Giáo án tích hợp NLS Công nghệ 8 kết nối tri thức

Ngày soạn: .../.../...

Ngày dạy: .../.../...

BÀI 14. KHÁI QUÁT VỀ MẠCH ĐIỆN

(2 Tiết)

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS đạt yêu cầu sau:

• Trình bày được cấu trúc chung của mạch điện, thành phần và chức năng của các bộ phận chính trên mạch điện.
• Trình bày được vai trò của các sơ đồ mạch điện, nhận biết các kí hiệu quy ước được sử dụng trong sơ đồ mạch điện.
• Vẽ và mô tả được sơ đồ khối của mạch điện điều khiển đơn giản.

2. Năng lực 

 Năng lực chung:

• Năng lực tự chủ, tự học: Chủ động học tập, tìm hiểu nội dung bài học, biết lắng nghe và trả lời nội dung trong bài học.
• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Thực hiện tốt nhiệm vụ trong hoạt động nhóm; trao đổi, trình bày, chia sẻ ý tưởng,... khi thực hiện dự án học tập và sử dụng, đánh giá các sản phẩm công nghệ.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Tìm tòi, sáng tạo sản phẩm mới, giải quyết các vấn đề về kĩ thuật, công nghệ trong thực tiễn.

Năng lực công nghệ: 

• Tìm hiểu về mạch điện, mạch điện điều khiển.

Năng lực số (NLS):

• [3.1.TC2a]: Chỉ ra được cách tạo và chỉnh sửa nội dung số (sơ đồ mạch điện) ở các định dạng khác nhau (trên phần mềm mô phỏng).
• [5.2.TC2a]: Xác định được nhu cầu tìm hiểu kiến thức (về linh kiện, cảm biến) và lựa chọn công cụ số (Google Lens, Chatbot AI) để giải quyết.
• [6.1.TC2a]: Áp dụng được các nguyên tắc cơ bản của AI (nhận diện hình ảnh) để giải quyết vấn đề đơn giản (nhận diện linh kiện điện).
• [6.2.TC2a]: Sử dụng được các công cụ AI (như ChatGPT, Gemini) để hỗ trợ tìm hiểu nguyên lý hoạt động của mạch điện điều khiển.

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ, cẩn thận, tỉ mỉ.
• Tích cực giao tiếp và hợp tác khi làm việc cá nhân và làm việc nhóm.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 

1. Đối với GV

• SGK, tài liệu giảng dạy, giáo án PPT.
• Máy tính, máy chiếu để cung cấp thêm những hình ảnh minh họa về mạch điện.
• Phần mềm mô phỏng mạch điện (nếu có: Tinkercad Circuits, Proteus...).
• Điện thoại cài ứng dụng Google Lens/AI Chatbot.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với HS 

• SGK, SBT, vở ghi.
• Điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) để thực hiện các nhiệm vụ tra cứu và nhận diện.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 

a) Mục tiêu:

- Huy động sự hiểu biết của HS về mạch điện.

- Gợi sự tò mò và tạo tâm thế học tập cho HS vào nội dung bài học.

b) Nội dung: HS quan sát Hình 14.1 SGK tr.72 và trả lời câu hỏi ở phần Khởi động nêu ở đầu bài.

c) Sản phẩm: Câu trả lời ghi chép của HS. 

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: 

- GV yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV yêu cầu HS quan sát Hình 14.1 SGK, trả lời câu hỏi dựa trên hiểu biết của mình: Kể tên các thành phần cơ bản có trong sơ đồ mạch điện đơn giản ở Hình 14.1. Khi nào đèn Đ₁, Đ₂ cùng sáng?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập: 

- HS thảo luận, suy nghĩ câu trả lời.

- [5.2.TC2a]: GV khuyến khích HS sử dụng Google Lens trên điện thoại quét hình ảnh sơ đồ để tìm kiếm nhanh thông tin về các ký hiệu (nếu chưa biết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận: GV gọi đại diện một số HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung.

Đáp án: 

+ Các thành phần cơ bản có trong mạch điện đơn giản: 

• Công tắc hai cực K, K₁, K₂.
• Đèn sợi đốt Đ₁, Đ₂.
• Cực âm cực dương.

+ Khi tất cả công tắc hai cực mở, hai đèn sẽ cùng sáng.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: 

- GV kết luận và dẫn dắt HS vào bài học mới: Mạch điện bao gồm nguồn điện, bóng đèn, công tắc. Để hiểu rõ hơn về cấu trúc chung của mạch điện, mạch điện điều khiển; thành phần và chức năng của các bộ phận chính trên mạch điện, mạch điện điều khiển, chúng ta cùng vào bài học hôm nay - Bài 14. Khái quát về mạch điện.

B. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 1: Tìm hiểu về mạch điện

a) Mục tiêu: 

- HS trình bày được cấu trúc chung của mạch điện, thành phần và chức năng của các bộ phận chính trên mạch điện.

- HS nhận biết các kí hiệu quy ước được sử dụng trong sơ đồ mạch điện.

b) Nội dung: HS đọc nội dung mục I kết hợp quan sát Hình 14.3 SGK tr.72 và trả lời câu hỏi của hộp chức năng Khám phá.

c) Sản phẩm: Câu trả lời của HS về tên gọi các phần tử của mạch điện.

d) Tổ chức thực hiện:

Bảng 14.1. Quy ước một số kí hiệu thông dụng trong sơ đồ mạch điện

Tên gọi	Kí hiệu	Tên gọi	Kí hiệu
Dòng điện xoay một chiều		Dây pha
Dòng điện xoay chiều		Dây trung tính
Cực dương		Hai dây dẫn chéo nhau
Cực âm		Hai dây dẫn nối nhau
Mạch điện ba pha		Cầu dao hai cực, ba cực
Công tắc hai cực		Công tắc ba cực
Cầu chì		Chấn lưu
Ổ điện		Chuông điện
Đèn sợi đốt		Đèn huỳnh quang
Quạt trần		Ổ điện và phích cắm điện

Hoạt động 2: Tìm hiểu về mạch điện điều khiển 

a) Mục tiêu: HS vẽ và mô tả được sơ đồ khối của mạch điện điều khiển đơn giản.

b) Nội dung: HS đọc nội dung mục II kết hợp quan sát Hình 14.5 SGK tr.74 và trả lời câu hỏi của hộp chức năng Khám phá.

c) Sản phẩm: Ghi chép HS về mạch điện điều khiển.

d) Tổ chức thực hiện:

C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 

a) Mục tiêu: HS củng cố và vận dụng kiến thức đã học.

b) Nội dung: HS làm bài tập trắc nghiệm trên ứng dụng số.

c) Sản phẩm học tập: Đáp án các câu trắc nghiệm.

d) Tổ chức thực hiện: 

Câu 1: Tên gọi của kí hiệulà

A. Dòng điện một chiều.

B. Dòng điện xoay chiều.

C. Dây pha.

D. Dây trung tính.

Câu 2: Tên gọi của kí hiệulà

A. Dòng điện một chiều.

B. Dòng điện xoay chiều.

C. Dây pha.

D. Dây trung tính.

Câu 3: Mạch điện là

A. tập hợp các bộ phận mang điện được kết nối lại với nhau bằng dây dẫn điện để truyền tải điện.

B. tập hợp các phần tử mang điện được kết nối lại với nhau bằng dây dẫn điện để tạo thành mạch kín cho dòng điện chạy qua.

C. tập hợp các bộ phận mang điện được kết nối lại với nhau bằng dây dẫn điện và các thiết bị điện để thực hiện chức năng của mạch điện.

D. tập hợp các bộ phận mang điện được kết nối lại với nhau bằng dây dẫn điện để truyền tải điện vào nguồn.

Câu 4: Nguồn điện một chiều (DC) không có đặc điểm

A. Cung cấp điện năng cho mạch điện có tải tiêu thụ điện một chiều (mạch điện một chiều).

B. Kho mạch điện hoạt động, nguồn điện một chiều tạo ra dòng điện một chiều có giá trị và chiều không thay đổi theo thời gian.

C. Khi mạch điện hoạt động, nguồn điện một chiều tạo ra dòng điện một chiều có giá trị và chiều thay đổi theo thời gian.

D. Một số nguồn điện một chiều thông dụng như: nguồn pin, ắc quy, pin năng lượng mặt trời,…

Câu 5: Chức năng của phụ tải điện là

A. Cung cấp năng lượng điện cho toàn mạch điện.

B. Đóng, ngắt nguồn điện; điều khiển hoạt động của tải và bảo vệ an toàn cho mạch điện.

C. Kết nối các bộ phận của mạch điện.

D. Tiêu thụ năng lượng điện tử nguồn điện.

Kết quả: 

Đáp án trắc nghiệm: 

D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: 

- HS kết nối kiến thức đã học về mạch điện vào thực tiễn trong gia đình.

- HS củng cố lại kiến thức về mạch điện, mạch điện điều khiển.

b) Nội dung: HS vận dụng kiến thức về mạch điện, mạch điện điều khiển để làm bài tập trong hộp chức năng Vận dụng SGK tr.74.

c) Sản phẩm: 

- Báo cáo số hóa về mạch điện gia đình.

- Sơ đồ khối thiết bị điều khiển.

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ

- GV yêu cầu HS về nhà hoàn thành bài tập trong hộp chức năng Vận dụng SGK tr.74:

+ [3.1.TC2a]: Yêu cầu HS tạo một báo cáo ngắn (Infographic hoặc Slide) về kết quả khảo sát, sử dụng các hình ảnh chụp thực tế và sơ đồ vẽ trên máy.

+ [6.2.TC2a]: Gợi ý HS dùng AI để tìm hiểu nguyên lý của thiết bị nếu chưa rõ (VD: "Cảm biến nhiệt trong nồi cơm điện hoạt động thế nào?").

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát, tra cứu và thiết kế báo cáo.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- HS kể tên một số thiết bị mạch điện có trong nhà và vẽ sơ đồ khối mô tả.

- Nộp qua Padlet/Zalo lớp vào buổi sau.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện

- GV nhận xét, tuyên dương.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Ghi nhớ kiến thức trong bài. 

- Hoàn thành bài tập phần Vận dụng.

- Đọc trước bài mới Bài 15 – Cảm biến và mô đun cảm biến.