Mối liên hệ về thức ăn giữa các sinh vật: Trong tự nhiên, các sinh vật có mối quan hệ dinh dưỡng lẫn nhau; sinh vật này là thức ăn của sinh vật khác.
Thành phần chuỗi thức ăn: Thường bắt đầu bằng thực vật (sinh vật tự tổng hợp chất dinh dưỡng) rồi đến các động vật ăn thực vật và động vật ăn động vật.
Ví dụ: Cỏ → Sâu → Nhái.

2. Vai trò của thực vật trong chuỗi thức ăn

Cung cấp thức ăn: Thực vật là nguồn thức ăn đầu tiên trực tiếp hoặc gián tiếp cung cấp năng lượng và chất dinh dưỡng cho con người và động vật. Nếu không có thực vật, chuỗi thức ăn sẽ bị đứt gãy, động vật và con người không thể tồn tại.
Ví dụ: Cây lúa cung cấp hạt gạo cho con người, cung cấp thóc cho chim/chuột.

3. Giữ cân bằng chuỗi thức ăn trong tự nhiên

Cân bằng chuỗi thức ăn: Là trạng thái số lượng các mắt xích trong chuỗi thức ăn ổn định, không có loài nào tăng hoặc giảm quá mức gây ảnh hưởng đến loài khác.
Biện pháp bảo vệ:
- Nên làm: Trồng, chăm sóc cây xanh; giữ gìn vệ sinh môi trường sạch sẽ; sử dụng phân bón hữu cơ/ủ từ gốc rau, củ thừa.
- Không nên làm: Săn bắt chim, thú rừng vô tội vạ; vứt rác, chất thải bừa bãi xuống ao, hồ; lạm dụng phân bón hóa học.
Ví dụ thực tế: Nuôi thêm cá hoặc thả giặc nước (các loài thiên địch) trong ao/vũng nước nhỏ để hạn chế muỗi sinh sản, phát triển (tiêu diệt bọ gậy/loăng quăng).

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Chuỗi thức ăn biểu thị mối quan hệ dinh dưỡng giữa các sinh vật trong tự nhiên, trong đó sinh vật này là thức ăn của sinh vật kìa.
Thực vật đóng vai trò là mắt xích khởi đầu quan trọng nhất, cung cấp thức ăn và năng lượng cho toàn bộ thế giới động vật và con người.
Sự thay đổi số lượng của một mắt xích (do thiên tai hoặc con người) có thể phá vỡ sự cân bằng của cả chuỗi thức ăn.
Con người cần thực hiện các hành động bảo vệ môi trường như trồng cây, phân loại rác, sử dụng phân bón hữu cơ để duy trì cân bằng sinh thái.
Nghiêm cấm các hành vi săn bắt động vật hoang dã và làm ô nhiễm nguồn nước vì sẽ trực tiếp hủy hoại các chuỗi thức ăn trong tự nhiên.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Khung tối giản)

Slide 1: Tiêu đề: Bài 31: Ôn tập chủ đề Sinh vật và Môi trường (Họ tên giáo viên & Lớp học).
Slide 2: Mục tiêu bài học (Hệ thống hóa kiến thức chuỗi thức ăn, vai trò thực vật và ý thức giữ cân bằng tự nhiên).
Slide 3: Sơ đồ tư duy tổng quan (Tái hiện lại sơ đồ Hình 1 gồm 2 nhánh chính: Chuỗi thức ăn và Vai trò của thực vật).
Slide 4: Chuỗi thức ăn trong tự nhiên (Định nghĩa, cấu trúc và yêu cầu học sinh kể tên chuỗi thức ăn có từ 3 sinh vật trở lên).
Slide 5: Vai trò của thực vật (Phân tích hệ quả: “Điều gì xảy ra nếu tự nhiên không có thực vật?”).
Slide 6: Bảo vệ sự cân bằng chuỗi thức ăn (Ứng dụng thực tế: Biện pháp sinh học hạn chế muỗi sinh sản ở góc vườn/ao nước).
Slide 7: Bài tập trắc nghiệm/Tương tác hành vi (Bảng phân loại việc “Nên” và “Không nên” làm để giữ cân bằng chuỗi thức ăn).
Slide 8: Tổng kết & Dặn dò (Khắc sâu thông điệp bảo vệ môi trường sống quanh em).