Định nghĩa: Là dạng văn bản thư dùng để trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm trong cuộc sống. Thư thuộc về đời sống cá nhân hoặc đại diện tổ chức, thể hiện tâm huyết, sự chân thành và suy nghĩ sâu sắc của người viết.
Mục đích: Hướng đến việc mong muốn người nhận thư chia sẻ, đồng cảm với quan điểm cá nhân, hoặc đồng tình, ủng hộ và tài trợ để giải quyết công việc, vấn đề cộng đồng.

2. Yêu cầu cốt lõi của kiểu bài

Đối tượng nhận thư: Xác định rõ đối tượng nhận là cá nhân (người thân, bạn bè, nhà thơ...) hoặc cơ quan, tổ chức.
Ngôn ngữ sử dụng: Phụ thuộc vào mục đích viết và mối quan hệ giữa người gửi - người nhận. Phải xem xét thấu đáo để đảm bảo tính thân mật hoặc trang trọng quán nhất.
Cấu trúc dữ liệu lập luận: Trình bày tường minh, mạch lạc thông tin theo mục đích chủ yếu (cung cấp thông tin hoặc thuyết phục); đồng thời phải sử dụng các yếu tố bổ trợ hiệu quả (lí lẽ, bằng chứng, chi tiết kể chuyện, biểu cảm).

3. Cấu trúc chuẩn của văn bản thư

Thể thức chung: Tùy vào hình thức (thư thông thường hay thư điện tử) để trình bày thông tin đầu và cuối thư đúng quy chuẩn chung (Địa điểm, thời gian viết thư, kí tên...).
Mở bài: Nêu công việc hoặc vấn đề cần trao đổi. Thư có tính chất thân mật không đòi hỏi tính nghi thức, có thể bắt đầu bằng lời thăm hỏi thân tình.
Thân bài: Triển khai các nội dung phù hợp với mục đích viết thư. Sử dụng linh hoạt các yếu tố bổ trợ (kể chuyện, biểu cảm, nghị luận) tùy thuộc vào tính chất thư thân mật hay trang trọng.
Kết bài: Nêu lại công việc hoặc vấn đề cần trao đổi dưới hình thức tóm tắt; thể hiện mong muốn được người nhận thư chia sẻ, đồng tình, ủng hộ.

4. Quy trình triển khai

Chuẩn bị viết: Xác định rõ đề tài mang tính phong phú, thiết thực dựa trên trải nghiệm cá nhân và tình hình thực tế xã hội.
Tìm ý, lập dàn ý: Thiết lập hệ thống ý dựa trên bộ câu hỏi gợi ý về đối tượng nhận thư, mục đích viết, trình tự triển khai nội dung, và các yếu tố bổ trợ cần huy động.
Viết: Căn cứ theo dàn ý 3 phần. Các đoạn văn trình bày tách bạch, bảo đảm thể hiện rõ luận điểm và khơi gợi được sự đồng cảm của người đọc.
Chỉnh sửa, hoàn thiện: Đọc lại văn bản để rà soát bố cục và nội dung; xem xét phong cách ngôn ngữ (từ xưng hộ); và rà soát lỗi chính tả, mạch lạc, liên kết.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Viết thư trao đổi vấn đề xã hội hoặc công việc yêu cầu người viết xác định chuẩn xác mối quan hệ giao tiếp và đối tượng tiếp nhận.
Điểm cốt lõi giúp bức thư đạt hiệu quả thuyết phục cao là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ đanh thép với các yếu tố bổ trợ như tự sự, biểu cảm.
Phong cách ngôn ngữ và cách dùng từ xưng hô trong thư phải thống nhất tuyệt đối xuyên suốt văn bản dựa trên ngữ cảnh giao tiếp (trang trọng hoặc thân mật).
Tiến trình chỉnh sửa văn bản đòi hỏi sự khắt khe về thể thức chung của đầu - cuối thư và tính liên kết mạch lạc giữa các đoạn văn.
Giá trị sau cùng của bức thư là tạo lập sự kết nối tâm huyết, thúc đẩy người nhận phản hồi tích cực, đồng tình hoặc hành động ủng hộ.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Tiêu đề: Viết: Viết thư trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm.
- Nội dung: Tên chương trình Ngữ văn 12, bộ sách Kết nối tri thức; mục tiêu rèn luyện năng lực tạo lập văn bản đời sống thực tế.
Slide 2: Định hướng kiểu bài và Yêu cầu
- Tiêu đề: I. Định hướng chung & Yêu cầu kiểu bài.
- Nội dung chính: Xác định mục đích viết thư (trao đổi, thuyết phục, tài trợ); Các tiêu chí về đối tượng, ngôn ngữ chuẩn mực và các yếu tố bổ trợ.
Slide 3: Phân tích văn bản mẫu
- Tiêu đề: II. Phân tích bài viết tham khảo.
- Nội dung chính: Phân tích bức thư mẫu gửi người nhận cá nhân; Chỉ ra cách tổ chức thông tin thời gian/địa điểm, cách mở đầu, đưa bằng chứng thực tế và khẳng định quan điểm.
Slide 4: Quy trình Chuẩn bị và Tìm ý
- Tiêu đề: III. Quy trình thực hiện - Bước 1: Chuẩn bị viết & Tìm ý.
- Nội dung chính: Định hướng chọn đề tài (xin tài trợ thiết bị học tập, trao đổi việc cộng đồng); Bộ câu hỏi tìm ý về đối tượng, mục đích và nội dung cốt lõi.
Slide 5: Thiết lập Dàn ý chuẩn
- Tiêu đề: III. Quy trình thực hiện - Bước 2: Lập dàn ý.
- Nội dung chính: Cấu trúc 3 phần linh hoạt: Mở bài (nêu vấn đề) → Thân bài (nội dung công việc kết hợp yếu tố bổ trợ) → Kết bài (tóm tắt vấn đề, kêu gọi sự đồng tình ủng hộ).
Slide 6: Thực hành Viết và Rà soát chỉnh sửa
- Tiêu đề: III. Quy trình thực hiện - Bước 3 & 4: Viết và Chỉnh sửa.
- Nội dung chính: Yêu cầu khi viết (thể hiện tâm huyết, chân thành); Tiêu chí rà soát: kiểm tra bố cục, phong cách từ xưng hô và tính liên kết văn bản.