Giáo án NLS chuyên đề Mĩ thuật 10 Bài 1: Yếu tố tạo hình trong nghiên cứu khối cơ bản
Giáo án chuyên đề NLS Mĩ thuật 10 (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) Bài 1: Yếu tố tạo hình trong nghiên cứu khối cơ bản. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Mĩ thuật 10
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn:…/…/…
Ngày dạy:…/…/…
CHUYÊN ĐỀ 1: THỰC HÀNH VẼ HÌNH HỌA 1 (15 TIẾT)
BÀI 1: YẾU TỐ TẠO HÌNH TRONG NGHIÊN CỨU KHỐI CƠ BẢN (3 tiết)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1. Về kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Phân loại được một số khối cơ bản và đặc điểm, tính chát của khối cơ bản trong không gian.
- Mô phỏng, sắp xếp được mẫu vẽ trên trang giấy và thực hiện được các bước vẽ nghiên cứu khối cơ bản.
- Hiểu được yếu tố tạo hình, mối quan hệ giữa ánh sáng và khối trong không gian nghiên cứu khối cơ bản.
2. Năng lực
- Năng lực chung:
- Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo.
- Phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm và trao đổi công việc với giáo viên.
- Lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp để tìm hiểu thêm về các yếu tố tạo hình trong nghiên cứu khối cơ bản.
- Năng lực riêng: Biết quan sát và thực hành nghiên cứu khối cơ bản.
- Năng lực số:
- 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
- 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
- 2.4.NC1a: Đề xuất được các công cụ và công nghệ số khác nhau cho các quá trình hợp tác.
- 5.2.NC1b: Áp dụng được các công cụ số khác nhau và các giải pháp công nghệ có thể có để giải quyết những nhu cầu đó.
- Năng lực AI:
- 10.A1.1: Con người trong hệ thống AI (HS nhận thức được vị trí của con người trong hệ thống AI: Mặc dù các công cụ AI có thể hỗ trợ tạo ra hình ảnh các khối hình học với ánh sáng hoàn hảo rất nhanh, nhưng tư duy quan sát, nét vẽ tay thủ công và cảm xúc thẩm mĩ trên trang giấy là do con người làm chủ và không thể thay thế).
- 10.C2.1: Liên hệ các ứng dụng AI và vấn đề trong thực tế (HS liên hệ được ứng dụng của AI tạo ảnh (như Midjourney, DALL-E) trong việc nhập prompt để giả lập các nguồn ánh sáng khác nhau (sáng thuận, ngược sáng, sáng chếch) chiếu vào khối cơ bản, hỗ trợ việc phân tích yếu tố tạo hình).
3. Phẩm chất
- Nhận thức được tầm quan trọng của bài nghiên cứu khối cơ bản trong vẽ hình họa.
- Có nhận thức thẩm mĩ đúng đắn, trân trọng và yêu quý những giá trị và vẻ đẹp trong cuộc sống.
- Hình thành thái độ tích cực trong việc cảm nhận và đánh giá bài học.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với giáo viên
- KHBD, SGK, Sách chuyên đề học tập Mĩ thuật 10, SGV, Kế hoạch bài dạy.
- Một số ảnh chụp, bài mẫu thực hành vẽ khối cơ bản, SPMT của HS.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), công cụ AI tạo ảnh Midjourney, DALL-E hoặc ChatGPT.
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
2. Đối với học sinh
- Sách chuyên đề học tập Mĩ thuật 10.
- Đồ dùng học tập, giấy vẽ, tẩy, que đo, dây dọi,…
- Hình ảnh, tranh vẽ liên quan đến nội dung bài học Yếu tố tạo hình trong nghiên cứu khối cơ bản.
- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG QUAN SÁT VÀ NHẬN THỨC
Hoạt động 1: Tìm hiểu hình, khối cơ bản
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được đặc điểm, nhận biết hình khối cơ bản và mối quan hệ giữa hình và khối.
b. Nội dung:
- GV tổ chức cho HS tìm hiểu và thảo luận về hình cơ bản và khối cơ bản.
- HS quan sát các hình ảnh trong SGK, trang 6, 7 (hoặc SPMT do GV chuẩn bị).
- GV hướng dẫn HS quan sát và thảo luận nội dung hình cơ bản và khối cơ bản liên quan đến chủ đề trong SGK, trang 6, 7.
c. Sản phẩm:
- HS có kiến thức về hình và khối cơ bản.
- HS hiểu biết về mối quan hệ giữa hình và khối.
d. Tổ chức thực hiện
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 2: Tìm hiểu về nét trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS có kiến thức về nét trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản.
b. Nội dung:
- GV trình chiếu HS quan sát các hình ảnh trong SGK, trang 8 (hoặc SPMT do GV chuẩn bị).
- GV hướng dẫn HS quan sát và thảo luận nội dung liên quan đến nét trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản trong SGK, trang 8.
c. Sản phẩm: HS nhận thức, có kiến thức về nét vẽ trong nghiên cứu khối cơ bản.
d. Tổ chức thực hiện
| HOẠT ĐỘNG CỦA HS - GV | DỰ KIẾN SẢN PHẨM |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV nhắc lại những kiến thức HS đã được học ở cấp học trước về nét trong vẽ khối cơ bản. - GV trình chiếu HS quan sát các hình ảnh trong SGK tr.8:
- GV thị phạm cho HS cách vẽ nét và các kiểu đan nét vẽ. - GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, tìm hiểu về nét trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản. Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS quan sát các hình ảnh về nét trong vẽ khối cơ bản. - HS thảo luận cặp đôi, tìm hiểu về nét trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản. - GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện một số cặp đôi trình bày nội dung liên quan đến về nét trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận về nét trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản - GV chuyển sang nội dung mới. | 2. Tìm hiểu về nét trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản Mật độ nét dày, nét thưa tạo độ đậm – nhạt trong diễn tả ánh sáng của cấu trúc khối. |
Hoạt động 3: Tìm hiểu về đậm - nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được một số nguyên lí cơ bản của đậm – nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản.
b. Nội dung: GV tổ chức cho HS tìm hiểu về sáng - tối và một số nguyên lí đậm - nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản.
c. Sản phẩm: HS hiểu biết về đậm – nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản.
d. Tổ chức thực hiện
| HOẠT ĐỘNG CỦA HS - GV | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV tổ chức cho HS thảo luận về kiến thức đậm - nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản đã được học ở cấp học trước. - GV trình chiếu cho HS quan sát hình ảnh thể hiện độ đậm – nhạt của khối cơ bản trong SGK.tr .9 và một số SPMT khác:
![]() ![]() ![]()
![]() - GV tô chức cho HS thảo luận cặp đôi, tìm hiểu về sáng – tối và một số nguyên lí đậm – nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản. - GV giao nhiệm vụ: Việc nhìn ra các sắc độ đậm nhạt bằng mắt thường đôi khi khó khăn do màu sắc của vật thể. Các em hãy dùng điện thoại chụp lại mẫu vật tĩnh vật trên bàn, sau đó áp dụng công cụ chỉnh sửa ảnh để chuyển sang bộ lọc Đen trắng (Monochrome/B&W) để quan sát sự phân mảng sáng tối. - GV nêu vấn đề cho HS thảo luận: “Nếu dùng AI tạo ảnh, ta có thể nhập lệnh (prompt) yêu cầu AI vẽ khối cầu với nguồn sáng từ dưới hắt lên. Việc này ứng dụng vào học mĩ thuật như thế nào?” Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS quan sát hình ảnh thể hiện độ đậm – nhạt của khối cơ bản. - HS thao tác chụp và chỉnh bộ lọc đen trắng trên thiết bị cá nhân. - HS thảo luận về ứng dụng của AI giả lập ánh sáng. - HS làm việc cá nhân, tìm hiểu về sáng – tối và một số nguyên lí đậm – nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản. Sau đó, HS trao đổi, thảo luận theo cặp đôi và thống nhất đáp án. - GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời đại diện một số cặp đôi trình bày về đậm - nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản. - Báo cáo NLS: Ảnh đen trắng giúp HS dễ dàng nhìn thấy ranh giới bóng đổ, phản quang mà không bị phân tâm bởi màu sắc. - Báo cáo AI: Ứng dụng AI giúp tạo ra các góc độ ánh sáng phức tạp làm tài liệu tham khảo nhanh chóng để học sinh luyện vẽ bóng đổ. - GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, đánh giá và kết luận về đậm - nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản. - GV chuyển sang nội dung mới. | 3. Tìm hiểu về đậm - nhạt trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản - Trong hình hoạ, sáng - tối hoặc độ chuyển đậm - nhạt, đề cập đến việc sử dụng các bóng đổ, ánh sáng, bóng tối. - Sáng - tối trực tiếp liên quan đến tương phản. |
[5.2.NC1b]: HS áp dụng được giải pháp công nghệ (chuyển bộ lọc ảnh sang đen trắng) để giải quyết nhu cầu bóc tách và phân tích các sắc độ đậm - nhạt của mẫu vật thực tế. [10.C2.1]: HS liên hệ được ứng dụng của công nghệ AI (AI tạo ảnh) trong việc giả lập các góc độ chiếu sáng khác nhau lên khối cơ bản, hỗ trợ làm tài liệu tham khảo trực quan.
|
Hoạt động 4: Tìm hiểu về không gian trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS có kiến thức về không gian trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản.
b. Nội dung: GV tổ chức cho HS thảo luận cặp đôi, tìm hiểu về không gian trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản.
c. Sản phẩm: HS hiểu biết về không gian trong vẽ nghiên cứu khối cơ bản.
d. Tổ chức thực hiện
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 5: Tìm hiểu về tư thế và cách cầm bút
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS có kiến thức về tư thế và cách cầm bút.
b. Nội dung: GV tổ chức cho HS thảo luận cặp đôi, tìm hiểu về tư thế và cách cầm bút.
c. Sản phẩm: HS hiểu biết về tư thế vẽ và cách cầm bút.
d. Tổ chức thực hiện
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ SÁNG TẠO
Nhiệm vụ 1: Chuẩn bị dụng cụ
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS thấy được sự cần thiết của mỗi loại dụng cụ trong thực hành vẽ khối cơ bản.
b. Nội dung:
- HS quan sát các hình SGK tr.12.
- GV hướng dẫn, kiểm tra dụng cụ học tập của HS và yêu cầu HS cho biết vai trò của từng dụng cụ với bài tập thực hành vẽ khối cơ bản.
c. Sản phẩm: HS hiểu được vai trò của từng dụng cụ với bài tập thực hành vẽ khối cơ bản.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV trình chiếu một số hình ảnh về dụng cụ với bài tập thực hành vẽ khối cơ bản SGK tr.12.
+ Bút:

+ Tẩy:

+ Bảng vẽ:

+ Giấy vẽ:

- GV cho HS quan sát trực tiếp dụng cụ mẫu liên quan tới bài học.
- GV hướng dẫn HS sử dụng dụng cụ học tập: các kí hiệu trên bút chì, cỡ bút, cách sử dụng tẩy,…
- GV thị phạm, làm rõ sự khác nhau về độ đậm của các loại chì và cách sử dụng tẩy.
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS quan sát hình ảnh, quan sát trực tiếp dụng cụ mẫu liên quan đến bài học.
- HS quan sát GV hướng dẫn kết hợp thị phạm về các sử dụng các dụng cụ trong thực hành vẽ khối cơ bản.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV kiểm tra dụng cụ học tập của một số HS và yêu cầu HS cho biết vai trò của từng dụng cụ với bài tập thực hành vẽ khối cơ bản.
- GV yêu cầu các HS khác quan sát, lắng nghe, nhận xét, nêu ý kiến bổ sung (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá và kết luận:
+ Bút chì:
- Bút chì có nhiều loại khác nhau, loại cứng (H), loại mềm (B).
- Nét của bút chì cứng mảnh và nhạt, còn nét của bút chì mèm to và đậm.
- Khi vẽ, cần chuẩn bị nhiều loại bút khác nhau để có thể thay đổi tuỳ trường hợp.
+ Tẩy:
- Là dụng cụ không chỉ dùng để tẩy xoá mà còn dùng để chỉnh sửa hình vẽ rất hiệu quả.
- Khi vẽ, ta thường dùng loại tẩy mềm và có độ đàn hồi tốt để có thể uốn thành mọi hình dạng khác nhau, sử dụng một cách linh hoạt.
+ Bảng vẽ: Bảng vẽ thông thường được làm bằng gỗ dán ép, kích thước 40 x 60 cm, 50 x 70 cm hoặc 60 x 80 cm.
+ Giấy vẽ
- Có nhiều loại khác nhau: giấy mịn, giấy mịn vừa và giấy thô. Không nên chọn các loại giầy quá mỏng, quá bóng để vẽ.
- Chất liệu và màu sắc của giấy vẽ đem lại các hiệu quả không giống nhau.
- GV chuyển sang nội dung mới.
Nhiệm vụ 2: Gợi ý các bước thực hiện vẽ khối cơ bản
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS hiểu được các bước thực hiện vẽ khối cơ bản.
b. Nội dung:
- HS quan sát các hình ảnh trong SGK, trang 13, 14 (hoặc SPMT do GV chuẩn bị).
- GV hướng dẫn hoặc thị phạm để HS quan sát và biết các bước thực hiện.
- GV yêu cầu HS thực hiện bài tập thực hành.
c. Sản phẩm:
- HS hiểu được các bước thực hiện vẽ khối cơ bản như khối lập phương, khối cầu.
- HS vẽ được một khối cơ bản tự chọn bằng chất liệu chì.
d. Tổ chức thực hiện
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
3. HOẠT ĐỘNG PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận xét, phân tích được sản phẩm của cá nhân và các bạn.
b. Nội dung:
- GV hướng dẫn HS quan sát SMPT.
- HS thảo luận theo gợi ý trong SGK tr.15.
c. Sản phẩm: Cảm nhận, phân tích được SPMT của cá nhân và các bạn.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV lựa chọn SPMT của HS đã thực hiện đề trưng bày theo hình thức nhóm.
+ Vẽ khối lập phương.
+ Vẽ khối trụ.
+ Vẽ khối cầu.
- GV yêu cầu HS khai thác gợi ý hướng dẫn SGK tr.15 và định hướng cho HS nhận xét theo gợi ý:
+ Đặc điểm để nhận biết về hình, khối cơ bản.
+ Yếu tố tạo hình cơ bản trong bài vẽ khối.
+ Các bước thực hiện bài vẽ khối cơ bản.
- Để lưu giữ và chia sẻ bài vẽ tốt hơn, các nhóm hãy đề xuất công cụ số và tiến hành chụp ảnh bài vẽ của mình, nộp lên không gian chung (Ví dụ: Bức tường Padlet của lớp) để cả lớp có thể thả tim và bình luận.
- GV trình chiếu cho HS tham khảo một số SPMT vẽ khối cơ bản:

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận nhóm theo gợi ý hướng dẫn SGK.
- HS thao tác thiết bị, tải ảnh lên nền tảng số được đề xuất.
- GV quan sát việc tham gia hoạt động học tập trên lớp của HS:
+ Sự tham gia của mỗi thành viên trong nhóm.
+ Sự tích cực, đặt câu hỏi và trả lời của các thành viên trong nhóm.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- GV mời đại diện các nhóm trình bày cảm nhận, phân tích được SPMT của cá nhân và các bạn.
- GV chiếu Padlet của lớp, mời đại diện các nhóm trình bày cảm nhận, phân tích về hình khối, nét đánh chì, mảng sáng tối trên bài vẽ của bạn.
- GV yêu cầu các nhóm khác lắng nghe, nhận xét hoặc đặt câu hỏi khác (nếu có).
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV nhận xét, đánh giá phần trình bày của các nhóm.
- GV biểu dương những SMPT đẹp.
[2.4.NC1a]: HS đề xuất và sử dụng được nền tảng trực tuyến (Padlet hoặc Zalo nhóm) làm công cụ đắc lực cho quá trình hợp tác, trưng bày và bình luận tác phẩm nghệ thuật của lớp.
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động HS, sử dụng được độ đậm – nhạt của một màu để vẽ khối cơ bản.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS lựa chọn độ đậm – nhạt của một màu để vẽ khối cơ bản.
c. Sản phẩm: HS hiểu được cách thực hiện sản phẩm.
d. Tổ chức hoạt động:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..








