trường tự nhiên.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi bài tập 1, 2, 3 phần Luyện tập SGK tr.14; HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học về các tác động tiêu cực và nguyên nhân phát sinh tác động của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên để thực hiện nhiệm vụ.

c. Sản phẩm: Câu trả lời cho các bài tập 1, 2, 3 và các câu trắc nghiệm đi kèm.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Em hãy cho biết các ý kiến sau đúng hay sai. Vì sao?

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu HS đọc các ý kiến trong SGK, nêu quan điểm của mình và giải thích theo phiếu học tập 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận nhóm đôi, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để thực hiện  nhiệm vụ.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện một số cặp đôi trình bày kết quả thảo luận: 

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

Nhiệm vụ 2: Em hãy cho biết các hoạt động kinh tế dưới đây có ảnh hưởng như thế nào đến môi trường tự nhiên. Vì sao?

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV chia HS thành 4 nhóm, mỗi nhóm nhận xét một ảnh hưởng của hoạt động kinh tế đến môi trường tự nhiên:

a. Nhóm 1: Tăng cường bón phân, thâm canh, tăng năng suất cây trồng..

b. Nhóm 2: Siêu thị T thực hiện gói các sản phẩm rau quả bằng lá chuối và túi giấy tái chế..

c. Nhóm 3: Tập đoàn V quyết định thay đổi chiến lược kinh doanh, chuyển từ sản xuất ô tô chạy bằng xăng sang ô tô chạy bằng điện.

d. Nhóm 4:  Một số gia đình đã đầu tư lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời trên mái nhà. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận nhóm đôi, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học để thực hiện nhiệm vụ.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận: 

a. Nếu sử dụng phân bón hợp lí, đúng quy định thì được coi là hành vi tác động tích cực đến môi trường tự nhiên nhưng nếu chạy theo năng suất, sản lượng cây trồng sử dụng phân bón hoá học quá mức, có thể làm cho đất bị ô nhiễm, bạc màu,... thì được coi là tác động tiêu cực đến môi trường.

b. Đây là việc làm tác động tích cực đến môi trường vì lá chuối và túi giấy tái chế là những vật phẩm thân thiện với môi trường.

c. Đây là việc làm tác động tích cực đến môi trường, giảm khí thải, giảm bớt sử dụng năng lượng có được từ khai thác tài nguyên thiên nhiên.

d. Đây là hành vi tác động tích cực đến môi trường vì hướng đến sử dụng năng lượng tự nhiên.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

Nhiệm vụ 3: Xác định nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm, suy thoái môi trường do tác động của phát triển kinh tế.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS thành các nhóm, mỗi nhóm khoảng 4 – 6 HS

- GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ: sử dụng sơ đồ tư duy để mô tả những tác nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường nước, môi trường đất, môi trường không khí xuất phát từ việc phát triển kinh tế.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thảo luận nhóm, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học về tổng hợp, mô tả những tác nhân tiêu cực xuất phát từ việc phát triển kinh tế 

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận

Ví dụ:

Nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm môi trường nước từ tác động của phát triển kinh tế như:

+ Do các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp;

+ Do hoạt động sinh hoạt;

+ Do quá trình đô thị hoá;

+ Do yếu tố khác như: sự gia tăng dân số, nhận thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường...

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và chốt đáp án.

Nhiệm vụ 4 : Câu hỏi trắc nghiệm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức cho học sinh chơi trò chơi trắc nghiệm trên trang web kenhhoctap.edu.vn để củng cố toàn bài:

+ GV yêu cầu HS sử dụng điện thoại thông minh cá nhân đăng nhập hệ thống Quizizz do GV thiết lập, tham gia trò chơi trắc nghiệm:

Câu 1: Nội dung nào sau đây không phải là tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên?

A. Ô nhiễm môi trường.

B. Suy thoái môi trường.

C. Suy giảm đa dạng sinh học.

D. Gia tăng khả năng tái tạo tài nguyên.

Câu 2: Hoạt động nào sau đây trực tiếp làm suy giảm tài nguyên thiên nhiên?

A. Khai thác khoáng sản quá mức để phục vụ sản xuất.

B. Sử dụng năng lượng mặt trời trong sinh hoạt.

C. Trồng rừng để phục hồi hệ sinh thái.

D. Tái chế nguyên liệu đã qua sử dụng.

Câu 3: Nguyên nhân nào sau đây làm gia tăng tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên?

A. Áp dụng rộng rãi công nghệ sản xuất sạch.

B. Khai thác tài nguyên bằng công nghệ lạc hậu, hiệu quả thấp.

C. Tăng cường xử lí và tái chế chất thải.

D. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của các chủ thể kinh tế.

Câu 4: Nhà máy X mở rộng sản xuất nhưng không đầu tư hệ thống xử lí chất thải phù hợp. Nước thải chưa đạt tiêu chuẩn được xả trực tiếp ra sông, làm cá chết và nước có mùi bất thường. Trường hợp này phản ánh rõ nhất tác động nào của phát triển kinh tế?

A. Suy giảm dân số.

B. Ô nhiễm môi trường nước.

C. Gia tăng đa dạng sinh học.

D. Phục hồi tài nguyên thiên nhiên.

Câu 5: Để tăng lợi nhuận, cơ sở sản xuất Y sử dụng nguyên liệu giá rẻ, công nghệ lạc hậu và thường xuyên xả chất thải chưa qua xử lí ra môi trường. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tác động tiêu cực đến môi trường trong trường hợp này là:

A. nhu cầu tiêu dùng giảm và tài nguyên ngày càng phong phú.

B. tốc độ đô thị hóa giảm và dân số ít biến động.

C. trình độ công nghệ thấp và ý thức bảo vệ môi trường chưa cao.

D. việc sử dụng công nghệ sạch và tiết kiệm tài nguyên.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức đã học và hiểu biết thực tế của bản thân về để trả lời câu hỏi.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).   

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời cá nhân HS trả lời lần lượt các câu hỏi:

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu đáp án khác (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án.

[5.2.NC1b: HS áp dụng công cụ số để giải quyết nhu cầu và tự tùy biến môi trường số phù hợp.]

- GV chuyển sang nội dung mới. 

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS tự giác áp dụng những điều đã học vào thực tiễn với không gian mới, tình huống mới nhằm tăng cường ý thức và kĩ năng thường xuyên vận dụng những điều đã học để phát hiện và giải quyết các vấn đề có liên quan đến bảo vệ môi trường tự nhiên trước tác động tiêu cực của phát triển kinh tế. 

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS thực hiện bài tập vận dụng này ở nhà, quy định rõ thời gian nộp bài, hình thức sản phẩm.

- GV chọn bài viết hay để các em trình bày trước lớp.

c. Sản phẩm:

- Bài thuyết trình về nguyên nhân dẫn đến những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến tài nguyên rừng ở nước ta và những bài học rút ra.

d. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV nêu nhiệm vụ cho HS về nhà thực hiện:

Em hãy viết bài nói về nguyên nhân dẫn đến những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến tài nguyên rừng ở nước ta và những bài học rút ra.

- GV yêu cầu HS sử dụng các phần mềm biên tập đa phương tiện trực tuyến như CapCut hoặc Canva trên máy tính xách tay cá nhân để cùng thiết kế và xuất bản báo cáo dưới dạng một sản phẩm video ngắn (độ dài 3-5 phút định dạng MP4) hoặc infographic tương tác lồng ghép âm thanh, hình ảnh đồ họa sinh động.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài; kĩ năng tìm kiếm, sưu tầm thông tin, hình ảnh; kĩ năng thiết kế để thực hiện nhiệm vụ.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3 : Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

HS nộp sản phẩm vào tuần học sau. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết thúc tiết học.

[3.1.NC1a: HS sáng tạo và biên tập nội dung đa phương tiện ở nhiều định dạng khác nhau.]

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học.

- Hoàn thành bài thuyết trình về nguyên nhân dẫn đến những tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến tài nguyên rừng ở nước ta và những bài học rút ra.

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung kiến thức Bài 2 – Sự cần thiết và biện pháp giải quyết vấn đề tác động tiêu cực của phát triển kinh tế đến môi trường tự nhiên.