Giáo án NLS Ngữ văn 12 kết nối Bài 1: Viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu tri thức về kiểu bài

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc SGK và trả lời câu hỏi: 

+Kiểu bài viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện là gì?

+ Yêu cầu đối với kiểu bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện như thế nào?

+ Bố cục bài nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện ra sao?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

- HS thực hiện nhiệm vụ được giao

- GV quan sát và hỗ trợ HS (nếu cần thiết)

Bước 3: Trao đổi thảo luận, báo cáo sản phẩm

- GV mời đại diện HS trình bày kết quả trước lớp

- GV yêu cầu cả lớp lắng nghe và bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

- GV nhận xét về thái độ làm việc và kết quả học tập của hs

- GV chốt kiến thức và dẫn dắt sang hoạt động mới

1. Tri thức về kiểu bài

• Kiểu bài:

Bài văn nghị luận so sánh đánh giá hai tác phẩm truyện là kiểu bài nghị luận văn học dùng lí lẽ và bằng chứng để làm sang tỏ những điểm tương đồng/khác biệt về đặc điểm/giá trị nội dung và nghệ thuật của hai tác phẩm truyện đó.

• Yêu cầu đối với kiểu bài:

+ Chỉ ra một số điểm tương đồng, khác biệt giữa hai tác phẩm theo yêu cầu của đề bài.

+ Kết hợp so sánh với nhận xét, đánh giá về giá trị của hai tác phẩm; phân tích sự tương đồng/khác biệt giữa hai tác phẩm (như hoàn cảnh lịch sử, bối cảnh văn hóa xã hội, phong cách nghệ thuật của tác giả hay trường phái, thời đại mà tác giả đại diện…).

+ Sử dụng lí lẽ bằng chứng thuyết phục.

+ Sắp xếp luận điểm, lí lẽ, bằng chứng theo trình tự hợp lí, diễn đạt rõ ràng, mạch lạc.

• Bố cục
• Bố cục bài viết gồm có 3 phần:

+ Mở bài: Giới thiệu hai tác phẩm truyện và nêu nội dung, vấn đề cần so sánh, đánh giá.

+ Thân bài: Phân tích, so sánh hai tác phẩm để làm rõ điểm tương đồng, khác biệt về đặc điểm, giá trị nội dung và nghệ thuật của hai tác phẩm truyện/kí hoặc kịch. Có thể lần lượt chỉ ra những điểm tương đồng/ khác biệt về nội dung/hình thức hoặc điểm tương đồng/khác biệt trên từng khía cạnh của nội dung, vấn đề.

+ Kết bài: Khẳng định lại đặc điểm thể loại của tác phẩm, những giá trị chung và nét độc đáo ở mỗi tác phẩm nêu cảm nghĩ về phong cách sáng tác của mỗi tác giả.

Nhiệm vụ 1: Quy trình viết bài 

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS lựa chọn 2 tác phẩm để so sánh: 

+ Tóm tắt quy trình viết bài văn nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện?

+ HS tiến hành tìm ý, lập dàn ý như thế nào?

- GV hướng dẫn HS sử dụng AI để gợi ý các tiêu chí so sánh tiềm năng dựa trên đặc điểm của hai tác giả/tác phẩm. HS phải phản biện lại gợi ý của AI để chọn ra 3-4 tiêu chí đắt giá nhất (nhân vật, nghệ thuật trào phúng, điểm nhìn...).

- GV yêu cầu HS tra cứu các bài phê bình trên các tạp chí văn học số để tìm kiếm bằng chứng (luận cứ) củng cố cho bài viết.

- GV yêu cầu HS thực hiện viết bài trên nền tảng lưu trữ đám mây (Google Docs/OneDrive), sử dụng các công cụ định dạng văn bản theo đúng chuẩn quy định của một bài văn nghị luận học thuật.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV quan sát và hỗ trợ (nếu cần thiết)

Bước 3: Báo cáo kết quả học tập và thảo luận

- GV mời 1 - 2 học sinh trình trước lớp.

- GV quan sát, hỗ trợ HS (nếu cần thiết)

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét đánh giá và chuẩn kiến thức GV

I. Quy trình viết bài

* Quy trình viết bài văn nghị luận so sánh đánh giá hai tác phẩm được thực hiện như sau:

• Lưu ý trong từng bước thực hiện viết bài

*Bước 1:  Chuẩn bị viết

+ Xác lập cơ sở so sánh: Hai tác phẩm phải là những mẫu tiêu biểu cho phép việc so sánh đạt dược kết quả cần thiết, hai tác phẩm có những điểm khiến người đọc dễ liên hệ chúng với nhau.

+ Bài viết có thể ưu tiên nhấn mạnh sự tương đồng hoặc chi tập trung nói về sự khác biệt giữa hai tác phẩm.

*Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý

- Trả lời các câu hỏi:

+ Vì sao khi đọc truyện này độc giả thường liên hệ đến truyện kia?

+ Sự tương đồng giữa hai truyện thể hiện trên những phương diện chủ yếu nào?

+ Điều gì dẫn đến sự “gặp gỡ” giữa hai tác phẩm truyện?

+ Dù có những điểm tương đồng, sự khác biệt giữa hai truyện vẫn thể hiện rõ.

+ Việc so sánh đưa lại những khám phá mới nào về từng tác phẩm?

*Bước 3: Viết bài

- Đọc kĩ hướng dẫn viết trong SGK để bài viết đáp ứng yêu cầu kiểu bài.

- Lưu ý:

+ Làm rõ nhữngđiểm tương đồng, khác biệt giữa hai tác phẩm bằng cách dùng một số mẫu câu so sánh: “nếu…thì…”; “tác phẩm A đã cho thấy… còn tác phẩm B…”, “trong khi tác phẩm A…thì tác phẩm B…”

+ Có thái độ khách quan, tránh lối diễn đạt cảm tính, chủ quan trong so sánh, đánh giá.

*Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa.

6.3.NC1a: HS biết sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để gợi ý tiêu chí so sánh, kiểm tra tính logic của lập luận.

2.1.NC1a: HS thành thạo khai thác và đánh giá độ tin cậy của các nguồn tư liệu số, bài phê bình văn học trực tuyến để làm phong phú hệ thống luận cứ.

6.1.NC1a: HS thực hiện soạn thảo bài làm trên nền tảng công nghệ số.