Giáo án tích hợp AI Mĩ thuật 11 Bài 1: Khái quát về lĩnh vực thiết kế trang sức

BÀI 1: KHÁI QUÁT VỀ LĨNH VỰC THIẾT KẾ TRANG SỨC

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Khái niệm và Đặc điểm của thiết kế trang sức

• Khái niệm: Trang sức là những sản phẩm dùng để làm đẹp cơ thể (vòng cổ, lắc tay, hoa tai, nhẫn,...) được làm từ đá quý, kim loại quý hoặc vật liệu sẵn có. Thiết kế trang sức thuộc ngành thiết kế công nghiệp, là chuyên ngành kết hợp nghệ thuật tạo dáng và kỹ thuật chế tác.
• Tính thẩm mĩ: Kiểu dáng, chất liệu, màu sắc và kết cấu phải phù hợp với nhiều mục đích và đối tượng sử dụng.
• Tính văn hoá: Mang lại vẻ đẹp sang trọng và mang giá trị văn hoá tính thần, đặc trưng xã hội của từng vùng miền, dân tộc.
• Tính biểu tượng: Hình dáng mang ý nghĩa tốt đẹp hoặc biểu thị giá trị kinh tế, thước đo đẳng cấp, vị trọng xã hội.
• Ví dụ: Hoa tai bạc của đồng bào dân tộc Mông, vòng cổ bạc của đồng bào dân tộc Dao thể hiện rõ nét tính văn hóa đặc trưng.

2. Vật liệu và Một số dạng thiết kế trang sức phổ biến

• Vật liệu: Cực kỳ phong phú, gồm kim loại quý (vàng, bạc, bạch kim), hợp kim (đồng, thép không gỉ, ti-tan), khoáng vật/đá quý (kim cương, thạch anh, ru-bi) và đá quý hữu cơ (ngọc trai, hổ phách).
• Các dạng thiết kế phổ biến:
  • Trang sức đính đá dạng chùm: Đính nhiều viên đá quý trên khắp thể nền.
  • Trang sức dây xích: Dạng dây xích khá phổ biến ở vòng cổ, vòng tay.
  • Trang sức gắn biểu tượng kinh điển: Gắn logo, biểu tượng của các hãng thời trang.
  • Trang sức mĩ kí: Chế tác từ vật liệu kim loại giá trị thấp (nickel, đồng) và được phủ/mạ một lớp kim loại quý bên ngoài.
• Ví dụ: Nhẫn đính hôn, nhẫn cưới đóng vai trò làm tín vật văn hóa phổ biến toàn cầu.

3. Quy trình tạo mẫu trang sức

• Giai đoạn phác thảo: Tìm ý tưởng từ cuộc sống, định hình vật liệu sử dụng và thực hiện phác thảo mẫu vẽ trên giấy bằng nét, phối màu hoặc sử dụng phần mềm vẽ 2D, 3D.
• Giai đoạn làm bản mẫu: Nhà thiết kế tạo mẫu trang sức thủ công theo vật liệu thực tế hoặc tạo mẫu hình dáng và kích thước theo đúng tỉ lệ của bản thiết kế.
• Ví dụ: Sử dụng sáp để tạo mẫu nhẫn (mẫu nhẫn bằng sáp) trước khi đúc khuôn chế tác.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Thiết kế trang sức là một chuyên ngành thuộc thiết kế công nghiệp, tích hợp hài hòa giữa tư duy thẩm mĩ nghệ thuật và quy trình kỹ thuật chế tác cơ khí.
2. Bốn đặc trưng cơ bản cốt lõi của một sản phẩm trang sức bao gồm: Tính thẩm mĩ, Tính văn hoá, Tính biểu tượng và đáp ứng tốt Nhu cầu sử dụng thực tế.
3. Hệ thống vật liệu thiết kế đa dạng từ kim loại quý, hợp kim, khoáng vật đá quý tự nhiên đến các vật liệu mĩ kí giá trị thấp được xử lý phủ mạ bề mặt.
4. Quy trình tạo mẫu chuẩn bắt buộc đi từ bước xác định loại trang sức $\rightarrow$ Tìm ý tưởng hình ảnh cách điệu $\rightarrow$ Phác thảo bản vẽ nét/màu $\rightarrow$ Lựa chọn vật liệu chế tác bản mẫu.
5. Ngành thiết kế trang sức giữ vai trò thúc đẩy kinh tế, nâng cao giá trị thẩm mĩ cho trang phục và là phương tiện biểu đạt cá tính, phong cách, truyền thống văn hóa cá nhân.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề bài học
  • Nội dung: Bài 1: Khái quát về lĩnh vực thiết kế trang sức (Mĩ thuật 11 - Kết nối tri thức).
• Slide 2: Đặc điểm và Bản chất ngành
  • Nội dung: Khái niệm trang sức; Vị trí của ngành thiết kế trang sức trong nhóm ngành Thiết kế công nghiệp.
• Slide 3: Các đặc trưng cốt lõi của trang sức
  • Nội dung: Sơ đồ tư duy/Hình ảnh minh họa về 3 tính chất: Tính thẩm mĩ - Tính văn hóa - Tính biểu tượng.
• Slide 4: Thế giới vật liệu chế tác
  • Nội dung: Phân loại các nhóm vật liệu chính (Kim loại quý, Hợp kim, Khoáng vật đá quý, Đá quý hữu cơ) kèm hình ảnh trực quan.
• Slide 5: Một số dạng thiết kế trang sức biến
  • Nội dung: Hình ảnh và đặc điểm nhận biết của trang sức đính đá chùm, dây xích, gắn biểu tượng thời trang và hàng mĩ kí.
• Slide 6: Vai trò của ngành trong đời sống xã hội
  • Nội dung: Tác động đối với ngành thời trang, giá trị tôn vinh vẻ đẹp con người và đóng góp phát triển kinh tế tiêu dùng.
• Slide 7: Quy trình tạo mẫu trang sức chuẩn
  • Nội dung: Sơ đồ các bước từ Giai đoạn phác thảo ý tưởng hình ảnh (2D/3D) đến Giai đoạn làm bản mẫu thực tế (bản mẫu sáp/thủ công).
• Slide 8: Thực hành & Vận dụng
  • Nội dung: Đề bài thực hành: Lên ý tưởng và vẽ thiết kế bộ trang sức tặng người thân; Tiêu chí đánh giá bản vẽ phác thảo.