Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 10 Bài 9: Thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ

BÀI 9: HÀNH TRANG CUỘC SỐNG

NÓI VÀ NGHE: THUYẾT TRÌNH VỀ MỘT VẤN ĐỀ XÃ HỘI CÓ SỬ DỤNG KẾT HỢP PHƯƠNG TIỆN NGÔN NGỮ VÀ PHƯƠNG TIỆN PHI NGÔN NGỮ

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Yêu cầu đối với bài thuyết trình:
   • Xác định rõ vấn đề xã hội cần thuyết trình và nêu được lí do lựa chọn từ phía cá nhân lẫn người nghe.
   • Làm sáng tỏ các khía cạnh chủ yếu bằng lí lẽ, bằng chứng đầy đủ và thể hiện quan điểm riêng.
   • Kết hợp ngôn ngữ, giọng điệu thích hợp với việc sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ (điệu bộ, cử chỉ, hình ảnh minh họa...).
2. Quy trình chuẩn bị nói và nghe:
   • Lựa chọn đề tài: Tìm đề tài gần gũi, khơi gợi hứng thú, có thể dùng khảo sát trước khi chọn.
   • Tìm ý và sắp xếp ý: Đặt câu hỏi định hướng (Vấn đề là gì? Vì sao chọn? Khía cạnh lưu ý? Thái độ và hành động thế nào?) và cụ thể hoá bằng các luận điểm.
   • Từ ngữ then chốt:
     • Tính khách quan: "theo...", "căn cứ vào...".
     • Tính chủ quan: "tôi cho rằng...", "theo quan điểm của tôi...".
   • Phương tiện hỗ trợ: PowerPoint kết hợp tranh ảnh, sơ đồ, bảng biểu, video.
   • Ví dụ tiêu biểu: Thiết kế sơ đồ, bảng biểu tổng hợp cho bài thuyết trình mang tính khái quát cao; hoặc dùng hình ảnh trực quan, đoạn phim ngắn để làm xác thực một dẫn chứng cụ thể.
3. Thực hành thuyết trình:
   • Người nói: Trình bày theo cấu trúc 3 phần (Mở đầu - Triển khai - Kết luận), kết hợp linh hoạt PowerPoint, ngữ điệu (giọng điệu, ngừng, nghỉ) và ngôn ngữ cơ thể (ánh mắt, cử chỉ). Tiếp thu trao đổi trên tinh thần cầu thị.
   • Người nghe: Lắng nghe tích cực bằng cả ngôn ngữ và phi ngôn ngữ; theo dõi trên tinh thần cởi mở, chuẩn bị ý kiến và đặt câu hỏi chất vấn.
4. Trao đổi và Đánh giá:
   • Tranh luận chủ động giữa người nghe và người nói để hoàn thiện ý tưởng.
   • Đánh giá chéo dựa trên bảng kiểm gồm 6 tiêu chí (đề tài ý nghĩa, cấu trúc đủ 3 phần, thông tin rõ ràng, dùng hiệu quả phương tiện phi ngôn ngữ, phong thái tự tin, tinh thần cầu thị).

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Thuyết trình hiệu quả yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ, hài hoà giữa phương tiện ngôn ngữ với các công cụ phi ngôn ngữ trực quan (hình ảnh, biểu đồ, cử chỉ, điệu bộ).
2. Nội dung bài nói bắt buộc phải đảm bảo cấu trúc 3 phần rõ ràng và được cụ thể hoá bằng hệ thống luận điểm, lí lẽ chặt chẽ cùng bằng chứng xác thực.
3. Người nói cần kết hợp khéo léo giữa các từ ngữ có tính khách quan (để đưa thông tin) và từ ngữ chủ quan (để thể hiện rõ quan điểm cá nhân).
4. Phong thái trình bày tự tin, tương tác tốt qua ánh mắt, cử chỉ và sự linh hoạt trong sử dụng ngữ điệu là chìa khóa thu hút người nghe.
5. Hoạt động thảo luận, đối thoại sau thuyết trình cần dựa trên tinh thần cầu thị, cởi mở của người nói và sự chủ động phản biện của người nghe.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề chuyên đề
  • Nội dung chính: Thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ (Bài 9 - Ngữ văn 11).
• Slide 2: Yêu cầu của bài thuyết trình
  • Nội dung chính: Xác định vấn đề & lí do chọn; Làm sáng tỏ các khía cạnh bằng lí lẽ/bằng chứng; Sự phối hợp đa phương tiện.
• Slide 3: Công tác chuẩn bị (Chọn đề tài & Tìm ý)
  • Nội dung chính: Tiêu chí chọn đề tài gần gũi; Khảo sát đối tượng nghe; Xây dựng câu hỏi tìm ý và hệ thống luận điểm chính.
• Slide 4: Nghệ thuật sử dụng từ ngữ & Công cụ hỗ trợ
  • Nội dung chính: Phân biệt từ ngữ khách quan và chủ quan; Cách tích hợp PowerPoint, sơ đồ, bảng biểu, tranh ảnh và video phù hợp.
• Slide 5: Thực hành nói và nghe hiệu quả
  • Nội dung chính: Quy tắc 3 phần của người nói; Kỹ năng lắng nghe cởi mở và đặt câu hỏi phản biện của người nghe.
• Slide 6: Kỹ năng phi ngôn ngữ và tương tác
  • Nội dung chính: Sử dụng ngôn ngữ cơ thể (ánh mắt, điệu bộ) và ngữ điệu (giọng điệu, ngừng, nghỉ); Tinh thần cầu thị khi tiếp thu ý kiến.
• Slide 7: Tiêu chí đánh giá bài thuyết trình
  • Nội dung chính: Giới thiệu 6 tiêu chí đánh giá chéo (từ bước chuẩn bị, cấu trúc, chất lượng thông tin, phương tiện hỗ trợ đến phong thái đối thoại).