Định nghĩa: Là dạng văn bản nghị luận được biên soạn để trình bày trước công chúng tại một buổi lễ phát động phong trào hoặc hoạt động xã hội.
Mục đích: Giới thiệu và làm nổi bật tầm quan trọng, tính cấp bách của phong trào/hoạt động; thu hút sự chú ý và thuyết phục đối tượng tiếp nhận thay đổi nhận thức hoặc có hành động đáp lại lời kêu gọi một cách mạnh mẽ.
Ví dụ tiêu biểu: Bài phát biểu mẫu "Thông điệp nhân ngày Thế giới phòng chống AIDS, 01/12/2003" của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Cô-phi An-nan kêu gọi toàn cầu đánh đổ các thành luỹ của sự im lặng, kì thị và phân biệt đối xử.

2. Yêu cầu cốt lõi của bài phát biểu

Hệ thống lập luận: Triển khai luận điểm chặt chẽ, lí lẽ mạch lạc kết hợp bằng chứng thực tế và số liệu thống kê cụ thể.
Tính đa chiều (Phản biện): Cần tính đến khả năng có ý kiến trái ngược để chủ động đưa ra lí lẽ, bằng chứng đối thoại và phản bác.
Yếu tố bổ trợ: Huy động các yếu tố thuyết minh và biểu cảm phù hợp (như kể một mẩu chuyện ngắn, chi tiết gây xúc động) để tăng cường sức tác động đến tình cảm, cảm xúc của người nghe.
Ngôn ngữ và Thời lượng: Bài phát biểu đòi hỏi tính hùng biện cao, sử dụng từ xưng hô phù hợp với vị thế giao tiếp; ngôn từ ngắn gọn, mạnh mẽ; và nội dung phải điều tiết vừa đủ, phù hợp với thời gian đọc trước công chúng.

3. Cấu trúc và Quy trình thực hiện

Mở bài: Nêu phong trào/hoạt động xã hội và nói rõ tầm quan trọng, tính cấp bách của nó. Tạo sức cuốn hút bằng cách đặt câu hỏi, kể mẩu chuyện hoặc đưa số liệu gây ấn tượng.
Thân bài: Triển khai luận điểm, lí lẽ, bằng chứng; nêu và phản bác ý kiến trái chiều; đan xen yếu tố bổ trợ biểu cảm.
Kết bài: Thể hiện thông điệp dưới dạng những câu nói ngắn gọn và mạnh mẽ, thúc giục người nhận thay đổi nhận thức hoặc có hành động đáp ứng phù hợp.
Chỉnh sửa, hoàn thiện: Rà soát bố cục 3 phần; kiểm tra độ chính xác, đáng tin cậy của lí lẽ, bằng chứng; xem xét phong cách văn bản (trang trọng, tránh sáo rỗng, cũ mòn) và sửa lỗi chính tả, đặt câu.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Bài phát biểu phát động phong trào xã hội là một dạng văn bản nghị luận đặc thù, đòi hỏi tính hùng biện và khả năng tương tác trực tiếp với công chúng.
Sức thuyết phục tối đa đạt được khi kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống số liệu thống kê thực tế (lí trí) với các chi tiết biểu cảm gây xúc động (tình cảm).
Thao tác giả định và phản bác ý kiến trái chiều giúp bài viết không bị phiến diện, tăng sức nặng lập luận đối thoại với người nghe.
Quy trình viết yêu cầu người soạn thảo phải điều tiết dung lượng chặt chẽ để phù hợp với giới hạn thời gian trình bày trực tiếp tại buổi lễ.
Ngôn ngữ bài phát biểu cần trang trọng, tôn trọng đối tượng hướng đến, bám sát các câu cầu khiến đanh thép và tránh lối diễn đạt sáo rỗng, cũ mòn.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Tiêu đề: Viết: Bài phát biểu trong lễ phát động một phong trào hoặc một hoạt động xã hội.
- Nội dung: Xác định mục tiêu bài học về kĩ năng viết bài nghị luận kết hợp tư duy hùng biện trước công chúng.
Slide 2: Yêu cầu của kiểu văn bản
- Tiêu đề: I. Yêu cầu đối với kiểu văn bản.
- Nội dung chính: Nêu bật tầm quan trọng/tính cấp bách; lập luận chặt chẽ; phản bác ý kiến trái chiều; sử dụng yếu tố biểu cảm và có kết bài gây ấn tượng.
Slide 3: Phân tích bài viết tham khảo
- Tiêu đề: II. Phân tích văn bản mẫu.
- Nội dung chính: Khảo sát văn bản của Kofi Annan về phòng chống AIDS; Chỉ ra cách nêu dữ liệu thực tế, cách huy động yếu tố biểu cảm (về phụ nữ, trẻ em) và kết cấu lời kêu gọi.
Slide 4: Quy trình Chuẩn bị & Tìm ý
- Tiêu đề: III. Quy trình thực hiện - Chuẩn bị & Tìm ý.
- Nội dung chính: Gợi ý chọn đề tài thực tế (Lối sống xanh, Ngày hội đọc sách, Chống bạo lực học đường); Bộ câu hỏi định hướng (về tầm quan trọng, đối tượng hướng đến, ý kiến trái chiều).
Slide 5: Thiết lập Dàn ý chuẩn
- Tiêu đề: III. Quy trình thực hiện - Lập dàn ý.
- Nội dung chính: Khung dàn ý 3 phần: Mở bài (giới thiệu phong trào, tính cấp bách) $\rightarrow$ Thân bài (luận điểm, lí lẽ, phản biện ý kiến trái chiều, yếu tố bổ trợ) $\rightarrow$ Kết bài (thông điệp ngắn gọn, thúc giục hành động).
Slide 6: Thực hành Viết và Hoàn thiện
- Tiêu đề: III. Quy trình thực hiện - Viết & Chỉnh sửa.
- Nội dung chính: Lưu ý khi viết (tính hùng biện, điều tiết thời gian đọc, từ ngữ phù hợp); Các tiêu chí rà soát (kiểm tra độ tin cậy của bằng chứng, tránh từ ngữ sáo rỗng).