Giáo án NLS chuyên đề Mĩ thuật 10 Bài 1: Tranh phong cảnh

CHUYÊN ĐỀ 3: THỰC HÀNH VẼ TRANH BỐ CỤC 1

BÀI 1: TRANH PHONG CẢNH (3 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Biết được đặc điểm tranh bố cục phong cảnh.
• Hiểu được các dạng bố cục và khuôn hình trong tranh phong cảnh.
• Có khả năng trao đổi, phân tích đánh giá và tìm hiểu tác giả, tác phẩm tranh bố cục phong cảnh. 

2. Năng lực

• Năng lực chung: 
• Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo. 
• Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên.
• Lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp để tìm hiểu thêm về tranh phong cảnh. 
• Năng lực riêng: 
• Nhận biết được đặc điểm tranh phong cảnh. 
• Có khả năng phân tích đánh giá và tìm hiểu tác giả, tác phẩm tranh bố cục phong cảnh. 
• Năng lực số: 
• 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 3.1.NC1a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau.
• 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số. 
• Năng lực AI: 
• 10.C3.2: Cách đặt prompt phù hợp với mục tiêu cụ thể - Thực hành đặt prompt giải quyết một số vấn đề gần gũi trong cuộc sống, học tập một cách hiệu quả (HS thực hành đặt prompt trên Chatbot AI (Ví dụ: "Đóng vai một họa sĩ, hãy gợi ý cho tôi một bảng màu (hòa sắc) gồm 4 màu chủ đạo để vẽ một bức tranh phong cảnh buổi sáng mùa thu mang lại cảm giác bình yên"), từ đó giải quyết hiệu quả vấn đề tìm ý tưởng màu sắc trước khi vẽ).
• 10.D1.1: Ý tưởng hệ thống AI (HS thảo luận và phác thảo được ý tưởng về một hệ thống AI hỗ trợ bố cục ảnh phong cảnh (Xác định Đầu vào là một bức ảnh phong cảnh thô, Quá trình xử lý là AI nhận diện đường chân trời và chủ thể, Đầu ra là một khung cắt (crop) tự động gợi ý theo "quy tắc 1/3" hoặc "tỉ lệ vàng")).

3. Phẩm chất

• Có hiểu biết về tranh phong cảnh, từ đó có cảm xúc trong học tập, thực hành.
• Cảm nhận được vẻ đẹp của SPMT tranh phong cảnh và ứng dụng trong cuộc sống.
• Biết chia sẻ chân thực suy nghĩ của mình qua trao đổi, nhận xét sản phẩm. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, Sách chuyên đề học tập Mĩ thuật 10, SGV, Kế hoạch bài dạy.
• Một số ảnh chụp, bài mẫu trang tranh phong cảnh, SPMT của HS.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), nền tảng Padlet.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Mĩ thuật 10.
• Đồ dùng học tập, giấy màu, bút vẽ, giấy vẽ, bút màu,…
• Hình ảnh, tranh vẽ liên quan đến nội dung bài học.
• Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG QUAN SÁT VÀ NHẬN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu về tranh phong cảnh

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu về nghệ thuật tranh phong cảnh với một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu. 

b. Nội dung: 

- GV tổ chức cho HS tìm hiểu và thảo luận về tranh phong cảnh và tác giả, tác phẩm tiêu biểu trong thể loại tranh phong cảnh. 

- HS quan sát các hình ảnh trong SGK tr.46-48 hoặc SPMT do GV chuẩn bị. 

- GV hướng dẫn HS quan sát và thảo luận về nghệ thuật tranh phong cảnh liên quan đến nội dung chủ đề trong SGK tr.46-48. 

c. Sản phẩm học tập: 

- HS có nhận thức, có kiến thức về nghệ thuật tranh phong cảnh cùng một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu. 

- Hình thành ý tưởng thể hiện SPMT tiêu biểu. 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Tìm hiểu về bố cục trong tranh phong cảnh

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS có kiến thức về bố cục tranh phong cảnh. 

b. Nội dung: 

- GV tổ chức cho HS tìm hiểu các dạng bố cục trong tranh phong cảnh và nhắc lại những kiến thức HS đã được học ở cấp học trước. 

- HS quan sát các hình ảnh trong SGK tr.49-53 (hoặc SPMT do GV chuẩn bị).

- GV hướng dẫn HS quan sát và thảo luận nội dung liên quan đến bố cục trong tranh phong cảnh SGK tr.49-53.

c. Sản phẩm học tập: 

- HS có nhận thức, có kiến thức về bố cục trong tranh phong cảnh. 

- Hình thành ý tưởng thể hiện SPMT tiêu biểu. 

d. Tổ chức hoạt động:

2. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ SÁNG TẠO

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu cách khai thác, xây dựng bố cục tranh phong cảnh

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được cách khai thác và xây dựng bố cục tranh phong cảnh. 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc thông tin trong SGKtr.54 để tìm hiểu cách khai thác và xây dựng bố cục tranh phong cảnh.

c. Sản phẩm: HS hiểu được cách khai thác và xây dựng bố cục tranh phong cảnh.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 2: Thực hiện vẽ phác thảo một sản phẩm bố cục tranh phong cảnh

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thực hành một bài trang trí hình vuông: Thực hiện vẽ phác thảo một sản phẩm bố cục tranh phong cảnh.

- GV hướng dẫn HS:

+ Vẽ từ thực tế hoặc xây dựng phác thảo từ trí nhớ, ảnh chụp.

+ Chất liệu: tự chọn.

+ Khuôn khổ: 30 x 40 cm.

- GV trình chiếu cho HS tham khảo một số SPMT do GV chuẩn bị:

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm bài thực hành theo hướng dẫn của GV

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

HS hoàn thành sản phẩm. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị sản phẩm để chuẩn bị cho hoạt động trưng bày.

- GV chuyển sang nội dung mới.

3. HOẠT ĐỘNG PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết cách trưng bày, nhận xét, phân tích được những sản phẩm của cá nhân và các bạn. 

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS trưng bày SPMT.

- GV hướng dẫn HS quan sát và thảo luận theo gợi ý SGK tr.55. 

c. Sản phẩm: HS cảm nhận, phân tích được SPMT của cá nhân và các bạn.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS ghi chép cảm nhận của mình về tranh phong cảnh. 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS cách ghi chép cảm nhận của mình về những bức tranh phong cảnh theo gợi ý:

- Sơ lược về tác giả (năm sinh, đề tài sáng tác phổ biến, chất liệu hay dùng,...).

- Bố cục tác phẩm.

- Hình chính, hình phụ.

- Diễn đạt không gian trong tranh.

- Hoà sắc trong tranh.

- Màu đậm, màu nhạt trong tranh.

c. Sản phẩm học tập: SPMT HS đã thực hiện.

d. Tổ chức hoạt động:

Nhiệm vụ 1 : Trả lời câu hỏi trắc nghiệm 

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi tự luận

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV trình chiếu cho HS quan sát một số bức tranh phong cảnh:

- GV yêu cầu HS thực hiện nhiệm vụ: Ghi chép cảm nhận của mình về tranh phong cảnh trên (hoặc một bức tranh phong cảnh em yêu thích). 

- GV hướng dẫn HS cách quan sát và ghi chép cảm nhận của mình về những bức tranh phong cảnh:

+ Sơ lược về tác giả (năm sinh, đề tài sáng tác phổ biến, chất liệu hay dùng,...).

+ Bố cục tác phẩm.

+ Hình chính, hình phụ.

+ Diễn đạt không gian trong tranh.

+ Hoà sắc trong tranh.

+ Màu đậm, màu nhạt trong tranh.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát bức tranh phong cảnh trong SGK hoặc em yêu thích để ghi chép cảm nhận của mình.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 3 – 4 HS trình bày cảm nhận của bản thân về bức tranh phong cảnh em yêu thích. 

- GV yêu cầu các HS khác quan sát, lắng nghe, nêu ý kiến hoặc đặt câu hỏi (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá phần trả lời của HS.

- GV trình chiếu cho HS tham khảo:

HMS Temeraire là tàu chiến hạng hai 98 khẩu của Hải quân Hoàng gia , nổi tiếng với màn trình diễn anh hùng trong Trận chiến Trafalgar năm 1805 giữa Anh và các hạm đội kết hợp của Hải quân Pháp và Tây Ban Nha. JMW Turner mô tả cảnh tàu chiến, nhiều năm sau những ngày huy hoàng của nó, bị kéo bởi một chiếc tàu kéo, bị vỡ thành những mảnh vụn. Bức tranh bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với những chiếc thuyền buồm vì chúng sẽ được thay thế bằng những chiếc tàu chạy bằng hơi nước. Turner sử dụng tính biểu tượng, giống như mặt trời lặn, để gợi ý sự tàn lụi của chủ thể và cái chết của nó bất chấp quá khứ hào hùng của nó. JMW Turner được nhiều người coi là nghệ sĩ phong cảnh vĩ đại nhất trong lịch sử. The Temeraire là bức tranh đẹp và nổi tiếng nhất của ông và bức mà ông gọi là bức tranh yêu dấu của ông . Năm 2005, nó đã được bình chọn là bức tranh yêu thích của Anh trong cuộc thăm dò do BBC tổ chức.

- GV kết thúc tiết học. 

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ôn lại kiến thức đã học:

+ Đặc điểm tranh bố cục phong cảnh.

+ Các dạng bố cục và khuôn hình trong tranh phong cảnh.

- Phân tích đánh giá và tìm hiểu thêm về tranh phong cảnh. 

- Đọc và tìm hiểu trước nội dung kiến thức Bài 2 – Thực hành vẽ tranh phong cảnh.