Giáo án tích hợp AI Mĩ thuật 11 Bài 2: Tìm hiểu tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật

BÀI 2: TÌM HIỂU TÁC GIẢ TRONG LĨNH VỰC MĨ THUẬT

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Định nghĩa và định danh nghệ sĩ sáng tạo

• Khái niệm: Tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật là những người thực hành, sáng tác bằng sự lao động nghệ thuật trực tiếp tạo ra tác phẩm mĩ thuật gắn liền với ý tưởng mới và khả năng thực hiện.
• Tên gọi cụ thể: Hoạ sĩ, nhà điêu khắc, nhà thiết kế, nhiếp ảnh gia, kiến trúc sư, nhà tạo mẫu,... Ví dụ: Nguyễn Nam Sơn là một trong những hoạ sĩ đầu tiên của nền mĩ thuật hiện đại Việt Nam.

2. Đặc điểm của nghệ sĩ sáng tạo trong lĩnh vực mĩ thuật

• Sáng tác dựa trên cơ sở các yếu tố và nguyên lí tạo hình của nghệ thuật thị giác.
• Lựa chọn hình thức thể hiện phù hợp với ý tưởng mới, thử nghiệm nhiều giải pháp khác nhau và có tính tiên phong.
• Tác phẩm tạo ra mang phẩm chất đặc trưng khác nhau như sự kiên định, đam mê, khả năng liên tưởng, tưởng tượng phong phú. Ví dụ: Nghệ sĩ Páp-lô Pi-cát-xô (Pablo Picasso) luôn thử nghiệm nhiều chất liệu và hình thức mới từ hội họa đến gốm sứ.

3. Những điều lưu ý trong lập dàn ý khi tìm hiểu tác giả

• Xác định rõ loại hình hoạt động: Phân định tác giả thuộc lĩnh vực mĩ thuật tạo hình hay mĩ thuật ứng dụng.
• Thu thập thông tin nền tảng: Làm rõ năm sinh, năm mất, cuộc đời, sự nghiệp, sở trường, cách tạo hình hoặc cách khai thác chủ đề để nghệ thuật.
• Khai thác và kiểm chứng dữ liệu: Tìm kiếm nguồn tin cậy, đối chiếu các kênh thông tin khác nhau, đặt tác giả trong hoàn cảnh lịch sử, bối cảnh xã hội cụ thể. Ví dụ: Đặt công trình của kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện trong bối cảnh kiến trúc Việt Nam đầu thế kỉ XX.

4. Quy trình viết bài luận tìm hiểu về tác giả mĩ thuật

Gồm 4 bước cốt lõi sau:

• Bước 1: Khái quát về thân thế, sự nghiệp, những ảnh hưởng tác động đến việc lựa chọn chủ đề, phong cách của tác giả và sưu tầm ảnh minh họa.
• Bước 2: Khái quát một số ý kiến trao đổi, nhận định về tác giả của nhà nghiên cứu trong các bài viết liên quan.
• Bước 3: Đưa ra một số đánh giá ban đầu về những thành tựu nghệ thuật trên cơ sở căn cứ chuyên môn và được công chúng thừa nhận thông qua một số tác phẩm cụ thể.
• Bước 4: Đưa ra nhận định của bản thân về những đóng góp, ghi nhận đối với tác giả đó.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Phạm vi loại hình nghệ sĩ đa dạng: Tác giả mĩ thuật không chỉ giới hạn ở người vẽ tranh (hoạ sĩ) hay tạc tượng (nhà điêu khắc) mà mở rộng sang cả kiến trúc sư, nhà thiết kế công nghiệp, thời trang, đồ họa và nhiếp ảnh gia.
2. Cốt lõi của hoạt động sáng tạo: Hoạt động sáng tác mĩ thuật bắt buộc phải dựa trên việc vận dụng các yếu tố, nguyên lí tạo hình kết hợp tư duy thử nghiệm giải pháp mới và tính tiên phong cá nhân.
3. Nguyên tắc đặt vào bối cảnh lịch sử: Khi nghiên cứu về một tác giả, bắt buộc phải đặt cuộc đời và sự nghiệp của họ vào trong hoàn cảnh lịch sử, bối cảnh kinh tế - xã hội cụ thể để đánh giá đúng giá trị cống hiến.
4. Yêu cầu kiểm chứng thông tin: Quá trình tìm hiểu đòi hỏi việc đối chiếu đa chiều từ các nguồn trích dẫn có độ tin cậy cao như tài liệu bảo tàng, viện nghiên cứu, sách báo chuyên ngành thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào internet.
5. Cấu trúc đánh giá tác giả toàn diện: Một bài nghiên cứu/giới thiệu tác giả tiêu chuẩn phải đi từ tổng quan thân thế à tổng hợp nhận định giới chuyên môn à phân tích thành tựu qua tác phẩm cụ thể à đúc kết quan điểm cá nhân.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề bài học
  • Nội dung: Bài 2: Tìm hiểu tác giả trong lĩnh vực mĩ thuật (Mĩ thuật 11 - Kết nối tri thức).
• Slide 2: Khái niệm tác giả mĩ thuật
  • Nội dung: Định nghĩa về nghệ sĩ sáng tạo dựa trên lao động nghệ thuật và các định danh nghề nghiệp thực tế (hoạ sĩ, nhà điêu khắc, nhà thiết kế,...).
• Slide 3: Đặc điểm của nghệ sĩ mĩ thuật
  • Nội dung: Nêu bật tư duy sử dụng yếu tố/nguyên lí tạo hình, tính tiên phong, tinh thần đam mê và năng lực tưởng tượng phong phú.
• Slide 4: Lưu ý quan trọng khi lập dàn ý nghiên cứu
  • Nội dung: Ba nguyên tắc: Xác định đúng loại hình hoạt động à Khai thác thông tin nền tảng, sở trường à Đặt tác giả vào bối cảnh lịch sử - xã hội.
• Slide 5: Quy trình 4 bước viết bài luận về tác giả
  • Nội dung: Sơ đồ tiến trình: Khái quát thân thế, sự nghiệp à Tổng hợp nhận định chuyên gia à Phân tích thành tựu thực tế à Đưa ra đánh giá cá nhân.
• Slide 6: Một số tác giả mĩ thuật tiêu biểu
  • Nội dung: Giới thiệu ngắn gọn các gương mặt điển hình (Ví dụ: Hoạ sĩ Tô Ngọc Vân, Nhà thiết kế Rây-mông Lô-uy, Kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện, Nhà điêu khắc Diệp Minh Châu).
• Slide 7: Hoạt động Thảo luận & Vận dụng
  • Nội dung: Câu hỏi thảo luận nhóm về cách khai thác nguồn thông tin tác giả. Bài tập vận dụng: Thực hành lựa chọn một tác giả mĩ thuật hiện đại Việt Nam hoặc thế giới để viết bài luận giới thiệu.