Giáo án và PPT Địa lí 6 cánh diều Bài 2: Các yếu tố cơ bản của bản đồ

BÀI 2. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CỦA BẢN ĐỒ

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

GV yêu cầu HS thảo luận và trả lời:

Bản đồ địa lí được sử dụng để thể hiện nhiều loại thông tin khác nhau. Vậy làm thế nào để có thể đọc và hiểu được những nội dung thể hiện trên bản đồ?

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1. MỘT SỐ LƯỚI KINH TUYẾN CỦA BẢN ĐỒ THẾ GIỚI

Hoạt động 1.

GV đặt câu hỏi hướng dẫn học sinh tìm hiểu:  

Để thể hiện toàn bộ Trái Đất thì giữa quả Địa Cầu và bản đồ, phương tiện nào thể hiện đúng hơn?

Sản phẩm dự kiến:

- Trình bày phép chiếu bản đồ: Khi vẽ bản đồ, người ta phải chuyển bề mặt cong của Trái Đất sang mặt phẳng. thông qua các phép chiếu bản đồ.

- Đặc điểm của phép chiếu bản đồ: 

+ Khi chuyển bề mặt cong của Trái Đất lên mặt phẳng, các lãnh thổ được thể hiện trên bản đồ đều bị biến dạng nhất định so với hình dạng thực trên bề mặt Trái Đất. 

+ Với mỗi phép chiếu bản đồ, lưới kinh vĩ tuyến có đặc điểm khác nhau. 

2. KÍ HIỆU BẢN ĐỒ VÀ CHÚ GIẢI BẢN ĐỒ

Hoạt động 2.

GV đưa ra câu hỏi:

Hệ thống các ký hiệu trên bản đồ được gọi là gì?

Sản phẩm dự kiến:

Kí hiệu bản đồ: chứa đựng các nội dung cần phản ánh về mặt vị trí, phân bố, số lượng, sự phát triển,... trong không gian, gồm: kí hiệu điểm, kí hiệu đường, kí hiệu diện tích và chia thành các dạng: kí hiệu hình học, kí hiệu chữ, kí hiệu tượng hình.

Chú giải bản đồ : gồm hệ thống kí hiệu và giải thích ý nghĩa của các kí hiệu đó để người sử dụng đọc được nội dung bản đồ.

3. TỈ LỆ BẢN ĐỒ

Hoạt động 3.

GV đưa ra câu hỏi:

• Tỉ lệ bản đồ là gì?

• Có những cách thể hiện tỉ lệ bản đồ nào?

Sản phẩm dự kiến:

- Tỉ lệ bản đồ là yếu tố xác định mức độ thu nhỏ khoảng cách khi chuyển từ thực tế sang thể hiện trên mặt phẳng bản đồ. 

- Có 3 cách thể hiện tỉ lệ bản đồ:

+ Tỉ lệ số.

+ Tỉ lệ thước.

+ Tỉ lệ chữ. 

Tính khoảng cách trên bản đồ dựa vào tỉ lệ bản đồ

- Để đo khoảng cách giữa hai địa điểm trên bản đồ ta có thể dùng com-pa hoặc dùng mảnh giấy có cạnh thẳng đứng, thước kẻ. 

- Để đo khoảng cách giữa hai điểm ta thực hiện theo các bước sau:

+ Xác định vị trí hai địa điểm cần đo.

+ Đặt hai đầu của compa vào hai điểm cần đo (đối với mảnh giấy, đặt mép thẳng của mảnh giấy sát hai điểm cần đo, dùng bút đánh dấu hai điểm đó lên giấy).

+ Giữ nguyên độ rộng của compa (hoặc mảnh giấy) và đặt lên thước tỉ lệ  để tìm ra khoảng cách giữa hai điểm trên thực tế.

4. PHƯƠNG HƯỚNG TRÊN BẢN ĐỒ

Hoạt động 4.

GV đưa ra câu hỏi:

Em hãy nêu các cách xác định phương hướng trên bản đồ.

Sản phẩm dự kiến:

- Xác định phương hướng trên bản đồ:

 + Dựa vào lưới kinh vĩ tuyến 

+ Dựa vào mũi tên chỉ hướng bắc trong bản đồ.

5. MỘT SỐ BẢN ĐỒ THÔNG DỤNG

Hoạt động 4.

GV đưa ra câu hỏi:

Bản đồ chia thành mấy nhóm?

Sản phẩm dự kiến:

- Bản đồ chia thành 2 nhóm:

+ nhóm bản đồ địa lí chung 

+ nhóm bản đồ địa lí chuyên đề.