Giáo án NLS chuyên đề Mĩ thuật 10 Bài 2: Thực hành trang trí hình vuông

BÀI 2: THỰC HÀNH TRANG TRÍ HÌNH VUÔNG (6 tiết)

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Biết được các bước thực hiện trang trí hình vuông.
• Lựa chọn được các họa tiết, chất liệu để thực hành và biết sắp xếp hoạt tiết trong trang trí hình vuông.
• Biết sử dụng chất liệu màu bột, màu nước hoặc chất liệu tương đương trong thực hành. 

2. Năng lực

• Năng lực chung: 
• Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo. 
• Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên.
• Lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp để tìm hiểu thêm về trang trí hình vuông và nguyên tắc trong trang trí hình vuông. 
• Năng lực riêng: 
• Nhận biết được đặc điểm trang trí hình vuông và vận dụng trong thực hành sáng tạo.
• Lựa chọn được họa tiết, chất liệu để thực hành.
• Năng lực số: 
• 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 2.4.NC1a: Đề xuất được các công cụ và công nghệ số khác nhau cho các quá trình hợp tác.
• 5.2.NC1b: Áp dụng được các công cụ số khác nhau và các giải pháp công nghệ có thể có để giải quyết những nhu cầu đó. 
• Năng lực AI: 
• 10.A1.2: Con người cần kiểm soát AI (HS nhận thức được rằng dù AI có thể tự động chấm điểm tỉ lệ hình họa hoặc gợi ý lời bình duyệt tranh, con người vẫn cần kiểm soát AI, giữ vai trò quyết định trong việc cảm nhận cảm xúc thẩm mĩ và đánh giá vẻ đẹp nghệ thuật thực sự).
• 10.C3.3: Một số công nghệ trong AI (HS tìm hiểu và chỉ ra được một số công nghệ trong AI (như Generative AI - AI tạo sinh tạo ảnh từ văn bản) đang được ứng dụng để thiết kế, sáng tạo các mẫu họa tiết trang trí đối xứng, hàng lối một cách tự động).

3. Phẩm chất

• Có hiểu biết về vai trò của nghệ thuật trong trang trí hình vuông, từ đó có cảm xúc trong học tập, thực hành.
• Cảm nhận được vẻ đẹp của SPMT và ứng dụng trong cuộc sống.
• Biết chia sẻ chân thực suy nghĩ của mình qua trao đổi, nhận xét sản phẩm. 

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, Sách chuyên đề học tập Mĩ thuật 10, SGV, Kế hoạch bài dạy.
• Một số ảnh chụp, bài mẫu trang trí hình vuông, SPMT của HS.
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng tạo ảnh AI (Midjourney, DALL-E hoặc ChatGPT).
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• Sách chuyên đề học tập Mĩ thuật 10.
• Đồ dùng học tập, giấy màu, bút vẽ, giấy vẽ, bút màu,…
• Hình ảnh, tranh vẽ liên quan đến nội dung bài học.
• Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG QUAN SÁT VÀ NHẬN THỨC

Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm và cấu trúc hình vuông

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS tìm hiểu và nắm được khái quát về đặc điểm và cấu trúc của hình vuông.

b. Nội dung: 

- GV cho HS quan sát các hình ảnh trong SGK tr.38 và SPMT do GV chuẩn bị.

- GV tổ chức cho HS thảo luận và tìm hiểu đặc điểm, cấu trúc hình vuông. 

c. Sản phẩm học tập: 

- HS có kiến thức về đặc điểm, cấu trúc của hình vuông. 

- Hình thành ý tưởng thể hiện SPMT. 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Tìm hiểu bố cục trong trang trí hình vuông

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS tìm hiểu và nắm được khái quát về bố cục trong trang trí hình vuông. 

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS quan sát hình mẫu SGK tr.39 và thảo luận. 

- GV tổ chức cho HS thảo luận và tìm hiểu bố cục trong trang trí hình vuông. 

- GV trình bày nhóm họa tiết chính, phụ và khu vực liên kết trong một bố cục hình vuông. 

c. Sản phẩm học tập: 

- HS có kiến thức về bố cục trong trang trí hình vuông. 

- Hình thành ý tưởng thể hiện SPMT. 

d. Tổ chức hoạt động:

2. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ SÁNG TẠO

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu các bước thực hành một bài trang trí hình vuông

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nắm được các bước thực hành một bài trang trí hình vuông. 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc thông tin trong SGK để tìm hiểu về các bước chuẩn bị và các bước thực hành một bài trang trí hình vuông.

c. Sản phẩm: HS hiểu được các bước thực hành một bài trang trí hình vuông. 

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Nhiệm vụ 2: Tham khảo các bước cụ thể trong thực hành một bài trang trí hình vuông

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, hướng dẫn HS quan sát bài mẫu trang trí hình vuông SGK tr.40, 41.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Em hãy nêu các bước cụ thể trong thực hành một bài trang trí hình vuông. 

+ Tại bước 4 và 5 (Xác định màu), để tránh tô sai màu trên giấy hỏng bài, các em hãy chụp lại bản phác thảo chì, áp dụng công cụ số (như Canva hoặc app tô màu trên điện thoại) để thử nghiệm đồ màu (hòa sắc nóng/lạnh) trước khi tô thật.

+ GV cho HS thảo luận: "Nếu AI tô màu và vẽ hoa văn nhanh và đều như in, tại sao chúng ta vẫn cần tự tay vẽ và phối màu? Ai mới là người quyết định cái đẹp?"

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS mô tả các bước cụ thể. Thao tác thử màu trên ứng dụng.

- Thảo luận về vai trò của con người so với AI.

- HS làm việc cá nhân, quan sát kĩ bài mẫu trang trí hình vuông và mô tả các bước cụ thể trong thực hành một bài trang trí hình vuông. Sau đó, HS thảo luận cặp đôi, trao đổi và nêu các bước cụ thể trong thực hành một bài trang trí hình vuông.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày, mô tả trước lớp các bước cụ thể trong thực hành một bài trang trí hình vuông:

+ Bước 1: Tìm ý tưởng thể hiện bố cục.

+ Bước 2: Phác thảo hoa văn sử dụng trong bài trang trí. 

+ Bước 3: Vẽ phác thảo chì, xây dựng bố cục để thể hiện ý tưởng.

+ Bước 4: Xác định màu sử dụng trong hình chính.

+ Bước 5: Xác định màu của các hoa văn phụ và nền. Xác định các mảng đậm – nhạt trong tổng thể bài trang trí.

+ Bước 6: Chỉnh sửa, hoàn thiện bài trang trí. 

- HS trả lời AI: Việc tự tay vẽ giúp gửi gắm cảm xúc cá nhân, rèn luyện sự tinh tế của đôi tay. Con người phải là chủ thể định hướng và kiểm soát máy móc để tạo ra nghệ thuật có hồn.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận các bước cụ thể trong thực hành một bài trang trí hình vuông.

- GV lưu ý HS: Trước khi thực hiện bài cần

+ Lựa chọn bố cục thực hiện: đăng đối, đối xứng, nhắc lại, tự do.

+ Chọn họa tiết chủ đạo, phác hình và cách điệu họa tiết hoa, lá hoặc sử dụng họa tiết, hoa văn có sẵn.

+ Xác định gam màu chủ đạo: nóng, lạnh, tương phản. 

- GV chuyển sang nội dung mới.

[5.2.NC1b]: HS áp dụng được giải pháp công nghệ (dùng app chỉnh sửa/tô màu kĩ thuật số) để giải quyết nhu cầu phác thảo và thử nghiệm các phương án hòa sắc an toàn trước khi vẽ màu thật.

[10.A1.2]: HS phản biện và nhận thức sâu sắc nguyên lý con người cần kiểm soát AI: Dù công cụ AI mạnh mẽ đến đâu, tư duy thẩm mĩ, cảm xúc và quyết định cuối cùng trong nghệ thuật vẫn thuộc về con người.

Nhiệm vụ 3: Thực hành trang trí hình vuông

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS biết cách trưng bày, nhận xét, phân tích được những sản phẩm của cá nhân và các bạn. 

b. Nội dung: 

- GV hướng dẫn HS trưng bày SPMT.

- GV hướng dẫn HS quan sát và thảo luận theo gợi ý SGK tr.42. 

c. Sản phẩm: HS cảm nhận, phân tích được SPMT của cá nhân và các bạn.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV lựa chọn SPMT của HS đã thực hiện để trưng bày theo hình thức nhóm.

- Để tổ chức một buổi triển lãm chuyên nghiệp và lưu trữ lâu dài, nhóm trưởng hãy đề xuất công cụ không gian số (như Padlet, Google Drive). Cả nhóm sẽ chụp ảnh tác phẩm sắc nét, tải lên không gian này để cả lớp cùng tương tác, bình luận chéo.

- GV hướng dẫn HS thảo luận:

+ Bố cục: hình chính, hình phụ đảm bảo sự cân đối, thống nhất và tính nhịp điệu.

+ Các nguyên tắc trang trí cơ bản trong bài vẽ: đăng đối, đối xứng, nhắc lại, xen kẽ.

+ Hoà sắc trong bài vẽ.

+ Tương quan đậm - nhạt trong bài vẽ.

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm phân công từng thành viên thảo luận các nội dung theo hướng dẫn SGK.

- HS thao tác lập nhóm Padlet, tải ảnh và thực hiện thảo luận, phân tích theo gợi ý SGK.

- GV quan sát việc tham gia hoạt động học tập trên lớp của HS:

+ Sự tham gia của mỗi thành viên trong nhóm.

+ Sự tích cực, đặt câu hỏi và trả lời của các thành viên trong nhóm.

- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo luận, nhận xét sản phẩm theo hướng dẫn SGK.

- GV trình chiếu Padlet của các nhóm lên màn hình. Mời đại diện nhận xét chéo sản phẩm.

- GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có) cho nhóm bạn.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của các nhóm.

- GV biểu dương những SMPT đẹp.

[2.4.NC1a]: HS đề xuất và sử dụng được nền tảng mạng (Padlet/Zalo) làm công cụ đắc lực cho quá trình hợp tác nhóm, tạo không gian trưng bày trực tuyến và đánh giá chéo sản phẩm hiệu quả.

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS vận dụng được kiến thức đã học để thiết kế và trang trí túi xách từ những mẫu trang trí hình vuông em yêu thích. 

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS lựa chọn và thiết kế sản phẩm túi xách phù hợp. 

c. Sản phẩm: Túi xách được trang trí từ SPMT hình vuông mà HS đã thực hiện. 

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..