Giáo án tích hợp AI Mĩ thuật 4 CĐ 1: Vẻ đẹp trong điêu khắc đình làng Việt Nam

CHỦ ĐỀ 1: VẺ ĐẸP TRONG ĐIÊU KHẮC ĐÌNH LÀNG VIỆT NAM

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

• 1. Nghệ thuật điêu khắc đình làng:

  • Khái niệm: Điêu khắc đình làng là mảng trang trí với các bức chạm khắc gỗ hoặc tượng tròn thể hiện thế giới thiên nhiên và các sinh hoạt thường nhật của người dân nơi làng quê. 

  • Đặc điểm tạo hình: Đường nét và hình khối thường được cường điệu nhằm nhấn mạnh ý tưởng sáng tạo, mang dáng vẻ mộc mạc, phóng khoáng, biểu lộ tinh thần lạc quan. 

  • Ví dụ tiêu biểu: Bức chạm khắc gỗ Trai gái vui đùa/Tiên tắm đầm sen ở đình Đông Viên (Hà Nội) mô tả sinh động hình ảnh con người với những nét chạm mộc mạc. 

• 2. Phương pháp khai thác vẻ đẹp điêu khắc trong thực hành:

  • Phương pháp đắp nổi (Phù điêu): Sử dụng đất nặn để tạo hình nhân vật có độ nổi phẳng trên một bề mặt nền. 

  • Quy trình đắp nổi: Vẽ phác nét phom hình à Nặn riêng lẻ từng bộ phận à Đính các bộ phận lên nền bìa cứng phẳng à Ghép nối và làm mịn bề mặt. Ví dụ: Đắp nổi mô phỏng tác phẩm Điếu voi đuổi hổ bằng đất nặn. 

  • Trang trí vật dụng ứng dụng: Đưa các họa tiết điêu khắc đình làng lên đồ vật quen thuộc (cốc, quạt giấy) hoặc nặn đồ lưu niệm (chiếc cúp thể thao). 

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Nội dung gần gũi: Điêu khắc đình làng gắn liền với cuộc sống làng quê Việt Nam, mô tả từ hoa lá, con vật quen thuộc (voi, hổ, chó, lợn) cho tới các sinh hoạt đời thường (tắm ao, chèo thuyền, đánh cờ, múa hát). 

2. Hình tượng linh hoạt: Xuất hiện các hình ảnh thần thoại, tưởng tượng độc đáo mang ước mơ về sự bình yên, hạnh phúc như rồng, phượng, tiên nữ cưỡi rồng. 

3. Đặc trưng chất liệu: Chất liệu điêu khắc truyền thống chủ yếu là gỗ (trong các mảng chạm khắc kiến trúc đình) và đá (đối với tượng tròn đặt ở khu vực cổng, sân đình). 

4. Quy tắc cường điệu hóa: Các hình thể con người, con vật trong điêu khắc đình làng không tuân theo tỉ lệ giải phẫu nghiêm ngặt mà được cường điệu hóa để tăng tính biểu cảm, tạo ấn tượng mạnh mẽ cho người xem. 

5. Giá trị ứng dụng: Học sinh biết mô phỏng, chắt lọc các họa tiết truyền thống để trang trí các sản phẩm ứng dụng hiện đại hoặc chế tác quà lưu niệm sáng tạo. 

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (TỐI GIẢN 6 SLIDE)

• Slide 1: Tiêu đề chủ đề

  • Tiêu đề: CHỦ ĐỀ 1: VẺ ĐẸP TRONG ĐIÊU KHẮC ĐÌNH LÀNG VIỆT NAM 

  • Nội dung: Giới thiệu khái quát mục tiêu bài học (Nhận biết hình thức biểu hiện của điêu khắc đình làng; Thực hành mô phỏng tượng, phù điêu bằng vật liệu sẵn có). 

• Slide 2: Khám phá điêu khắc đình làng

  • Tiêu đề: Nghệ thuật chạm khắc và tượng tròn 

  • Nội dung: Giới thiệu chất liệu (gỗ, đá) và đề tài (cuộc sống sinh hoạt, thế giới muông thú, hình ảnh thần tiên cách điệu). 

• Slide 3: Đặc điểm tạo hình độc đáo

  • Tiêu đề: Nghệ thuật cường điệu hóa 

  • Nội dung: Cách nghệ nhân dân gian sử dụng đường nét và hình khối phóng khoáng, cường điệu hình thể để biểu đạt tinh thần lạc quan, mộc mạc. 

• Slide 4: Thực hành kĩ thuật đắp nổi

  • Tiêu đề: Các bước đắp nổi bằng đất nặn 

  • Nội dung: Hướng dẫn quy trình 4 bước: Vẽ phác nét à Nặn các bộ phận của con vật, con người à Đắp dính lên nền phẳng à Hoàn thiện chi tiết bề mặt. 

• Slide 5: Mĩ thuật ứng dụng thời đại mới

  • Tiêu đề: Đưa hoa văn cổ vào sản phẩm ứng dụng 

  • Nội dung: Trình bày các sản phẩm sáng tạo của học sinh (vẽ trang trí cốc nước, quạt giấy, nặn mô hình cúp lưu niệm mô phỏng họa tiết đình làng). 

• Slide 6: Trưng bày và Đánh giá

  • Tiêu đề: Góc di sản trong lớp học 

  • Nội dung: Học sinh chia sẻ sản phẩm; Thảo luận nhóm: Vẻ đẹp của điêu khắc đình làng được em thể hiện qua yếu tố nào (hình khối, màu sắc hay chất cảm)?