Giáo án tích hợp AI Mĩ thuật 5 CĐ 2: Hình tượng anh hùng dân tộc trong mĩ thuật tạo hình Việt Nam

CHỦ ĐỀ 2: HÌNH TƯỢNG ANH HÙNG DÂN TỘC TRONG MĨ THUẬT TẠO HÌNH VIỆT NAM

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Phân biệt các loại hình điêu khắc trong mĩ thuật

• Tượng tròn: Tác phẩm điêu khắc thể hiện tác phẩm trong không gian ba chiều với đầy đủ các yếu tố tạo hình bao gồm: khối, không gian và đường nét giúp người xem có thể quan sát từ nhiều góc độ khác nhau.
  • Ví dụ tiêu biểu: Tác phẩm tượng đồng "Võ Thị Sáu" (1956) của Diệp Minh Châu.
• Phù điêu: Dạng sáng tạo trên một mặt phẳng với các hình thức chủ yếu là đắp nổi hoặc khoét lõm, thể hiện ước lệ về khối và tạo cảm giác về các không gian xa – gần bằng độ lồi, lõm, dày, mỏng khác nhau.
  • Ví dụ tiêu biểu: Tác phẩm phù điêu đá xanh "Đại tướng Võ Nguyên Giáp với đồng bào các dân tộc tỉnh Thái Nguyên" (2020) của Nguyễn Hồng Phong.

2. Thiết kế mô hình 3D mô phỏng hình tượng anh hùng dân tộc (Võ Thị Sáu)

• Quy trình 4 bước thực hiện:
  • Bước 1: Lựa chọn hình tượng nhân vật để mô phỏng qua tranh, ảnh, truyện, sách,... và vẽ các hình phù hợp với ý tưởng sáng tạo.
  • Bước 2: Cắt rời các hình và tạo bối cảnh cho sản phẩm.
  • Bước 3: Tạo bối cảnh không gian 3D.
  • Bước 4: Dán các hình đã cắt/vẽ vào bối cảnh theo ý tưởng sáng tạo và hoàn thiện sản phẩm.
• Ví dụ tiêu biểu: Mô hình 3D mô phỏng chị Võ Thị Sáu đứng giữa bối cảnh rừng cây Côn Đảo được dựng nổi, kết hợp vẽ nền mây trời và cây xanh từ bìa cứng.

3. Thiết kế món đồ lưu niệm (Cuốn lịch để bàn hình tượng anh hùng dân tộc)

• Quy trình thiết kế phần chân đế (5 bước):
  • Bước 1: Vẽ bản thiết kế hình dáng kích thước cuốn lịch.
  • Bước 2: Cắt, đục lỗ tạo hình cuốn lịch theo hình vẽ thiết kế từ bìa cứng và vải bọc.
  • Bước 3: Gập bìa tạo hình chân đế cuốn lịch để bàn.
  • Bước 4: Dùng vải bọc và kẹp ghim cố định miếng vải bọc chân đế.
  • Bước 5: Hoàn thiện phần chân đế chắc chắn.
• Quy trình trang trí tờ lịch (5 bước):
  • Bước 1: Lựa chọn hình tượng nhân vật anh hùng dân tộc, xây dựng bố cục vẽ phác nét và kẻ chữ trang trí trang bìa lịch.
  • Bước 2: Vẽ màu vào hình nhân vật.
  • Bước 3: Vẽ màu hoàn thiện chữ trang trí.
  • Bước 4: Hoàn thiện các tờ lịch ghi thứ, ngày, tháng bên trong theo ý tưởng.
  • Bước 5: Sắp xếp các tờ lịch đã vẽ lên chân đế và hoàn thiện sản phẩm.
• Ví dụ tiêu biểu: Cuốn lịch để bàn trang trí hình tượng người anh hùng Quang Trung cưỡi ngựa chiến đấu bằng màu nước trên nền giấy vẽ dày.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Phân biệt rạch ròi sự khác nhau giữa hai loại hình nghệ thuật điêu khắc: tượng tròn (không gian 3D đa hướng) và phù điêu (đắp nổi/khoét lõm trên mặt phẳng).
2. Khai thác hiệu quả các tư liệu lịch sử (tranh vẽ, tượng, sách báo, tranh dân gian Đông Hồ) làm chất liệu tạo hình cho sản phẩm cá nhân.
3. Phát triển kĩ năng phối hợp vật liệu đa dạng (bìa giấy cũ, vải, màu sáp, đất nặn) để thiết kế mô hình bối cảnh hoặc làm sản phẩm ứng dụng (lịch để bàn).
4. Bồi dưỡng lòng biết ơn và trân trọng sâu sắc công lao của các vị anh hùng dân tộc trong lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam thông qua quá trình trực tiếp sáng tạo nghệ thuật.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Khung tối giản)

• Slide 1: Tiêu đề
  • Nội dung: Chủ đề 2: Hình tượng anh hùng dân tộc trong mĩ thuật tạo hình Việt Nam - Tên giáo viên và lớp học.
• Slide 2: Hình tượng anh hùng trong tác phẩm nghệ thuật
  • Nội dung: Giới thiệu các tác phẩm hội họa, điêu khắc khắc họa người anh hùng (Ví dụ: tranh sơn mài Gióng của Nguyễn Tư Nghiêm, tượng đồng Võ Thị Sáu).
• Slide 3: Kiến thức mĩ thuật: Tượng tròn và Phù điêu
  • Nội dung: So sánh điểm giống và khác nhau giữa tượng tròn và phù điêu (khái niệm và ví dụ minh họa trực quan).
• Slide 4: Quy trình 4 bước dựng mô hình bối cảnh 3D
  • Nội dung: Các bước thực hành dựng bối cảnh không gian mô phỏng người anh hùng dân tộc (lấy ví dụ về mô hình chị Võ Thị Sáu).
• Slide 5: Thực hành chế tác cuốn lịch để bàn (Thiết kế chân đế)
  • Nội dung: Quy trình 5 bước đo, cắt, gấp và bọc vải tạo hình chân đế chữ A cho cuốn lịch để bàn.
• Slide 6: Thực hành chế tác cuốn lịch để bàn (Thiết kế tờ lịch)
  • Nội dung: Quy trình 5 bước vẽ phác nét, tô màu, viết chữ trang trí hình tượng anh hùng dân tộc lên các tờ lịch và lắp ráp hoàn thiện.
• Slide 7: Trưng bày sản phẩm và Đánh giá
  • Nội dung: Gợi ý thảo luận lớp: Hình thức thể hiện sản phẩm là gì? Nhân vật anh hùng được thể hiện là ai? Viết đoạn văn ngắn giới thiệu về nhân vật mĩ thuật đã tạo.
• Slide 8: Tổng kết & Thông điệp bài học
  • Nội dung: Khẳng định giá trị nghệ thuật của đề tài lịch sử; giáo dục tinh thần uống nước nhớ nguồn và dặn dò chuẩn bị bài học sau.