Giáo án NLS chuyên đề Công nghệ 11 CK Bài 6: Cấu tạo của máy CNC

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

CHUYÊN ĐỀ 2: VẼ VÀ THIẾT KẾ VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA MÁY TÍNH

BÀI 6: CẤU TẠO CỦA MÁY CNC 

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Kiến thức

Sau bài học, HS sẽ:

• Nêu đặc điểm, mô tả cấu trúc chung, nhận biết được các bộ phận chính, nhận biết được các bộ phận chính của máy CNC.

2. Năng lực

Năng lực chung:

• Năng lực tự học: Biết lựa chọn các nguồn tài liệu học tập phù hợp.
• Năng lực giải quyết vấn đề: 
• Chủ động, tích cực thực hiện những nhiệm vụ học tập, khai thác tài liệu để khám phá kiến thức mới về CNC.
• Vận dụng linh hoạt các kiến thức đã học về máy CNC vào thực tiễn.
• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Tự tin đóng góp ý kiến thảo luận, tích cực hợp tác nhóm để trình bày được nội dung học tập.

Năng lực riêng:

• Trình bày được cấu trúc chung của máy CNC. Một số bộ phận, hệ thống của máy CNC, và vai trò của chúng trong máy CNC.
• Trình bày được đặc điểm của máy CNC.
• Nhận diện được một số bộ phận chính của máy CNC.

Năng lực số: 

• 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 3.2.NC1a: Làm việc với các mục nội dung và thông tin mới khác nhau, sửa đổi, tinh chỉnh, cải thiện và tích hợp chúng để tạo ra những mục mới và độc đáo.
• 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số. 

Năng lực AI: 

• 11.A1.2: AI để nâng cao năng lực (HS nhận thức được việc sử dụng AI như một công cụ đắc lực để nâng cao năng lực tiếp thu các khái niệm hệ thống cơ khí trừu tượng (như cơ chế phản hồi của máy CNC), giúp cá nhân hóa việc học mà không bị phụ thuộc thụ động vào máy móc).
• 11.C3.1: Cách đặt prompt phù hợp với mục tiêu cụ thể (HS thực hành cách đặt prompt có kịch bản và vai trò cụ thể trên Chatbot AI (Ví dụ: "Đóng vai một kĩ sư cơ khí, hãy dùng một phép ẩn dụ dễ hiểu trong đời sống để giải thích sự phối hợp giữa 'Bộ điều khiển' và 'Hệ thống phản hồi' trong máy CNC cho học sinh cấp 3") để lấy được lời giải thích trực quan nhất).

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm trong học tập và thực hành.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK Chuyên đề học tập Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí, SGV Chuyên đề học tập Công nghệ 11 - Công nghệ cơ khí, KHBD.
• Video hoặc hình ảnh minh họa về máy CNC, các bộ phận chính trong máy CNC, vai trò và chức năng của chúng trong máy CNC.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học. 

2. Đối với học sinh

• SGK Chuyên đề học tập Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí.
• Đọc trước bài học trong SGK, tìm kiếm và đọc trước tài liệu có liên quan đến cấu tạo của máy CNC.
• Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động này, GV nêu ví dụ như phần mở đầu để:

- Khơi gợi sự tò mò của HS về máy CNC.

- Khai thác những hiểu biết ban đầu của HS về máy CNC, dẫn dắt tới nhu cầu tìm hiểu và tham gia học tập về cấu tạo máy CNC, đặc điểm của máy CNC, một số bộ phận chính của máy CNC, vai trò của các bộ phận trong máy CNC.

b. Nội dung: GV cho HS quan sát một số hình ảnh và phân tích các bộ phận của máy trong hình. 

c. Sản phẩm học tập: HS đưa ra được những hiểu biết của mình về một số bộ phận của máy CNC.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chiếu hình 6.1 cho HS quan sát

- GV đặt câu hỏi yêu cầu HS thảo luận: Em hãy quan sát Hình 6.1 và nhận biết các bộ phận của máy.

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát hình 6.1 và nội dung phần mở đầu, thảo luận theo nhóm đôi để tìm hiểu về các bộ phận của máy.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện một số HS trình bày kết quả thảo luận.

Gợi ý trả lời:

+ Hình 6.1 SGK là hình ảnh của máy phay CNC. Đây là một trong những máy CNC phổ biến nhất trong các nhà máy sản xuất cơ khí hiện nay.

+ Có thể dễ dàng quan sát thấy trong Hình 6.1 SGK có một số bộ phận của máy phay CNC như: bảng điều khiển máy CNC, trên bảng điều khiển có màn hình, bàn phím điều khiển, các nút bấm, núm vặn điều khiển hoạt động máy. Trên bàn máy có gá đặt chi tiết gia công. Dao phay đang được lắp trên trục chính. Ngoài các bộ phận có thể nhìn thấy bên ngoài như trong ảnh thì máy còn nhiều bộ phận phức tạp nằm bên trong.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV tiếp nhận câu trả lời dẫn dắt HS vào bài: Trong chế tạo và sản xuất cơ khí, cần phải sử dụng đến máy công cụ để gia công cắt gọt các chi tiết kim loại. Máy công cụ có thể được phân ra thành hai loại: Loại thứ nhất là máy công cụ vạn năng (máy thông thường), là loại máy mà quá trình gia công được điều chỉnh thủ công bởi người thợ. Do đó, độ chính xác, năng suất gia công thấp và khả năng gia công bị hạn chế, thường gia công được các chi tiết với hình dáng tương đối đơn giản. Loại máy thứ hai là máy điều khiển số hay còn gọi là máy CNC, với các máy CNC thì quá trình gia công được thực hiện tự động, do đó quá trình gia công, chế tạo các chi tiết được diễn ra nhanh chóng, chính xác và hiệu quả. Vậy cấu tạo của máy CNC khác biệt máy vạn năng như thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em trả lời cho các câu hỏi: "Máy CNC là gì? Máy CNC có đặc điểm gì? Cấu tạo của máy CNC gồm những bộ phận nào? Các bộ phận trong máy CNC có vai trò như thế nào?" Để trả lời câu hỏi này chúng ra vào bài học ngày hôm nay: Bài 6: Cấu tạo của máy CNC.

[2.1.NC1a]: HS quan sát, lắng nghe thiết bị hiển thị và thực hiện tương tác với nội dung số (Video AI) để nhận biết tình huống khởi động bài học.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1. Hoạt động tự học của học sinh

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động này, HS sẽ hiểu và trình bày được khái niệm máy CNC, một số đặc điểm của máy CNC, cấu tạo của máy CNC, vai trò của các bộ phận trong máy CNC.

b. Nội dung: Tìm hiểu về cấu tạo của máy CNC.

c. Sản phẩm học tập:

- HS vẽ được sơ đồ khối mô tả cấu tạo chung của máy CNC.

- HS lập được bảng mô tả vai trò của các bộ phận của máy CNC.

- HS lập được bảng tóm tắt các đặc điểm chung của máy CNC.

- HS lập được bảng tóm tắt nhận biết các bộ phận chính của máy CNC (máy tiện CNC và máy phay CNC).

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2. Tìm hiểu tổng quan về máy CNC

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động này, giúp HS hiểu được cấu tạo chung của máy CNC, vai trò của các bộ phận trong máy CNC và đặc điểm chung của máy CNC.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu SGK tìm hiểu về cấu trúc chung của máy CNC, đặc điểm và vai trò các bộ phận của máy CNC.

c. Sản phẩm học tập:

- HS lập sơ đồ khối mô tả cấu tại chung của máy CNC.

- HS lập bảng mô tả vai trò các bộ phận của máy CNC.

- HS lập bảng tóm tắt các đặc điểm chung của máy CNC.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3. Tìm hiểu một số bộ phận chính của máy CNC

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động này, giúp HS có thể nhận biết được một số bộ phận chính của máy CNC (máy tiện CNC và máy phay CNC) khi quan sát hình ảnh máy CNC hoặc quan sát máy CNC thực tế.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu SGK tìm hiểu về một số bộ phận chính của máy CNC, đặc điểm và vai trò của các bộ phận này.

c. Sản phẩm học tập: HS lập bảng tóm tắt một số bộ phận chính của máy CNC, tóm tắt được đặc điểm và vai trò của các bộ phận này.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm và tự luận.

b. Nội dung: GV trình chiếu câu hỏi, HS suy nghĩ trả lời

c. Sản phẩm học tập: HS đưa ra được các đáp án đúng

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.

- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.

- GV cung cấp mã phòng thi.

- GV trình chiếu lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm:

Khoanh tròn vào câu trả lời đúng:

Câu 1. Đâu không phải đặc điểm của máy CNC?

A. Độ chính xác cao.

B. Tính linh hoạt thấp.

C. Đòi hỏi người sử dụng có trình độ cao để vận hành, sửa chữa, bảo dưỡng.

D. Gia công tích hợp nhiều phương pháp trên cùng một máy.

Câu 2. Cổng đầu vào là nơi để

A. nhập chương trình gia công chi tiết vào máy CNC.

B. phân tích chương trình gia công và đưa ra tín hiệu phù hợp tới các bộ phận của máy CNC.

C. đo đạc các thông tin quá trình gia công và phản hồi về cho bộ điều khiển.

D. tạo ra các chuyển động của bàn máy và trục chính của máy CNC.

Câu 3. Bộ phận nào được coi là bộ não của máy CNC?

A. Cổng đầu vào.

B. Bộ điều khiển.

C. Hệ dẫn động.

D. Máy công cụ.

Câu 4. …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận câu hỏi, nhớ lại kiến thức đã học, tìm đáp án đúng.

- HS sử dụng thiết bị di động truy cập, hoàn thành bài tập trong thời gian 5 phút.

Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.

- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.

- HS lần lượt đưa ra đáp án cho các bài tập:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập và chuyển sang nội dung vận dụng.

[2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. HS sử dụng Smartphone truy cập thành công vào nền tảng Kahoot/Quizizz, đọc hiểu câu hỏi trên màn hình và thực hiện tương tác (chọn đáp án) trong một môi trường số đa người dùng.]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: 

- HS vận dụng được kiến thức và và nhận biết được các chi tiết trên máy tiện CNC.

- Tổng kết, đánh giá quá trình học tập của các nhóm.

b. Nội dung: GV chiếu câu hỏi, yêu cầu HS suy nghĩ trả lời.

c. Sản phẩm học tập:

- Danh sách các công việc thuộc dự án.

- Bảng kế hoạch thực hiện dự án.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..