Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 11 Bài 3: Trình bày ý kiến đánh giá, bình luận về một vấn đề xã hội

BÀI 3: CẤU TRÚC CỦA VĂN BẢN NGHỊ LUẬN

NÓI VÀ NGHE: TRÌNH BÀY Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ, BÌNH LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ XÃ HỘI

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Yêu cầu đối với bài nói:
   • Xác định đề tài: Nêu rõ được vấn đề xã hội cần đánh giá, bình luận.
   • Bản chất vấn đề: Làm rõ bản chất và vai trò của vấn đề trong đời sống xã hội.
   • Nội dung trình bày: Thể hiện rõ ý kiến đánh giá, bình luận của cá nhân; biết phân tích, đánh giá ý kiến của người khác.
   • Định hướng nhận thức: Rút ra được ý nghĩa thiết thực của việc đánh giá, bình luận vấn đề.
   • Thái độ tương tác: Thể hiện sự tôn trọng đối với những ý kiến, quan điểm khác biệt từ người nghe.
2. Quy trình chuẩn bị nói:
   • Lựa chọn đề tài: Sử dụng lại đề tài từ phần Viết hoặc lựa chọn các vấn đề mang tính thời sự, thảo luận cao.
     • Ví dụ tiêu biểu: “Học đại học có phải là con đường duy nhất để kiến tạo tương lai?”.
   • Tìm ý và sắp xếp ý:
     • Đối chiếu với dàn ý đã lập ở phần viết để xây dựng mạch nói thông suốt.
     • Tự đặt câu hỏi định hướng để khai thác sâu: Vấn đề có đáng quan tâm không? Bản chất và các khía cạnh của vấn đề là gì? Vấn đề mang tính tích cực hay tiêu cực? Có ý kiến trái chiều nào không?
     • Sắp xếp bố cục mạch lạc theo trật tự 3 phần: Mở đầu, Triển khai, Kết luận.
3. Thực hành nói:
   • Mở đầu: Nêu vấn đề xã hội cần đánh giá, bình luận.
   • Triển khai:
     • Phân tích, diễn giải làm rõ bản chất.
     • Nêu cụ thể quan điểm cá nhân với hệ thống lí lẽ sắc bén và bằng chứng thuyết phục.
     • Chủ động đối thoại với các góc nhìn khác biệt để tăng tính khách quan.
   • Kết luận: Khái quát lại ý nghĩa của việc đánh giá, bình luận.
   • Kỹ thuật hỗ trợ: Điều chỉnh giọng nói; kết hợp phương tiện phi ngôn ngữ (cử chỉ, ánh mắt); phối hợp sử dụng PowerPoint hoặc thiết bị hỗ trợ công nghệ.
4. Trao đổi và Đánh giá:
   • Người nói: Giải đáp thỏa đáng thắc mắc; tiếp thu ý kiến đóng góp với thái độ tích cực, cầu thị; khẳng định quan điểm cá nhân có cơ sở chắc chắn.
   • Người nghe: Lắng nghe, nêu các vấn đề muốn làm rõ; thảo luận đa chiều trên tinh thần cởi mở; góp ý chân thành về cách diễn đạt của người nói.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Trọng tâm bài nói là làm nổi bật bản chất của vấn đề xã hội thông qua các luận điểm rõ ràng, tránh sa đà vào kể lể hay mô tả chung chung.
2. Hệ thống minh chứng thực tế cần được chọn lọc kỹ lưỡng, liên kết chặt chẽ với từng luận điểm để củng cố sức nặng cho lập luận.
3. Kỹ năng phản biện và đối thoại là yếu tố then chốt, đòi hỏi người nói chủ động lường trước và phản hồi các ý kiến trái chiều một cách khoa học.
4. Sự phối hợp đa phương tiện giữa ngôn ngữ nói, ngôn ngữ cơ thể và công cụ công nghệ (PowerPoint) giúp tối ưu hóa khả năng truyền tải thông tin.
5. Văn hóa giao tiếp song phương đòi hỏi người nói duy trì phong thái tự tin, chủ động quản lý thời gian, trong khi người nghe thảo luận tập trung vào đúng trọng tâm vấn đề.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề chuyên đề
  • Nội dung chính: Trình bày ý kiến đánh giá, bình luận về một vấn đề xã hội (Ngữ văn 11 - Kết nối tri thức).
• Slide 2: Yêu cầu cốt lõi của bài trình bày
  • Nội dung chính: Xác định vấn đề; Làm rõ bản chất; Đưa ra lí lẽ, bằng chứng xác thực; Định hướng nhận thức và tương tác tôn trọng người nghe.
• Slide 3: Thiết lập nội dung (Tìm ý & Sắp xếp ý)
  • Nội dung chính: Sơ đồ hóa 4 câu hỏi định hướng tìm ý; Sắp xếp ý theo cấu trúc mạch lạc 3 phần (Mở đầu - Triển khai - Kết luận).
• Slide 4: Kỹ thuật thực hành nói hiệu quả
  • Nội dung chính: Cách triển khai luận điểm; Cách đưa bằng chứng thuyết phục; Kỹ năng đối thoại với các góc nhìn trái chiều.
• Slide 5: Nghệ thuật sử dụng phương tiện hỗ trợ
  • Nội dung chính: Phối hợp đồng bộ ngôn ngữ nói với phương tiện phi ngôn ngữ; Tích hợp hiệu quả slide PowerPoint và các công cụ công nghệ.
• Slide 6: Trao đổi song phương & Phản hồi tích cực
  • Nội dung chính: Quy tắc đối thoại dành cho người nói (cầu thị, tiếp thu) và người nghe (đặt câu hỏi trọng tâm, cởi mở, phản biện lành mạnh).
• Slide 7: Bảng tiêu chí đánh giá bài thuyết trình
  • Nội dung chính: Giới thiệu 5 tiêu chí đánh giá chéo (Chọn vấn đề, Mạch lạc rõ ràng, Đúng bản chất, Kết hợp phương tiện công nghệ, Phong thái tự tin tương tác).