Giáo án tích hợp NLS Tin học 7 kết nối tri thức

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS quan sát Hình 9.1 và trả lời câu hỏi:

1. Cột dữ liệu Trung bình cần điều chỉnh gì để hiển thị dễ đọc, dễ so sánh hơn?

2. Dữ liệu tại cột Chi phí nên trình bày lại như thế nào để phù hợp với dữ liệu là số tiền?

- GV chia lớp thành 3 nhóm lớn, yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK – tr.45-47, quan sát Hình 9.2 đến Hình 9.5 và trả lời câu hỏi của từng nhóm ra giấy A1: 

+ Nhóm 1: Dữ liệu kiểu số trong bảng tính được định dạng để làm gì? Thao tác định dạng dữ liệu kiểu số trong bảng tính được thực hiện như thế nào? Nêu ví dụ.

+ Nhóm 2: Ý nghĩa của việc định dạng dữ liệu kiểu phần trăm là gì? Chúng ta thực hiện định dạng dữ liệu kiểu phần trăm như thế nào trong phần mềm bảng tính? Nêu ví dụ.

+ Nhóm 3: Dữ liệu ngày tháng trong phần mềm bảng tính được hiển thị mặc định dưới dạng nào? Nêu ý nghĩa của lệnh định dạng dữ liệu ngày tháng. Khi muốn thay đổi cách hiển thị dữ liệu ngày tháng, chúng ta phải thực hiện các bước ra sao? Nêu ví dụ.

- GV yêu cầu HS quan sát Hình 9.6 và lưu ý: Dữ liệu ngày tháng có thể thực hiện các phép cộng với số nguyên và phép trừ hai dữ liệu ngày tháng.

- GV yêu cầu HS: Sử dụng Chatbot tìm hiểu cách sử dụng dấu chấm, dấu phẩy khi định dạng dữ liệu số trong Excel.

- GV chốt kiến thức: Có thể định dạng dữ liệu số theo các kiểu khác nhau như xác định số chữ số thập phân, phân tách hàng nghìn, hàng triệu,… Có thể định dạng số theo kiểu phần trăm và định dạng dữ liệu ngày tháng của Việt Nam (dd/mm/yyyy).

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin SGK.45-47 và trả lời câu hỏi. 

- HS nhập câu lệnh: “Tại sao trong Excel có lúc dùng dấu phẩy, có lúc dùng dấu chấm để ngăn cách hàng nghìn? Làm thế nào để đổi định dạng tiền tệ sang VND?”

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

1. Định dạng dữ liệu số

* Trả lời HĐ1: 

1. Dữ liệu ở cột Trung bình là số thập phân, nhưng số các chữ số phần thập phân khác nhau nên tạo hình ảnh không đẹp. Cần điều chỉnh: cố định số các chữ số phần thập phân bằng nhau trên cột.

2. Số liệu tại cột Chi phí là tiền nên ít khi thể hiện dưới dạng như trong hình. Cần điều chỉnh: cần nhóm các chữ số hàng nghìn, triệu, tỉ vào các nhóm để dễ nhận biết số tiền.

* Trả lời Hoạt động nhóm:

a) Định dạng dữ liệu số:

- Ý nghĩa: để cố định số các chữ số thập phân và đặt dấu “,” giữa các chữ số hàng nghìn, triệu, tỉ,…

- Ví dụ: nếu định dạng cho 2 chữ số thập phân thì:

3532412.45954301 → 3,532,412.46

0.8643289 → 0.86

87654289140.8 → 87,654,289,140.80

- Các bước định dạng dữ liệu kiểu số:

+ Bước 1: Chọn một ô hoặc vùng dữ liệu.

+ Bước 2: Chọn Home → nháy chuột vào mũi tên bên cạnh nhóm lệnh Number để mở cửa sổ Format Cells.

+ Bước 3: Chọn số chữ số thập phân trong ô Decimal places.

+ Bước 4: Nháy chuột vào ô Use 1000 Separator (,) để dùng dấu “,” ngăn cách hàng nghìn, hàng triệu,… → Chọn OK.

b) Định dạng dữ liệu kiểu phần trăm

- Ý nghĩa: để một số thực sẽ tự động có khuôn dạng tỉ lệ phần trăm.

- Ví dụ:

34.124 → 3412.40%

0.7642 → 76.42%

0.45123 → 45.12%

- Các bước định dạng dữ liệu kiểu phần trăm:

+ Bước 1: Chọn một ô hoặc một vùng dữ liệu.

+ Bước 2: Chọn Home → nháy chuột vào mũi tên bên cạnh nhóm lệnh Number để mở cửa sổ Format Cells.

+ Bước 3: Chọn Number → Chọn kiểu Percentage → Chọn OK.

c) Định dạng dữ liệu ngày tháng

- Ý nghĩa: để chuyển đổi kiểu thể hiện thời gian từ dạng mặc định mm/dd/yyyy sang dạng dd/mm/yyyy

- Ví dụ:

12/30/2021 → 30/12/2021

4/30/1975 → 30/4/1975

12/19/1946 → 19/12/1946.

- Các bước định dạng dữ liệu ngày tháng.

+ Bước 1: Chọn một ô hoặc một vùng dữ liệu.

+ Bước 2: Chọn Home → nháy chuột vào mũi tên bên cạnh nhóm lệnh Number để mở cửa sổ Format Cells.

+ Bước 3: Chọn Number → Chọn kiểu Date → Tìm và chọn Vietnamese  trong ô Locale (location).

+ Bước 4: Chọn kiểu ngày/tháng/năm → Chọn OK.

- 6.2.TC1a: Sử dụng công cụ AI để giải thích các quy chuẩn quốc tế về dữ liệu số, hỗ trợ việc học tập tự chủ.

- 3.2.TC1a: Thực hiện thao tác định dạng dữ liệu số trên phần mềm bảng tính.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu câu hỏi ở Hoạt động 2 – SGK tr.47 và yêu cầu HS trả lời:

1. Theo em việc định dạng dữ liệu và trình bày bảng tính có khác nhau không?

2. Các lệnh trình bày bảng tính hay định dạng dữ liệu có làm thay đổi dữ liệu trên bảng tính hay không?

- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong SGK – tr.48 và tóm tắt kiến thức:

+ Nhóm 1: Tìm hiểu về các lệnh chèn, xóa, ẩn, hiện hàng và cột.

+ Nhóm 2: Tìm hiểu về lệnh gộp các ô của một vùng dữ liệu.

- GV lưu ý:

+ Khi trộn một vùng dữ liệu thành một ô dữ liệu thì địa chỉ ô này chính là địa chỉ ô dữ liệu phía trên bên trái của vùng dữ liệu được trộn.

+ Khi trộn thì dữ liệu của ô phía trên sẽ thành dữ liệu của ô mới, dữ liệu của tất cả các ô khác sẽ bị mất hết.

+ Sau khi trộn thì có thể hủy trộn. Một số phần mềm gọi thao tác hủy trộn là tách ô.

- GV chia nhóm 4 HS và yêu cầu HS thực hiện trên máy tính các yêu cầu sau:

+ Mở bảng tính THXanh.xlxs, mở trang tính 4. Dự kiến phân bổ cây cho các lớp (Hình 8.7).

+ Thực hiện thao tác chèn 1 hàng trống giữa hàng 5,6 và hoàn thiện thêm 1 loài hoa và dữ liệu liên quan trong bảng dữ liệu.

+ Thực hiện thao tác xóa hàng 7.

+ Ẩn cột D đến J

+ Nhập dữ liệu ô B8 là “Hoa”. Thực hiện gộp các ô từ B4:B8

- GV đặt câu hỏi: Sau khi trộn vùng dữ liệu B4:B8 thì địa chỉ của vùng dữ liệu được trộn là gì? Khi trộn thì dữ liệu của ô B8 có bị mất không? Sau khi trộn ô thì ta có thể hủy trộn được hay không?

- GV gợi ý HS sử dụng Chatbot để tìm hiểu một số cách chọn màu nền phù hợp cho bảng tính.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin SGK, quan sát Hình 9.7 đến Hình 9.11 – SGK tr. 48 và trả lời câu hỏi. 

- HS nhập lệnh cho AI: “Gợi ý cho tôi 3 màu sắc phối hợp đẹp mắt (kèm mã màu hoặc tên màu) để làm tiêu đề và nền cho một bảng tính Excel về chủ đề Trường học xanh.”

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức và kết luận.

- GV chuyển sang nội dung mới.

2. Trình bày bảng tính

* Trả lời HĐ2:

1. Có thể so sánh sự khác nhau giữa định dạng dữ liệu và trình bày bảng tính như trong bảng dưới đây (đính kèm cuối mục)

2. Các lệnh trình bày bảng tính hay định dạng dữ liệu không làm thay đổi dữ liệu trên bảng tính.

a) Các lệnh chèn, xóa, ẩn, hiện hàng và cột

- Xóa hàng, cột: Nháy chuột vào tên của cột hoặc hàng muốn xóa → Nháy chuột phải vào chỗ chọn → Chọn Delete.

- Chèn thêm một hàng, một cột mới: Chọn hàng hoặc cột → Nháy chuột phải vào chỗ chọn → Chọn Insert.

- Làm ẩn hàng hoặc cột: Chọn hàng hoặc cột → Nhát chuột phải vào chỗ chọn → Chọn Hide.

- Hiển thị lại hàng hoặc cột đã ẩn: Chọn các hàng, cột xung qunah vịt rí hàng, cột bị ẩn đi → Nháy nút phải chuột → Chọn  Unhide.

b) Lệnh gộp các ô của một vùng dữ liệu: Đánh dấu vùng dữ liệu → Chọn Home/Alignment/Merge & Center.

- 6.2.TC1a: Sử dụng công nghệ AI để hỗ trợ tư duy thẩm mỹ và thiết kế trong trình bày thông tin.

- 3.2.TC1a: Sử dụng các công cụ biên tập (Font, Border, Fill) để trình bày sản phẩm số hoàn chỉnh.

- Cùng tác động lên cách thể hiện của dữ liệu.

- Mục đích chung là làm cho bảng dữ liệu trông đẹp hơn.

- Định dạng dữ liệu là đưa dữ liệu vào một khuôn nhất định dạng cứng để thể hiện.

- Trình bày dữ liệu hay trang tính là thay đổi cách thể hiện dữ liệu bên ngoài thông qua các thuộc tính ngoài không phụ thuộc vào dữ liệu, ví dụ như màu sắc, phông, kiểu chữ, căn chỉnh, ghép, tách ô dữ liệu.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc nhiệm vụ trong Hoạt động 3 – SGK tr.49:

Giả sử nhóm em lập bảng dữ liệu như Hình 9.12 để theo dõi tiến độ thực hiện dự án Trường học xanh. Dữ liệu được nhập vào bảng có thể là số liệu cụ thể hoặc có thể ghi chữ "Không" nếu lớp không có cây này, hoặc ghi "Đang làm" nếu lớp đã thực hiện nhưng chưa có số liệu, ghi "???" nếu chưa biết thông tin gì. Cột cuối cùng luôn tính Tổng số cây theo từng loại, hàng cuối sẽ đếm số loại cây đã trồng của mỗi lớp.

Các kết quả của bảng dữ liệu này có luôn đúng hay không? Vì sao?

- GV nhắc lại chú ý: Khi tính toán trên các ô dữ liệu, các hàm này sẽ bỏ qua các ô trống và ô chứa văn bản, chỉ tính toán trên các ô chứa dữ liệu số.

- GV yêu cầu HS sử dụng AI tìm hiểu một số lỗi khi sử dụng các hàm tính toán (Ví dụ: Lỗi #DIV/0! khi sử dụng hàm AVERAGE)

- GV chiếu Câu hỏi – SGK tr.49, yêu cầu HS trả lời câu hỏi.

Trong bảng dữ liệu của Hình 9.12, các hàm sau sẽ cho kết quả bao nhiêu?

a) = COUNT(C6:I6)

b) = AVERAGE(C7:I7)

c) = MAX (C4:I8)

d) = SUM(C4:I8)

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin SGK, quan sát Hình 9.12 – SGK tr.49 và trả lời câu hỏi.  

- HS nhập lệnh: “Tại sao hàm AVERAGE của tôi báo lỗi #DIV/0! và làm thế nào để khắc phục?”

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV chuyển sang kiến thức mới

3. Tính chất của các hàm trên bảng tính

* Trả lời HĐ3:

1. Kết quả tính toán của bảng luôn đúng.

2. Giải thích: Tất cả các hàm đã học đều tính toán trên những dữ liệu là số và bỏ qua các ô không phải là số, do vậy kết quả tính toán của bảng luôn đúng.

* Câu hỏi: 

Trong bảng dữ liệu của Hình 9.12, các hàm sẽ cho kết quả là:

a) = COUNT(C6:I6): kết quả là 3.

b) = AVERAGE(C7:I7): kết quả là 15.

c) = MAX (C4:I8): kết quả là 20.

d) = SUM(C4:I8): kết quả là 190.

- 2.2.TC1a: Sử dụng được các công cụ kỹ thuật số để thu thập, xử lý và trích xuất thông tin từ dữ liệu.

- 6.2.TC1a: Sử dụng AI để tìm hiểu cách xử lý lỗi.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV nêu nhiệm vụ:

+ Tạo trang tính mới trong bảng tính của dự án để nhập dữ liệu dự kiến phân bổ cây.

+ Nhập và sao chép dữ liệu vào trang tính.

+ Thiết lập công thức tính chi phí trồng mỗi loại cây và chi phí của toàn bộ dự án.

+ Thực hiện các thao tác định dạng dữ liệu cho trang tính.

- GV hướng dẫn HS thực hành theo đúng các bước đã mô tả trong sách. 

- GV hướng dẫn cho HS nhập trang 5 của tệp theo yêu cầu sau:

+ Trang tính 5: 5. Tổng kết.

+ Tiêu đề của bảng dữ liệu: Bảng 5. Dự kiến phân bổ cây dự án Trường học xanh

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin SGK, quan sát Hình 9.13 – SGK tr.50 và trả lời câu hỏi.  

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi.

- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung. 

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

- GV chuyển sang phần Luyện tập.

4. Thực hành: Hoàn thiện dữ liệu dự án Trường học xanh

* Trả lời HĐ3:

1. Kết quả tính toán của bảng luôn đúng.

2. Giải thích: Tất cả các hàm đã học đều tính toán trên những dữ liệu là số và bỏ qua các ô không phải là số, do vậy kết quả tính toán của bảng luôn đúng.

- 2.2.TC1a: Sử dụng công cụ số (hàm Excel) để biến đổi dữ liệu thô thành thông tin có ý nghĩa.

- 3.2.TC1a: Chỉnh sửa và hoàn thiện nội dung số.