Giáo án tích hợp NLS Lịch sử 11 kết nối tri thức

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS cả lớp thành 4 nhóm.

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm như sau: 

Khai thác Tư liệu 1, mục Em có biết, thông tin mục 1a, 1b SGK tr.61 và hoàn thành Phiếu học tập số 1: Trình bày bối cảnh lịch sử diễn ra cải cách Hồ Quý Ly và Triều Hồ. 

+ Nhóm 1, 2: Tìm hiểu bối cảnh lịch sử về kinh tế - xã hội. 

+ Nhóm 3, 4: Tìm hiểu bối cảnh lịch sử về chính trị. 

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

- GV đặt câu hỏi mở rộng: So sánh và nhận xét giữa nhân vật Hồ Quý Ly và Trần Thủ Độ.

- GV nêu câu hỏi tích hợp NLS: Sử dụng thiết bị số và tìm kiếm video ngắn (dưới 3 phút) tái hiện cảnh "Vua Trần Dụ Tông ăn chơi" hoặc "Khủng hoảng cuối đời Trần" trên Youtube để minh họa cho sự suy yếu kinh tế - xã hội.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thao tác tìm kiếm, chọn lọc tư liệu.

- HS thảo luận và điền Phiếu học tập số 1.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 2 nhóm trình bày bối cảnh lịch sử (về kinh tế - xã hội, chính trị) theo Phiếu học tập số 1.

- GV yêu cầu 2 nhóm còn lại lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến cho nhóm bạn (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: Nhà Trần lâm vào khủng hoảng và ngày càng suy yếu. 

- GV chuyển sang nội dung mới. 

1. Bối cảnh lịch sử

* Kết quả Phiếu học tập số 1 đính kèm phía dưới Hoạt động 1. 

* Đáp án NLS: Xã hội Đại Việt cuối thời Trần Dụ Tông:

https://vtv.vn/video/hao-khi-ngan-nam-xa-hoi-dai-viet-cuoi-thoi-tran-du-tong-phan-1-283842.htm

https://znews.vn/video-vua-tran-du-tong-cung-quan-than-an-choi-huong-lac-post940287.html

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV trình chiếu hình ảnh và dẫn dắt: 

+ Ngay từ khi còn là một đại thần, đặc biệt sau khi lên ngôi, Hồ Quý Ly đã tiến hành một cuộc cải cách trên hầu hết các lĩnh vực, nhằm củng cố chế độ chuyên chế tập quyền và giải quyết các mâu thuẫn về kinh tế, xã hội cuối thời Trần.

+ Cải cách: sự đổi mới cho tiến bộ hơn, phù hợp với sự phát triển chung của xã hội mà không đụng tới nền tảng của chế độ hiện hành. Lịch sử Việt Nam đã diễn ra nhiều cuộc cải cách với quy mô, nội dung, tác dụng, ý nghĩa khác nhau.

(Từ điển Thuật ngữ lịch sử phổ thông)

- GV chia HS cả lớp thành 2 nhóm.

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm như sau: Khai thác Tư liệu 2, 3, mục Em có biết, thông tin mục 2 SGK tr.62, 63 và hoàn thành Phiếu học tập số 2: Trình bày nội dung cải cách của Hồ Quý Ly và Triều Hồ. 

+ Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về kinh tế, xã hội, giáo dục, văn hóa. Sử dụng công cụ AI Chatbot (ChatGPT/Copilot) với câu lệnh (prompt): “Hãy lập bảng so sánh chính sách tiền giấy 'Thông bảo hội sao' của Hồ Quý Ly với tiền giấy ngày nay. Tại sao chính sách này lại thất bại vào thế kỷ XV?.”

+ Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về lĩnh vực quân sự. Truy cập Google Earth/Maps, tìm kiếm "Thành Nhà Hồ (Thanh Hóa)", quan sát hình ảnh vệ tinh, địa hình xung quanh (núi, sông) và so sánh với vị trí của Thăng Long (Hà Nội). Giải thích tại sao Hồ Quý Ly chọn nơi này để "phòng thủ chiều sâu".

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

- GV lưu ý: Đối chiếu câu trả lời của AI với kiến thức SGK, không lạm dụng AI.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác hình ảnh, video, thông tin trong mục, thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 2.

- HS làm việc nhóm trên thiết bị di động/laptop.

- GV quan sát, hướng dẫn các nhóm (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 nhóm nêu nội dung cuộc cải cách Hồ Quý Ly theo Phiếu học tập số 2.

- Chia sẻ màn hình/kết quả làm việc với công cụ số.

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trả lời câu hỏi mở rộng (Đính kèm phía dưới Hoạt động 2). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: Cải cách của Hồ Quý Ly rất toàn diện và táo bạo (tiền giấy, súng thần cơ) nhưng thiếu tính thời điểm và sự ủng hộ của nhân dân.

- GV chuyển sang nội dung mới. 

2. Nội dung cải cách

Kết quả Phiếu học tập số 2 đính kèm phía dưới Hoạt động 2.

6.3.NC1a: HS kiểm tra và xác minh được tính chính xác của các thông tin do AI đưa ra bằng cách đối chiếu với tư liệu gốc.

1.2.NC1a: HS thực hiện phân tích, dữ liệu số (hình ảnh vệ tinh/bản đồ) để giải thích quyết định dời đô về vùng núi Thanh Hóa của Hồ Quý Ly.

https://www.youtube.com/watch?v=VZwlzjccqss (từ 1p34s – 5p40s).

https://www.youtube.com/watch?v=O6en-rog8V4

KẾT QUẢ PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

* Đáp án NLS:

- Nhóm 1, 3:

+ So sánh tiền giấy “Thông bảo hội sao” và tiền giấy ngày nay.

+ Chính sách này thất bại vì:

• Nhà Hồ không được lòng dân, dân chúng không tin vào giá trị tiền giấy. 

• Nhà nước quản lí chưa chặt chẽ, thói quen dùng tiền đồng vẫn phổ biến.

• Chính sách thực hiện quá đột ngột và cưỡng ép.

- Nhóm 2, 4:

+ Ảnh vệ tinh Thành nhà Hồ:

+ So sánh với Kinh thành Thăng Long

+ Hồ Quý Ly chọn nơi này để phòng thủ vì: Thành Nhà Hồ nằm giữa các dãy núi và sông Mã, địa thế hiểm trở, dễ phòng thủ hơn đồng bằng Thăng Long, phù hợp chiến lược chống Minh.

https://www.youtube.com/watch?v=j8n904JhBXM

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác thông tin mục 3 SGK tr.63 và thực hiện nhiệm vụ: Viết 1 đoạn văn ngắn về kết quả, ý nghĩa của những cải cách của Hồ Quý Ly thông qua gợi ý:

+ Câu mở đầu.

+ Kết quả cải cách: Mặt tích cực, mặt hạn chế.

+ Ý nghĩa cải cách.

+ Kết luận. 

- GV yêu cầu HS tiếp tục thảo luận cặp đôi, trao đổi, thảo luận từ đoạn văn ngắn và trả lời câu hỏi: Trình bày kết quả và ý nghĩa cuộc cải cách của Hồ Quý Ly và Triều Hồ. 

- GV mở rộng kiến thức, yêu cầu HS cho biết: Vì sao các cuộc cải cách của Hồ Quý Ly và Triều Hồ không thành công?

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác thông tin, tư liệu trong mục và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS đọc đoạn văn ngắn về kết quả, ý nghĩa của những cải cách của Hồ Quý Ly.

- GV mời đại diện 1 – 2 cặp đôi nêu kết quả, ý nghĩa của những cải cách của Hồ Quý Ly.

- GV mời đại diện 2 – 3 HS trả lời câu hỏi mở rộng (Đính kèm phía dưới Hoạt động 3). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét, đánh giá và kết luận: Có thể nói Hồ Quý Ly là một nhà cải cách táo bạo và có những tư tưởng tiến bộ so với thời đại. Tuy nhiên, vì trong tình thế chuyển giao triều đại, Hồ Quý Ly đã có nhiều bước đi nóng vội, thậm chí sai lầm.

3. Kết quả và ý nghĩa 

- Kết quả: đưa đất nước thoát khỏi tình trạng khủng hoảng, củng cố quyền lực của chính quyền trung ương.

+ Chính sách hạn điền, hạn nô làm suy yếu thế lực của tầng lớp quý tộc, tôn thất Triều Trần; tăng thu nhập cho Nhà nước, tăng cường quyền lực của Nhà nước trung ương tập quyền.

+ Cải cách trên lĩnh vực văn hóa, giáo dục thể hiện tiến bộ xây dựng nền văn hóa, giáo dục mang bản sắc dân tộc. 

- Ý nghĩa: bước đầu ổn định tình hình xã hội, củng cố tiềm lực của đất nước để chuẩn bị đối phó với giặc ngoại xâm. 

- Hạn chế: cải cách của Hồ Quý Ly và Triều Hồ chưa triệt để, kết quả trong thực tế còn hạn chế.

Trả lời câu hỏi mở rộng:

Các cuộc cải cách của Hồ Quý Ly và Triều Hồ không thành công vì:

- Hồ Quý Ly chiếm ngôi một cách bạo ngược mà không làm công tác “tư tưởng” để dân chấp nhận triều đại mới, khiến dân chúng bất bình.

- Trong cai trị, nhà Hồ không quan tâm đến tâm tư, nguyện vọng của dân, không biết khoan thư sức dân, thể hiện sự bạo ngược của nền quân chủ chuyên chế (liên tục bắt binh lính, phu phen xây dựng các công trình), khiến đời sống người dân vô cùng khốn khó.

- Không tin dân và không dựa vào dân, chỉ hoàn toàn dựa vào thành lũy, vào sức mạnh quân sự.

- Âm mưu xâm lược của nhà Minh khiến cho cuộc cải cách nhanh chóng thất bại. 

Trường THPT……………………….Lớp:…………………………………..

Họ và tên:…………………………….

PHIẾU BÀI TẬP LỊCH SỬ 11 – KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 9: CÔNG CUỘC CẢI CÁCH CỦA HỒ QUÝ LY VÀ TRIỀU HỒ

Khoanh vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng:

Câu 1: Quốc hiệu của nước ta dưới thời nhà Hồ là gì?

A. Việt Nam.

B. Đại Việt.

C. Đại Cồ Việt.

D. Đại Ngu.

Câu 2: Chính sách hạn điền và hạn nô thuộc chính sách nào của Hồ Quý Ly?

A. Kinh tế, xã hội.

B. Xã hội, quân sự.

C. Văn hóa, kinh tế.

D. Chính trị, xã hội.

Câu 3: Năm 1400 đã diễn ra sự kiện lịch sử quan trọng gì?

A. Trần Dụ Tông chết, Dương Nhật Lễ lên nắm quyền.

B. Nhà Hồ kháng chiến chống quân Minh.

C. Hồ Quý Ly phế truất vua Trần, lên ngôi lập nên nhà Hồ.

D. Hồ Quý Ly thực hiện thanh trừng quý tộc Trần

Câu 4: Di tích thành nhà Hồ (Thanh Hóa) gắn với sự kiện nào?

A. Chiến tranh giữa các thế lực của quý tộc nhà Trần với lực lượng của Hồ Quý Ly.

B. Hồ Quý Ly phế truất vua Trần và lên làm vua, lập ra nhà Hồ.

C. Hồ Quý Ly thực hiện những biện pháp nhằm tăng cường củng cố quân sự và quốc phòng.

D. Nhà Minh chuẩn bị xâm lược, Hồ Quý Ly cho gấp rút xây dựng thành nhà Hồ.

Câu 5: Hồ Quý Ly đã thực hiện chính sách gì trong lĩnh vực cải cách kinh tế?

A. Ban hành chính sách hạn điền, hạn nô.

B. Phát hành tiền giấy thay thế tiền đồng.

C. Hạn chế nô tì của quý tộc, quan lại, vương hầu.

D. Bắt các nhà sư chưa đến 50 tuổi phải hoàn tục.

Câu 6: Ý nào sao đây không phản ánh đúng sự khủng hoảng, suy vong của nhà Trần vào cuối thế kỉ XIV?

A. Kinh tế suy sụp, mất mùa, đói kém liên miên.

B. Vua quan ăn chơi sa đọa, không quan tâm đến đời sống nhân dân. 

C. Nhà Minh chuẩn bị đem quân xâm lược Đại Việt.

D. Các cuộc khởi nghĩa của nông dân, nô tì nổ ra ở khắp nơi. 

Câu 7: Nội dung cải cách của Hồ Quý Ly trên lĩnh vực kinh tế là:

A. Chia lại ruộng rất cho tất cả mọi người từ 18 tuổi trở lên.

B. Phát hành tiền giấy thay thế tiền đồng, ban hành chính sách hạn điền, quy định lại biểu thuế đinh, thuế ruộng.

C. Quy định lại biểu thuế đinh tất cả những người có ruộng và không có ruộng đều phải nộp.

D. Quy định lại việc sở hữu ruộng đất của toàn dân, mỗi người chỉ được sở hữu không quá 10 mẫu, kể cả Đại vương và Trưởng công chúa. 

Câu 8: Hồ Quý Ly ban hành chính sách hạn điền và hạn nô nhằm mục đích gì?

A. Thúc đẩy sản xuất nông nghiệp.

B. Hạn chế thế lực của quý tộc Trần.

C. Chia ruộng đất công cho nông dân nghèo. 

D. Thúc đẩy sản xuất thủ công nghiệp và thương nghiệp.

Câu 9: Ý nào không phải lý do Hồ Quý Ly quyết định thực hiện chính sách hạn điền?

A. Đảm bảo ruộng đất cho nông dân, ổn định tình hình xã hội.

B. Làm suy yếu thế lực kinh tế thời Trần.

C. Đảm bảo nguồn tô thuế của nhà nước.

D. Đảm bảo lực lượng lao động cho sản xuất. 

Câu 10: Đâu không phải là thành lũy được Triều Hồ xây dựng?

A. Đông Đô (Hà Nội).

B. Tây Đô (Thanh Hóa).

C. Đa Bang (Hà Nội).

D. Điện Hải (Đà Nẵng).

- Tăng cường quyền lực nhà nước trung ương tập quyền.

- Giảm bớt thế lực của tầng lớp quý tộc.

- Thống nhất bộ máy hành chính từ trung ương đến địa phương. 

- Chia nước thành các lộ và trấn. Ban hành quy chế về hệ thống quan lại địa phương.

- Dời đô về Tây Đô (Thanh Hóa). Đổi Thăng Long thành Đông Đô.

Kinh tế,

xã hội

- Phát hành tiền giấy, cải cách chế độ thuế khoá, thống nhất đơn vị đo lường.

- Thực hiện chính sách hạn điền, hạn nô.

- Thúc đẩy kinh tế phát triển.

- Hạn chế thế lực của tầng lớp quý tộc; giúp nông dân có thêm ruộng đất để sản xuất.

- Chế độ thuế khóa nhẹ và công bằng hơn.

- Góp phần ổn định xã hội.

- Tăng cường lực lượng quân đội chính quy, xây dựng nhiều thành luỹ để phòng thủ ở những nơi hiểm yếu.

- Chế tạo vũ khí, đóng thuyền chiến,...

- Biên vào sổ hộ tịch các nhân khẩu từ 2 tuổi trở lên.

- Tiềm lực quốc phòng  của đất nước được nâng cao.

- Số lượng binh lính trong quân đội tăng lên nhiều lần.

- Bắt các nhà sư dưới 50 tuổi hoàn tục;

- Chấn chỉnh lại chế độ học tập và thi cử; mở rộng việc học, đặt học quan đến cấp phủ, châu.

- Tổ chức các kì thi, tuyển chọn được nhiều nhân tài cho đất nước.

+ Đề cao chữ Nôm, sử dụng chữ Nôm trong sáng tác văn chương; dịch sách chữ Hán sang chữ Nôm.

- Nho giáo từng bước trở thành tư tưởng chủ đạo trong xã hội; Phật giáo suy giảm vai trò và vị thế so với trước.

- Giáo dục, khoa cử có bước phát triển theo hướng quy củ, chuyên nghiệp, mang tính thực tiễn.

- Tính dân tộc trong nền văn hóa được chú trọng, đề cao.