Định nghĩa: Một công việc được thực hiện hay không thực hiện tuỳ thuộc vào một điều kiện được thoả mãn hay không được thoả mãn gọi là công việc có cấu trúc rẽ nhánh.
Hai dạng cấu trúc rẽ nhánh:
- Dạng thiếu: nếu <điều kiện> thì <công việc>.
- Dạng đủ: nếu <điều kiện> thì <công việc 1> nếu không thì <công việc 2>.
Ví dụ tiêu biểu:
- Dạng thiếu: Nếu đèn tín hiệu cho người đi bộ màu xanh thì em đi qua đường.
- Dạng đủ: Nếu đèn tín hiệu màu xanh thì em đi qua đường, nếu không thì em dừng lại.

2. Các lệnh rẽ nhánh trong Scratch

Các lệnh điều khiển rẽ nhánh thuộc nhóm lệnh Điều khiển:

Lệnh rẽ nhánh dạng thiếu (nếu... thì...):
- Mô tả: Khối lệnh bên trong chỉ được thực hiện khi điều kiện đặt ở ô điều kiện được thoả mãn.
- Ví dụ:

nếu [đang chạm con trỏ chuột?] thì [thay đổi hiệu ứng màu một lượng 3]

Lệnh rẽ nhánh dạng đủ (nếu... thì... nếu không thì...):
- Mô tả: Khối lệnh 1 được thực hiện khi điều kiện thoả mãn, ngược lại nếu điều kiện không thoả mãn thì thực hiện khối lệnh 2.
- Ví dụ:

nếu [đang chạm con trỏ chuột?] thì [thay đổi hiệu ứng màu một lượng 3] nếu không thì [bỏ các hiệu ứng đồ hoạ]

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Cấu trúc rẽ nhánh được sử dụng khi một hành động hay một khối lệnh chỉ được thực thi dựa trên kết quả kiểm tra tính đúng/sai của một điều kiện cụ thể.
Cấu trúc rẽ nhánh dạng thiếu chỉ xử lý tình huống khi điều kiện đúng và bỏ qua nếu điều kiện sai.
Cấu trúc rẽ nhánh dạng đủ phân chia rõ ràng hai hướng xử lý: một hướng cho trường hợp điều kiện đúng và một hướng thay thế khi điều kiện sai.
Trong Scratch, các lệnh rẽ nhánh được thiết lập thông qua hai khối lệnh trực quan nằm trong nhóm Điều khiển: khối lệnh nếu... thì... và nếu... thì... nếu không thì....
Các ô điều kiện rẽ nhánh (như đang chạm con trỏ chuột? thuộc nhóm Cảm biến) thường có dạng hình lục giác đặc trưng để ghép vừa vặn vào khe điều kiện của lệnh rẽ nhánh.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (KHUNG SLIDE TỐI GIẢN)

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề chính: Bài 13: Cấu trúc rẽ nhánh
- Nội dung: Môn Tin học lớp 5 – Chủ đề 6: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính.
Slide 2: Mục tiêu bài học
- Tiêu đề: Sau bài học này em sẽ...
- Nội dung: Nêu được ví dụ cụ thể mô tả cấu trúc rẽ nhánh; Sử dụng và chạy thử được chương trình có cấu trúc rẽ nhánh trong Scratch.
Slide 3: Khái niệm Cấu trúc rẽ nhánh
- Tiêu đề: Rẽ nhánh là gì?
- Nội dung: Bản chất: Quyết định hành động dựa trên điều kiện thực tế (ví dụ: Quan sát đèn tín hiệu giao thông trước khi qua đường).
Slide 4: Hai dạng rẽ nhánh trong cuộc sống
- Tiêu đề: Rẽ nhánh Dạng thiếu & Dạng đủ
- Nội dung:
  - Dạng thiếu: Nếu điều kiện ĐÚNG à Thực hiện công việc.
  - Dạng đủ: Nếu điều kiện ĐÚNG à Thực hiện việc 1; Nếu SAI à Thực hiện việc 2.
Slide 5: Lệnh rẽ nhánh trong Scratch
- Tiêu đề: Các khối lệnh rẽ nhánh
- Nội dung: Giới thiệu hai khối lệnh trong nhóm Điều khiển: Khối rẽ nhánh dạng thiếu (nếu... thì...) và Khối rẽ nhánh dạng đủ (nếu... thì... nếu không thì...).
Slide 6: Thực hành 1 – Dự án "Mèo đổi màu"
- Tiêu đề: Lập trình rẽ nhánh cơ bản
- Nội dung: Kịch bản: Nhân vật mèo liên tục di chuyển và tự động đổi màu khi chạm vào con trỏ chuột. Sơ đồ khối lệnh lặp kết hợp rẽ nhánh dạng thiếu.
Slide 7: Thực hành 2 – Dự án "Mèo trở về màu gốc"
- Tiêu đề: Lập trình rẽ nhánh dạng đủ
- Nội dung: Kịch bản nâng cấp: Nếu chạm con trỏ chuột thì đổi màu, ngược lại nếu không chạm thì khôi phục lại màu sắc ban đầu của nhân vật. Sơ đồ khối lệnh và lưu tệp với tên MeoDoiMau.
Slide 8: Tổng kết
- Tiêu đề: Ghi nhớ cốt lõi
- Nội dung: Cấu trúc rẽ nhánh giúp máy tính đưa ra quyết định thông minh dựa trên điều kiện. Hãy chọn đúng dạng rẽ nhánh (thiếu hoặc đủ) để tối ưu kịch bản lập trình của em!