Giáo án NLS chuyên đề Công nghệ 11 CK Bài 2: Hình thành ý tưởng, lập kế hoạch, triển khai dự án nghiên cứu
Giáo án chuyên đề NLS Công nghệ 11 - Cơ khí (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) Bài 2: Hình thành ý tưởng, lập kế hoạch, triển khai dự án nghiên cứu. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, phương pháp mới vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án công nghệ 11 - Công nghệ cơ khí kết nối tri thức
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHUYÊN ĐỀ 1: DỰ ÁN NGHIÊN CỨU LĨNH VỰC KĨ THUẬT CƠ KHÍ
BÀI 2: HÌNH THÀNH Ý TƯỞNG, LẬP KẾ HOẠCH, TRIỂN KHAI DỰ ÁN NGHIÊN CỨU
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Kiến thức
Sau bài học, HS sẽ:
- Hiểu và thực hiện được các bước: hình thành ý tưởng; lập kế hoạch; triển khai một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực kĩ thuật cơ khí.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự học: Biết lựa chọn các nguồn tài liệu học tập phù hợp.
- Năng lực giải quyết vấn đề: Xác định được và biết tìm hiểu các thông tin liên quan đến vấn đề, đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Tự tin đóng góp ý kiến thảo luận, tích cực hợp tác nhóm để trình bày được nội dung học tập.
Năng lực riêng:
- Hiểu được ý nghĩa và đề xuất ý tưởng về một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực cơ khí.
- Lập kế hoạch thực hiện một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực cơ khí.
- Trình bày được ý nghĩa các bước triển khai một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực kĩ thuật cơ khí.
Năng lực số:
- 1.3.NC1a: Thao tác được thông tin, dữ liệu và nội dung để tổ chức, lưu trữ và truy xuất dễ dàng hơn.
- 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
- 3.1.NC1b: Chỉ ra được những cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số.
- 5.2.NC1b: Áp dụng được các công cụ số khác nhau và các giải pháp công nghệ có thể có để giải quyết những nhu cầu đó.
Năng lực AI:
- 11.A2.1: Bền vững và công bằng (HS thảo luận và nêu được ví dụ về một số ứng dụng AI có tác động tích cực và mang lại lợi ích xã hội lâu dài (Ví dụ: Chế tạo cánh tay robot nhặt rác dưới nước tích hợp AI nhận diện nhựa, giúp làm sạch môi trường biển một cách bền vững)).
- 11.C3.2: Khám phá cách thức vận hành một số hệ thống AI (HS mô tả được cách thức vận hành của một số công nghệ AI cơ bản (như thị giác máy tính - Computer Vision, cảm biến thông minh) nếu nhóm quyết định ứng dụng chúng vào các dự án cơ khí (Ví dụ: Camera quét độ ẩm đất kết hợp với hệ thống tưới tự động trong nhà kính)).
3. Phẩm chất
- Chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm trong học tập và thực hành.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- SGK Chuyên đề học tập Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí, SGV Chuyên đề học tập Công nghệ 11 - Công nghệ cơ khí, KHBD.
- Video hoặc hình ảnh minh họa trong SGK.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Padlet/Google Drive, ứng dụng Trello.
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
2. Đối với học sinh
- SGK Chuyên đề học tập Công nghệ 11 – Công nghệ cơ khí.
- Đọc trước bài học trong SGK, tìm kiếm và đọc trước tài liệu có liên quan đến hình thành ý tưởng, lập kế hoạch, triển khai dự án nghiên cứu.
- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động này, GV nêu ví dụ như phần mở đầu để thu hút HS vào quá trình thực hiện một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực cơ khí.
b. Nội dung: GV cho HS quan sát một số bức ảnh và phân tích trong mỗi bức ảnh đề cập đến vấn đề gì và đề xuất phương án giải quyết.
c. Sản phẩm học tập: HS đưa ra được các vấn đề cần giải quyết ở mỗi bức ảnh để thảo luận về quá trình thực hiện dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực cơ khí.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt vấn đề: Nhà An ở thành phố không có đất để trồng cây nên nhà An phải trồng cây trên sân thượng (hình 2.1). Hàng ngày sau khi đi học về An thường lên sân thượng tưới nước cho cây. Sắp tới có kì nghỉ, nhà An dự định sẽ về quê trong hai tuần. An không muốn những cây mình trồng sẽ chết vì thiếu nước trong những ngày An vắng nhà.
- GV đặt câu hỏi yêu cầu HS thảo luận: Hãy tìm phương án giải quyết cho tình huống trên?
- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
Bước 2: HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình 2.1 và nội dung phần mở đầu, thảo luận theo nhóm đôi để tìm hiểu về vấn đề được đặt ra trong bức ảnh và đề xuất ngắn gọn ý tưởng giải quyết vấn đề này.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện một số HS trình bày kết quả thảo luận.
- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV tiếp nhận câu trả lời dẫn dắt HS vào bài: Để trả lời câu hỏi này chúng ra vào bài học ngày hôm nay: Bài 2: Hình thành ý tưởng, lập kế hoạch, triển khai dự án nghiên cứu.
[2.1.NC1a]: HS quan sát, lắng nghe thiết bị hiển thị và thực hiện tương tác với nội dung số (Video AI) để nhận biết tình huống khởi động bài học.
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1. Hoạt động tự học của học sinh
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động này, HS sẽ hiểu và thực hiện được các bước: hình thành ý tưởng; lập kế hoạch; triển khai một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực kĩ thuật cơ khí.
b. Nội dung: Tìm hiểu về hình thành ý tưởng, lập kế hoạch, triển khai một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực kĩ thuật cơ khí.
c. Sản phẩm học tập:
- HS tìm hiểu và đề xuất ý tưởng về một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực cơ khí.
- HS thực hiện việc lập kế hoạch thực hiện một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực cơ khí.
- HS trình bày và hiểu được ý nghĩa các bước triển khai một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực kĩ thuật cơ khí.
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 2. Tìm hiểu về việc hình thành ý tưởng
a. Mục tiêu:
- HS hiểu và thực hiện được Bước Hình thành ý tưởng của dự án.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu SGK và nêu được nội dung của bước Hình thành ý tưởng.
c. Sản phẩm học tập:
- HS ghi được nội dung của việc hình thành ý tưởng nghiên cứu.
d. Tổ chức hoạt động:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi, nghiên cứu SGK và trả lời các câu hỏi sau: + Em hãy cho biết việc hình thành ý tưởng nghiên cứu thường xuất hiện như thế nào? + Việc dẫn dắt tới việc hình thành ý tưởng nghiên cứu được thực hiện ra sao? - Sau khi HS trả lời, GV giải đáp: Quá trình phát hiện vấn đề và hình thành ý tưởng mới phần lớn đều do sự trải nghiệm và quan sát cuộc sống. - GV đặt câu hỏi: Em có thể cho một số ví dụ về việc hình thành một số ý tưởng nghiên cứu trong lĩnh vực kĩ thuật cơ khí không? - Thảo luận: "Khi các em tìm kiếm ý tưởng cơ khí, hãy hướng tới sự bền vững và công bằng. Hãy nêu một ví dụ về ý tưởng chế tạo máy móc có tích hợp công nghệ AI nhằm mang lại tác động tích cực cho xã hội và bảo vệ môi trường lâu dài?" - GV tổng kết về nội dung bước Hình thành ý tưởng. Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS làm việc cá nhân, sau đó hoạt động theo nhóm đọc thông tin SGK mục I SGK tr.10 để tìm hiểu về bước hình thành ý tưởng. - HS thảo luận nhóm về các dự án AI hướng tới sự bền vững. - GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện HS trình bày nội dung và ví dụ của bước hình thành ý tưởng. - Báo cáo AI: Ý tưởng chế tạo "Thuyền robot tự hành vớt rác trên sông". Robot cơ khí này được trang bị camera AI nhận diện rác thải nhựa để vớt mà không bắt nhầm cá, giúp làm sạch nguồn nước mang lại lợi ích bền vững cho cộng đồng. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận về bước hình thành ý tưởng. - GV chuyển sang nội dung mới. | I. HÌNH THÀNH Ý TƯỞNG - Quá trình phát hiện vấn đề và hình thành ý tưởng mới phần lớn đều do sự trải nghiệm và quan sát cuộc sống, ý tưởng có thể nảy sinh từ những tình huống sau: + Phát hiện những bất cập và khó khăn của mọi người trong cuộc sống. + Phát hiện nhu cầu mới của mọi người và muốn đáp ứng nhu cầu đó. + Việc cải tiến các sản phẩm cũ. + Trí tưởng tượng và khả năng quan sát tự nhiên. - Một số ví dụ về các ý tưởng nghiên cứu trong lĩnh vực cơ khí: + Tay máy cấp phôi được nghiên cứu và ứng dụng trong các dây chuyền sản xuất. Tay máy cấp phôi được sản xuất nhiều trên thế giới với giá thành khá cao. Nếu thiết kế và chế tạo tay máy cấp phôi sẽ chủ động phát triển công nghệ trong nước với giá thành thấp hơn rất nhiều. + Máy tiện là máy công cụ được sử dụng phổ biến nhất trong ngành cơ khí chế tạo. Giá thành của máy tiện ngoài thị trường khá cao. Nếu thiết kế và chế tạo máy tiện mini sẽ thuận lợi trong công tác dạy và học môn Công nghệ trong các trường phổ thông. + Máy kéo nén vạn năng là thiết bị thử nghiệm cơ tính vật liệu được sử dụng rộng rãi trong các nhà máy sản xuất, phòng thí nghiệm cơ học, trường học,.... Nếu thiết kế và chế tạo máy kéo nén vạn năng sẽ phục vụ được nhu cầu của các trường học, phòng thí nghiệm với giá thành thấp hơn rất nhiều. |
[11.A2.1]: HS hiểu và nêu được ví dụ cụ thể về việc kết hợp cơ khí với công nghệ AI để giải quyết các bài toán mang tính chất bền vững, công bằng, có tác động tích cực đến môi trường và lợi ích chung của xã hội. |
Hoạt động 3. Tìm hiểu về lập kế hoạch dự án
- Mục tiêu:
- HS hiểu ý nghĩa và thực hiện được các giai đoạn của việc Lập kế hoạch dự án nghiên cứu.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu SGK và nêu được nội dung của bước Lập kế hoạch dự án.
c. Sản phẩm học tập:
- HS ghi được nội dung của các giai đoạn trong việc lập kế hoạch dự án nghiên cứu.
d. Tổ chức hoạt động:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 4. Tìm hiểu về triển khai thực hiện dự án nghiên cứu
a. Mục tiêu:
- HS hiểu và thực hiện được Bước Triển khai thực hiện dự án nghiên cứu.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu SGK và nêu được nội dung của bước Triển khai thực hiện.
c. Sản phẩm học tập:
- HS ghi được nội dung của việc triển khai thực hiện dự án nghiên cứu.
d. Tổ chức hoạt động:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV nêu ý nghĩa và tầm quan trọng của việc triển khai thực hiện dự án nghiên cứu. - GV yêu cầu HS thảo luận theo nhóm đôi, nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi: + Em hãy nêu nội dung để triển khai thực hiện một dự án nghiên cứu? - Thảo luận mở rộng: "Trong quá trình triển khai dự án cơ khí, nếu nhóm em chế tạo máy phân loại quả có tích hợp công nghệ 'Thị giác máy tính' (Computer Vision), em hãy khám phá và mô tả cách thức vận hành cơ bản của công nghệ AI này?" - Sau khi HS trả lời, GV trình bày chi tiết về các bước để triển khai thực hiện một dự án nghiên cứu gồm: + Tiến hành dự án. + Theo dõi và kiểm soát dự án. + Kết thúc triển khai dự án. - GV tổng kết về nội dung bước Triển khai thực hiện. Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS làm việc cá nhân, sau đó hoạt động theo nhóm đọc thông tin SGK mục III SGK tr.12,13 để tìm hiểu về bước triển khai thực hiện. - HS thảo luận về cơ chế hoạt động của Thị giác máy tính AI. - GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện HS trình bày nội dung bước triển khai thực hiện. - Báo cáo AI: Mô tả cách thức vận hành: Camera sẽ đóng vai trò như "mắt" thu thập hình ảnh liên tục, gửi về máy tính. Thuật toán AI "thị giác máy tính" đã được học qua hàng ngàn bức ảnh mẫu sẽ đối chiếu để phân tích xem quả to hay nhỏ, màu xanh hay chín, sau đó ra lệnh cho động cơ phân loại vào từng rổ. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận về bước triển khai thực hiện. - GV chuyển sang nội dung luyện tập. | III. TRIỂN KHAI THỰC HIỆN - Triển khai thực hiện dự án là quá trình thực hiện dự án, với khoảng thời gian xác định, nguồn nhân lực quy định từ trước và giới hạn nguồn tài chính cụ thể, thỏa mãn các đối tượng mà dự án muốn hướng tới. - Để có thể triển khai dự án thành công, một quy trình cần được xây dựng để triển khai dự án đạt hiệu quả cao nhất. 1. Tiến hành dự án - Một số nguyên tắc khi tiến hành dự án: + Tuân thủ kế hoạch đã lập; + Điều chỉnh lại kế hoạch khi thấy cần thiết; + Kiểm tra theo dõi kết hợp báo cáo thường kì; + Phát huy vai trò của trưởng nhóm; + Tham khảo các ý kiến tư vấn của người hướng dẫn khi quá trình thực hiện gặp khó khăn; + Đảm bảo an toàn khi thực hiện dự án; + Phối hợp nhóm tốt kết hợp với nỗ lực cá nhân. 2. Theo dõi và kiểm soát dự án - Cần diễn ra liên tục để đảm bảo được chất lượng và tiến độ triển khai dự án. 3. Kết thúc triển khai dự án - Dự án kết thúc có nghĩa là nó đã hoàn thành các mục tiêu. - Ngoài các công tác như thống kê tài chính, giải phóng nguồn nhân lực, bàn giao các sản phẩm hay đóng hợp đồng, thì người phụ trách cần đánh giá lại công tác triển khi dự án, đưa ra các bài học kinh nghiệm để rút kinh nghiệm cho lần sau. |
[11.C3.2]: HS khám phá và mô tả được nguyên lí vận hành cơ bản của một hệ thống AI cụ thể (Thị giác máy tính - Computer Vision) khi áp dụng vào việc chế tạo các sản phẩm cơ khí phân loại tự động. |
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức thông qua hệ thống câu hỏi trắc nghiệm và tự luận.
b. Nội dung: GV trình chiếu câu hỏi, HS suy nghĩ trả lời
c. Sản phẩm học tập: HS đưa ra được các đáp án đúng
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu:
- HS vận dụng được kiến thức và lập được kế hoạch thực hiện các công việc của một dự án nghiên cứu thuộc lĩnh vực kĩ thuật cơ khí.
- Tổng kết, đánh giá quá trình học tập của các nhóm.
b. Nội dung: GV chiếu câu hỏi, yêu cầu HS suy nghĩ trả lời.
c. Sản phẩm học tập:
- Danh sách các công việc thuộc dự án.
- Bảng kế hoạch thực hiện dự án.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chiếu câu hỏi bài tập trong hộp chức năng Vận dụng (tr13 – SGK)
Từ việc hình thành ý tưởng, em hãy đề xuất một dự án và lập kế hoạch thực hiện dự án đó.
- Để bài báo cáo mang tính chuyên nghiệp như một kĩ sư thực thụ, nhóm trưởng hãy chỉ ra cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số: Sử dụng phần mềm Canva hoặc PowerPoint để thiết kế bản Đề xuất Dự án (Project Proposal) thật đẹp mắt, bao gồm Tên dự án, Vấn đề giải quyết, Mục tiêu, Phân công nhiệm vụ và Bảng tiến độ thay vì viết tay.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận câu hỏi, nhớ lại kiến thức đã học, tìm đáp án đúng.
- HS thao tác trên phần mềm đồ họa thiết kế Slide báo cáo.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS báo cáo sản phẩm vào tiết học sau.
Gợi ý:
- Báo cáo thiết kế số (Slide/Canva) gồm:
+ Quan sát, xác định vấn đề (ví dụ: tưới cây sân thượng).
+ Tên dự án: Hệ thống tưới nhỏ giọt tự chế.
+ Lập kế hoạch: Ai mua vật tư, ai vẽ thiết kế, ai lắp ráp, dự kiến xong trong 2 tuần.
- Quan sát, nghiên cứu các tài liệu có liên quan để xác định các vấn đề, nhu cầu thuộc gia đình, cộng đồng, địa phương, quốc gia, toàn cầu trong lĩnh vực kĩ thuật cơ khí để đề xuất ý tưởng thực hiện một dự án nghiên cứu và lập kế hoạch nghiên cứu.
- Chọn một vấn đề, nhu cầu cụ thể đề xuất dự án nghiên cứu và lập kế hoạch thực hiện các công việc của dự án.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.
- GV kết thúc bài học.
[3.1.NC1b]: HS chỉ ra được cách thể hiện bản thân, sự am hiểu và phong cách trình bày khoa học (chuẩn kĩ sư) thông qua việc áp dụng phần mềm (Canva/PPT) để thiết kế nên bản Đề xuất Dự án (Proposal) bắt mắt, mang dấu ấn riêng của nhóm.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Xem lại kiến thức đã học ở bài 2.
- Hoàn thành các bài tập trong hộp chức năng Vận dụng.
- Xem trước nội dung Bài 3. Báo cáo kết quả triển khai dự án.