Giáo án NLS Công nghệ 12 Đ-ĐT kết nối Bài 18: Giới thiệu về điện tử tương tự
Giáo án NLS Công nghệ 12 (Điện - Điện tử) kết nối tri thức Bài 18: Giới thiệu về điện tử tương tự. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh làm quen và ứng dụng công nghệ, tin học. KHBD này là file word, tải về dễ dàng. Là mẫu giáo án mới nhất năm 2026 để giáo viên dạy tốt môn CN 12.
Xem: => Giáo án tích hợp NLS Công nghệ 12 Điện - Điện tử Kết nối tri thức
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHƯƠNG VII. ĐIỆN TỬ TƯƠNG TỰ
BÀI 18. GIỚI THIỆU VỀ ĐIỆN TỬ TƯƠNG TỰ
Thời gian thực hiện: 2 tiết
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Trình bày được nội dung cơ bản về tín hiệu, một số mạch xử lí tín hiệu của điện tử tương tự.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự học: Chủ động tích cực thực hiện những công việc của bản thân trong học tập thông qua việc tham gia đóng góp ý tưởng, đặt câu hỏi và trả lời các yêu cầu của GV đưa ra; biết lựa chọn các nguồn tài liệu học tập phù hợp.
- Năng lực giao tiếp hợp tác: Thảo luận nhóm, tiếp thu sự góp ý và hỗ trợ thành viên trong nhóm khi tìm hiểu về kĩ thuật điện tử
- Năng lực giải quyết vấn đề: Xác định được và biết tìm hiểu các thông tin liên quan đến vấn đề, đề xuất giải quyết vấn đề
Năng lực nhận thức công nghệ:
- Trình bày được khái niệm tín hiệu tương tự.
- Mô tả được hai loại tín hiệu tương tự.
- Trình bày và vẽ được sơ đồ nguyên lí, đồ thị tín hiệu mạch điều chế biên độ,
- Trình bày và vẽ được sơ đồ nguyên lí, đồ thị tín hiệu mạch giải điều chế biên độ.
- Vận dụng những kiến thức đã học để tìm hiểu các kênh phát sóng AM, FM của đài tiếng nói Việt Nam.
Năng lực số:
- 1.1.NC1b: Sử dụng chiến lược tìm kiếm hiệu quả để tìm kiếm hình ảnh/video mô tả trực quan về sự biến thiên liên tục của tín hiệu tương tự.
- 5.3.NC1a: Sử dụng phần mềm mô phỏng (như Falstad, Oscilloscope ảo) để quan sát dạng sóng trước và sau khi điều chế.
- 2.4.NC1a: Sử dụng các công cụ hợp tác (Padlet, Google Slides) để vẽ và chia sẻ sơ đồ nguyên lý mạch điện.
- 1.2.NC1b: Phân tích, đánh giá độ tin cậy của thông tin tần số phát sóng khi tra cứu trên mạng.
3. Phẩm chất:
- Chăm chỉ học tập.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU:
1. Đối với giáo viên:
- Máy chiếu, máy tính, màn hình hiển thị, hoặc ti vi.
- Hình vẽ và tranh ảnh trong SGK, hình minh họa hình 18.7, 18.8, 18.10.
- Phiếu học tập.
- SGK, SGV Công nghệ 12 – Công nghệ Điện – Điện tử.
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Học liệu số: Phần mềm mô phỏng mạch điện (Falstad Circuit Simulator), Video so sánh Analog vs Digital, Link nghe Radio trực tuyến (VOV).
2. Đối với học sinh:
- SGK Công nghệ 12 – Công nghệ Điện – Điện tử.
- Hình vẽ liên quan đến nội dung bài học và các dụng cụ học tập theo yêu cầu của GV.
- Thiết bị di động/máy tính bảng (nếu có) để tham gia hoạt động số.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Giúp tạo tâm thế sẵn sàng học tập và gợi mở nhu cầu nhận thức của HS, kích thích sự tò mò, thích thú và mong muốn tìm hiểu các nội dung tiếp theo.
b. Nội dung: HS xem video và trả lời câu hỏi.
c. Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.
- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS vận dụng kiến thức bản thân để trả lời câu hỏi.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện HS trình bày câu trả lời.
- GV mời đại diện HS khác nhận xét, bổ sung, nêu ý kiến (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức.
[2.1.NC1a: Học sinh sử dụng công nghệ số (quan sát video AI và tương tác với câu hỏi trên màn hình) để tương tác với nội dung bài học.]
- GV dẫn dắt vào bài học mới: Chúng ta vừa quan sát và nhận xét sự thay đổi của tín hiệu khi đi qua khối xử lí. Vậy để tìm hiểu tín hiệu tương tự là gì và một số mạch xử lí tín hiệu tương tự chúng ta cùng vào bào học ngày hôm nay – Bài 18: Giới thiệu về điện tử tương tự.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Tìm hiểu về tín hiệu tương tự
a. Mục tiêu: HS trình bày được khái niệm điện tử tương tự; mô tả được hai loai tín hiệu tương tự.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS đọc SGK và thực hiện các yêu cầu của giáo viên để tìm hiểu về khái niệm tín hiệu tương tự.
c. Sản phẩm: HS ghi được khái niệm điện tử tương tự; mô tả được hai loai tín hiệu tương tự.
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 2. Tìm hiểu về một số mạch xử lí tín hiệu tương tự
a. Mục tiêu: HS trình bày được một số mạch xử lí tín hiệu tương tự.
b. Nội dung: GV yêu cầu HS đọc SGK và thực hiện các yêu cầu của giáo viên để tìm hiểu về một số mạch xử lí tín hiệu tương tự
c. Sản phẩm: HS ghi được một số mạch xử lí tín hiệu tương tự.
d. Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS | ||
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu mạch khuếch đại biên độ điện áp. Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV giới thiệu một số linh kiện điện tử được dùng làm mạch điện tử. - GV yêu cầu HS hoạt động nhóm đôi trả lời câu hỏi khám phá: Quan sát và mô tả hoạt động của hệ thống truyền âm thanh tương tự trong hình 18.6. Hình đính dưới NV1. - GV yêu cầu HS đọc nội dung sgk và hoàn thành phiếu học tập số 1
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc thông tin SGK sau đó trao đổi, thảo luận trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận. Đáp án câu khám phá: Âm thanh được đưa tới bộ chuyển đổi, sau đó khuếch đại rồi đưa sang điều chế để đi đến bộ phát. Quá trình chuyển đổi kênh đưa tới bộ thu, đến quá trình giải điều chế, khuếch đại công suất rồi đưa ra loa, tạo âm thanh cần truyền đến người nghe. Đáp án phiếu học tập số 1: DKSP - GV mời 1-2 HS lên bảng phân tích sơ đồ nguyên lí và đồ thị tín hiệu trên tranh phóng to của Hình 18.7 SGK. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ. - GV chuyển sang nội dung tiếp theo. |
Mạch điện tử tương tự được xây dựng từ các linh kiện điện tử: + Điện trở + Tụ điện + Cuộn cảm + Transistor + Diode + Khuếch đại thuật toán,…
Mạch khuếch đại biên độ điện áp biến đổi biên độ tín hiệu lối ra lớn hơn biên độ tín hiệu lối vào. Mạch khuếch đại biên độ với phần tử khuếch đại là transistor T, điện trở R1,B3,R3, RE thiết lập chế độ khuếch đại của transistor, biên độ Ura lớn hơn và ngược pha so với biên độ U vào. Hệ số khuếch đại của mạch:
Trong đó:
* Ứng dụng + Máy tăng âm: để khuếch đại biên độ tín hiệu của âm thanh. + Mạch khuếch đại tín hiệu điện áp từ các cảm biến. + Bộ khuếch đại tín hiệu truyền hình cáp: tăng cường tín hiệu bù đắp suy hao tín hiệu trong quá trình truyền đi xa qua cáp,… | 5.3.NC1.a: Sử dụng công cụ mô phỏng trực tuyến để quan sát các hiện tượng vật lý/điện tử trừu tượng (dạng sóng) mà mắt thường không thấy được. | ||
Hình 18.6. Hệ thống truyền âm thanh tương tự | ||||
Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu mạch điều chế biên độ. Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV giới thiệu: Để truyền tín hiệu âm thanh đi xa, ta cần "gửi" nó vào sóng cao tần (sóng mang). Quá trình này gọi là điều chế. - GV nêu nhiệm vụ: Truy cập trang web mô phỏng mạch điện Falstad và vẽ lại dạng sóng đầu ra (sóng AM) vào vở hoặc trên ứng dụng vẽ (Paint/Canva). - GV yêu cầu HS đọc nội dung sgk và hoàn thành phiếu học tập số 2
- GV giới thiệu thêm phần thông tin bổ sung
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc thông tin SGK sau đó trao đổi, thảo luận trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra. - HS quan sát mô phỏng và vẽ lại dạng sóng AM. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận. Đáp án phiếu học tập số 2: DKSP - Đại diện nhóm trình bày sơ đồ và dạng sóng:
- GV mời 1-2 HS lên bảng phân tích sơ đồ nguyên lí và đồ thị tín hiệu trên tranh phóng to của Hình 18.8 SGK. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ. - GV chuyển sang nội dung tiếp theo. |
- Điều chế biên độ là quá trình biến đổi biên độ sóng mang theo tín hiệu mang thông tin. - Mạch điều chế biên độ sử dụng transistor. Tín hiệu sóng mang Uo qua biến áp TF1 và tín hiệu mang thông tin Um được đưa tới cực base của transistor. Mạch cộng hưởng L3C3 tại cự collector sẽ loại bỏ tín hiệu không cần thiết, đưa tín hiệu sóng mang có biên độ thay đổi Um (tín hiệu điều chế biên độ UAM) qua biến áp TF2 tới lối ra.
Hình 18.8. Mạch điều chế biên độ * Ứng dụng trong các lĩnh vực thông tin liên lạc như: + Đàm cầm tay hai chiều. + Radio AM, + Radio VHF trên máy bay,… | |||
Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu mạch giải điều chế biên độ. Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS đọc nội dung sgk và hoàn thành phiếu học tập số 3
- GV giới thiệu thêm phần thông tin bổ sung Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc thông tin SGK sau đó trao đổi, thảo luận trả lời các câu hỏi mà GV đưa ra. - GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện các nhóm báo cáo kết quả thảo luận. Đáp án phiếu học tập số 3: DKSP - GV mời 1-2 HS lên bảng phân tích sơ đồ nguyên lí và đồ thị tín hiệu trên tranh phóng to của Hình 18.8 SGK. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập - Từ kết quả thảo luận của nhóm, GV nhận xét, đánh giá quá trình HS thực hiện nhiệm vụ. - GV chuyển sang nội dung tiếp theo. |
- Nhiệm vụ của mạch giải điều chế biên độ: Tín hiệu điều chế biên độ được truyền tớ nơi thu. Tại nơi thu, mạch giải điều chế biên độ sẽ khôi phục lại tín hiệu mang thông tin ban đầu. - Mạch giải điều chế biên độ sử dụng diode D chỉnh lưu nửa chu kì dương của tín hiệu UAM, sau đó tới bộ lọc thông cấp RC để loai bỏ các thành phần tần số cao để thu được tín hiệu sau khi điều chế Um có dạng giống với tín hiệu mang thông tin ban đầu.
Hình 18.10. Mạch giải điều chế biên độ | |||
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố những kiến thức, kĩ năng đã học về tín hiệu tương tự.
b. Nội dung: GV trình chiếu câu hỏi, HS suy nghĩ trả lời các câu hỏi trắc nghiệm liên quan đến tín hiệu tương tự
c. Sản phẩm học tập: HS đưa ra được các đáp án đúng và chuẩn kiến thức của GV.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Vận dụng những kiến thức, kĩ năng đã học về kĩ thuật điện tử vào trong đời sống
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ về nhà và yêu cầu HS nghiêm túc thực hiện.
c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS về nhiệm vụ học tập GV đã giao
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân, hoàn thành nội dung Vận dụng (SGK – tr100): Tìm hiểu và cho biết tên các kênh phát sóng AM, FM hiện nay của Đài tiếng nói Việt Nam.
- GV yêu cầu:
+ Sử dụng Google để tìm danh sách tần số.
+ Truy cập trang web nghe radio trực tuyến (như vov.vn hoặc radio.garden) để nghe thử một kênh bất kỳ (khoảng 30 giây).
+ Ghi lại: Tên kênh (VOV1, VOV2...), Tần số (Mhz/Khz), Nội dung đang phát lúc đó.
+ Nộp kết quả lên nhóm Zalo lớp.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ theo GV đã hướng dẫn tại nhà.
- HS tra cứu: "Tần số các kênh VOV" và nghe thử trên điện thoại.
- GV theo dõi, động viên, hỗ trợ HS trong quá trình thực hiện.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- HS nộp sản phẩm cho GV vào tiết học tiếp theo.
Đáp án: Tên các kênh phát sóng AM, FM hiện nay của Đài tiếng nói Việt Nam:
+ FM: VOV1 (94MHz - Thời sự), VOV3 (102.7MHz - Âm nhạc), VOV Giao thông (91MHz)...
+ AM: VOV1, VOV2 (thường phát sóng ngắn/trung cho vùng xa).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá sản phẩm của HS.
- GV tổng kết nội dung chính và hướng dẫn HS tự đánh giá sau bài học.
- GV giới thiêu cho HS phần kết nối nghề nghiệp: Xử lí thông tin là một trong các công việc rất quan trọng và hiện đang được nhiều công ti công nghệ lớn đầu tư và phát triển. Các kĩ sư xử lí tín hiệu là người được đào tạo về thu nhập, phân trích và xử lí tín hiệu, đô lường, kĩ thuật điện, điện tử, kĩ thuật máy tính,…
[1.1.NC1b: Sử dụng công cụ tìm kiếm để xác định thông tin tần số phát sóng thực tế.
2.3.NC1a: Tiếp cận và sử dụng các dịch vụ truyền thông số (Radio online) để phục vụ nhu cầu thông tin và học tập.]
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Xem lại kiến thức đã học ở Bài 18.
- HS hoàn thành nội dung Vận dụng.
- Xem trước nội dung Bài 19: Khuếch đại thuật toán
=> Giáo án Công nghệ 12 Điện - điện tử Kết nối bài 18: Giới thiệu về điện tử tương tự