Giáo án tích hợp NLS Lịch sử 8 kết nối tri thức

Nhiệm vụ 1: Nguyên nhân

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, khai thác Hình 12.4, 12.4, thông tin trong mục 1a SGK tr.53 và trả lời câu hỏi: Trình bày nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ nhất.

- GV yêu cầu HS: Truy cập bản đồ Châu Âu năm 1914 trên Google Images để xác định vị trí hai khối quân sự (Liên minh và Hiệp ước).

- GV đặt câu hỏi mở rộng: "Tại sao sự kiện Thái tử Áo -Hung bị ám sát lại châm ngòi cho chiến tranh?".

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác hình ảnh, thông tin, sơ đồ trong mục và trả lời câu hỏi.

- HS thực hiện tra cứu bản đồ và AI.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS nêu nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ nhất.
- GV yêu cầu HS khác lắng nghe, bổ sung ý kiến (nếu có). 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: 

+ Chiến tranh thế giới thứ nhất, còn được gọi là Đại chiến thế giới lần thứ nhất, là một cuộc chiến tranh thế giới bắt nguồn tại châu Âu từ ngày 28/7/1914 đến ngày 11/11/1918. 

+ Chiến tranh thế giới thứ nhất được coi là một trong những sự kiện có ảnh hưởng nhất trong lịch sử thế giới. 

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới. 

1. Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918)

a. Nguyên nhân

- Nguyên nhân sâu xa: 

+ Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX: sự phát triển không đều về kinh tế làm thay đổi sâu sắc so sánh lực lượng giữa các nước đế quốc.

+ Mâu thuẫn giữa đế quốc với đế quốc về vấn đề thuộc địa vô cùng gay gắt,  → Hình thành hai khối quân sự đối lập nhau:

• Khối Liên minh: Đức, Áo - Hung, I-ta-li-a.
• Khối Hiệp ước: Anh, Pháp, Nga.

- Nguyên nhân trực tiếp: + Ngày 28/6/1914: Thái tử kế vị Áo - Hung bị ám sát ở Xéc-bi.

+ Ngày 1/8/1914: Đức tuyên chiến với Nga.

→ Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ. 

* Đáp án câu hỏi NLS:

- Phe Liên minh (màu hồng): Đức, Áo – Hung, Italia.

- Phe Hiệp ước (màu xám): Anh, Pháp, Nga.

Sự kiện Thái tử Áo – Hung bị ám sát (1914) châm ngòi cho chiến tranh vì:

+ Đây là cái cớ trực tiếp để Áo – Hung tuyên chiến với Xéc-bi.

+ Làm bùng nổ mâu thuẫn vốn đã rất căng thẳng giữa các nước đế quốc.

+ Hệ thống liên minh quân sự đối lập ở châu Âu bị kích hoạt, khiến các nước lần lượt tham chiến.

6.2.TC2a: HS sử dụng công cụ AI (Chatbot) để giải thích mối quan hệ nhân quả của sự kiện lịch sử.

1.2.TC2b: HS thực hiện phân tích dữ liệu bản đồ số để xác định vị trí các khối quân sự đối đầu.

Nhiệm vụ 2: Hậu quả và tác động

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, khai thác Bảng số liệu, thông tin trong mục 1b SGK tr.53 và trả lời câu hỏi: Phân tích tác động của Chiến tranh thế giới thứ nhất đối với lịch sử nhân loại. 

- GV yêu cầu HS: Sử dụng thiết bị số để tìm kiếm hình ảnh/video ngắn về hậu quả của chiến tranh thế giới thứ nhất” và nêu cảm nghĩ về những hình ảnh tàn phá của cuộc chiến tranh.

- GV gợi ý từ khóa cho HS: "Hậu quả chiến tranh thế giới thứ 1", "Sự tàn phá của thế chiến 1", "Thế chiến 1 và những con số đau thương".

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác hình ảnh, video, thông tin trong mục và trả lời câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS phân tích tác động của Chiến tranh thế giới thứ nhất đối với lịch sử nhân loại.

- GV yêu cầu các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến. 

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận: 

+ Chiến tranh đã đi qua nhưng những dấu ấn lịch sử về cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất vẫn còn đó. Đây là một cuộc chiến tranh đế quốc xâm lược, phi nghĩa, gây ra những tàn phá vô cùng nặng nề, ảnh hưởng đến vật chất, tinh thần của toàn nhân lại lâu dài và sâu sắc. 

- GV mở rộng kiến thức: Cuộc phân chia lại lợi ích và ảnh hưởng sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đã không hóa giải được những mâu thuẫn gốc rễ, mà còn làm cho những mâu thuẫn đó trở nên trầm trọng hơn. Đây cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ năm 1939.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới.

b. Hậu quả và tác động

- Hậu quả: 

+ Là cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa đối với cả hai bên tham chiến. 

+ Chiến tranh kết thúc với thắng lợi của khối Hiệp ước.

+ Bản đồ thế giới được chia lại: Đức mất hết thuộc địa; Anh, Pháp, Mỹ mở rộng thêm thuộc địa cho mình.

+ Gây ra những thảm hoạ hết sức nặng nề đối với nhân loại.

- Tác động: 

+ Tạo ra mắt xích yếu nhất trong sợi dây chuyền chủ nghĩa đế quốc – đế quốc Nga. 

+ Đưa đến thắng lợi cách mạng tháng Mười Nga và việc thành lập nhà nước Xô viết đánh dấu bước chuyển lớn trong cục diện chính trị thế giới.

* Đáp án câu hỏi NLS: Những hình ảnh đó khiến em cảm thấy xót xa và sợ hãi trước sự tàn khốc của chiến tranh, đồng thời nhận thức rõ hơn giá trị của hòa bình và mong muốn thế giới không còn chiến tranh.

https://www.youtube.com/watch?v=1Sbqn7_U_R8

https://www.youtube.com/watch?v=2Z4mVLyc4YM

Tư liệu: Về tính chất của Chiến tranh thế giới thứ nhất, V. I. Lê-nin đã chỉ rõ: Về cả hai phía, cuộc chiến tranh đó đều là chiến tranh để quốc chủ nghĩa, điều đó hiện nay không còn bàn cãi gì nữa...Chiến tranh vô luận là do giai cấp tư sản Đức hoặc do giai cấp tư sản Anh, Pháp tiến hành, cũng đếu nhằm mục đích cướp bóc các nước khác, bóp nghẹt các dân tộc nhược tiểu, thống trị thế giới về mặt tài chính, chia và chia lại thuộc địa, cứu chế độ tư bản chủ nghĩa đang giãy chất bằng cách lừa bịp và chia rẽ công nhân các nước .

(Vũ Dương Ninh, Nguyễn Văn Hồng, Lịch sử thế giới cận đại, Sdd, tr. 288)

Nhiệm vụ 1: Nguyên nhân và diễn biến chính

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia HS cả lớp thành hai nhóm.

- GV giao nhiệm vụ cụ thể cho các nhóm như sau:

+ Nhóm 1: Khai thác Tư liệu 1, thông tin mục 2a SGK tr.54 và trả lời câu hỏi: Trình bày nguyên nhân dẫn tới sự bùng nổ Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917.

+ Nhóm 2:

Sử dụng Chatbot AI (ChatGPT/Copilot) với câu lệnh: "Lập bảng niên biểu 3 sự kiện chính của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 (gồm Thời gian - Sự kiện - Kết quả)". Sau đó, khai thác Hình 12.5, thông tin mục 2a SGK tr.54 và trả lời câu hỏi: Nêu diễn biến chính của Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917.

- GV lưu ý: HS cần kiểm tra độ chính xác của AI so với SGK. 

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập  

- HS thao tác với AI, đối chiếu thông tin.

- HS khai thác hình ảnh, video, thông tin trong mục và trả lơi câu hỏi.

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện nhóm báo cáo bảng niên biểu đã được kiểm chứng.

- GV mời đại diện 2 nhóm nêu nguyên nhân, diễn biến chính của Cách mạng tháng Mười Nga (1917).

- GV yêu cầu HS lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến cho nhóm bạn (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, kết luận.

- GV chuyển sang nhiệm vụ mới. 

2. Cách mạng tháng Mười Nga (1917)

* Nguyên nhân: 

- Sau Cách mạng tháng Hai (1917):

+ Đời sống nhân dân cực khổ. 

+ Chính phủ tư sản lâm thời và các Xô viết đại biểu công nhân, binh lính tồn tại song song, đại diện cho các giai cấp có lợi ích đối lập nhau.

→ Không thể cùng tồn tại.

→ Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích Nga chuẩn bị kế hoạch làm cách mạng.

+ Tháng 7/1917: Đảng Bôn-sê-vích lãnh đạo giai cấp công nhân, nông dân, binh lính chuẩn bị đấu tranh vũ trang giành chính quyền.

* Đáp án câu hỏi NLS:

* Diễn biến chính:

- Đêm 24 - 10 (6 - 11 dương lịch): quân khởi nghĩa đã chiếm được Pê-tơ-rô-grát, bao vây Cung điện Mùa Đông.

- Đêm 25 - 10 (7 - 11): Cung điện Mùa Đông bị chiếm, Chính phủ tư sản lâm thời sụp đổ.

- Đầu năm 1918: thắng lợi hoàn toàn.

6.2.TC2a: HS sử dụng công cụ AI để tạo bảng niên biểu tóm tắt sự kiện lịch sử phục vụ bài tập nhóm.

6.3.TC2a: HS đánh giá và lọc thông tin từ nguồn do AI tạo ra để kiểm chứng độ chính xác so với tài liệu chính thống.

https://www.youtube.com/watch?v=-I5yLlESosA&t=40s

Tư liệu: Cuộc tấn công Cung điện Mùa Đông

Tiếng súng trường, tiếng súng máy, tiếng đại bác hoà lẫn với nhau thành một cảnh náo động liên tục vào quãng một giờ sáng, hoả lực ở các chiến luỹ yếu dân. Rất đông người tập trung dưới chân trụ A-lếch-xan -đơ tiến sát đến Cung điện... Chẳng bao lâu vang lên tiếng súng hiệu “Xung phong!” Một tiếng “hua-ra” ngân dài, vang lên trong không trung. Cận vệ đỏ, thuỷ thủ, binh sĩ trèo qua các chiến luỹ, tràn ngập các lỗi ra vào, các bậc tam cấp, các cầu thang cung điện... Tiếng “hua-ra, tiếng giậm chân của hàng nghìn con người, tiếng lách cách của báng súng khuấy động sự yên tĩnh trong các gian phòng của Nga hoàng. Từ 150 năm nay, toà lâu đài cao rộng và hùng vĩ này đứng sừng sững như một pháo đài tưởng như không thể xâm phạm được.

(Theo Lích sử cách mạng Nơa, Tập I,NXB Khoa học, 1961, tr. 378 - 209)

Nhiệm vụ 2: Ý nghĩa lịch sử và tác động

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, khai thác Tư liệu 2 và trả lời câu hỏi: Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đánh giá như thế nào về vai trò của Cách mạng tháng Mười Nga?

+ GV gợi ý HS tìm từ/cụm từ mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá về vai trò của Cách mạng tháng Mười Nga: giống như Mặt Trời; chiếu sáng khắp năm châu; thức tỉnh hàng triệu, hàng triệu người bị áp bức, bóc lột trên Trái Đất; chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn, sâu xa như thế.

→ Khẳng định Cách mạng tháng Mười Nga đã tạo nên bước ngoặt trong lịch sử nhân loại.

- GV yêu cầu: HS sử dụng thiết bị số để tìm kiếm thông tin về tác phẩm "Mười ngày rung chuyển thế giới".

+ GV cung cấp thông tin về tác phẩm Mười ngày rung chuyển thế giới (Giôn Rít): 

• Ngay năm 1919, Giôn Rít đã công bố tác phẩm Mười ngày rung chuyển thế giới tường thuật một cách khách quan các sự kiện trong thời gian diễn ra Cách mạng tháng Mười Nga, được phổ biến rộng rãi ở nhiều nước. 
• Ở Việt Nam, cuốn sách được xuất bản lần đầu vào năm 1960. 

+ GV hỏi HS: Vì sao tên cuốn sách là “Mười ngày rung chuyển thế giới”? 

(Gợi ý: Tác động của Cách mạng tháng Mười đối với thế giới: làm thay đối thế giới - một chế độ mới, nhà nước mới ra đời trên 1/6 diện tích toàn cầu; làm các nước đế quốc hoảng sợ; để lại nhiều bài học cho cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức,...). 

- GV yêu cầu HS thảo luận cặp đôi, khai thác mục Em có biết, thông tin trong mục 2b SGK tr.55 và trả lời câu hỏi: Hãy trình bày ý nghĩa lịch sử và tác động của Cách mạng tháng Mười Nga đối với lịch sử nhân loại.

- GV đặt câu hỏi mở rộng: AI đánh giá thế nào về tác động của CMT10 Nga đối với Việt Nam?

- GV mở rộng, sử dụng thiết bị số để cho HS xem thêm video về ý nghĩa lịch sử và tác động của Cách mạng tháng Mười Nga với thế giới và Việt Nam:

https://www.youtube.com/watch?v=kWjgYYApdYY

https://www.youtube.com/watch?v=MvQzlpEWKw4

https://www.youtube.com/watch?v=EV5_zrVVrB4

Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS khai thác hình ảnh, video, thông tin trong mục và trả lời câu hỏi.   

- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận

- GV mời đại diện 1 – 2 HS trình bày ý nghĩa lịch sử và tác động của Cách mạng tháng Mười Nga đối với lịch sử nhân loại.

- GV yêu cầu các HS khác lắng nghe, nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

b. Ý nghĩa lịch sử và tác động

- Ý nghĩa:

+ Đập tan bộ máy nhà nước cũ của giai cấp tư sản và địa chủ, thành lập bộ máy nhà nước mới của giai cấp công nhân và nông dân Nga.

+ Cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng của giai cấp công nhân quốc tế, chỉ ra  con đường đi tới thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa tư bản.

+ Mở ra con đường giải phóng cho các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.

- Tác động: 

+ Tác động sâu sắc đến tiễn trình lịch sử và cục diện thế giới.

+ Chặt đứt một khâu yếu nhất trong hệ thống để quốc chủ nghĩa.

+ Tạo ra chế độ xã hội đối lập với xã hội tư bản chủ nghĩa.

Trường THCS:………………………………………….

Lớp:……………………………………………………..

Họ và tên:……………………………………………….

PHIẾU BÀI TẬP LỊCH SỬ 8 – KẾT NỐI TRI THỨC

BÀI 12: CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914 – 1918)

 VÀ CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917

Khoanh vào chữ cái đặt trước câu trả lời đúng:

Câu 1: Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX, các cuộc chiến tranh đế quốc đầu tiên đã diễn ra vì:

A. Tranh giành thuộc địa.

B. Sự phát triển không đồng đều của chủ nghĩa đế quốc.

C. Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc trong chính sách cai trị thuộc địa.

D. Tranh giành quyền sở hữu các công ti độc quyền lớn.

Câu 2: Nguyên nhân châm ngòi cho sự bùng nổ Chiến tranh thế giới thứ nhất là gì?

A. Các nước đế quốc mâu thuẫn gay gắt với nhau vì thị trường và thuộc địa.

B. Anh – Đức tranh chấp nhau quyết liệt về quyền lợi ở Trung Quốc.

C. Thái tử Áo – Hung bị ám sát ở Xéc-bi.

D. Đức tuyên chiến với Nga, sau đó là Pháp.

Câu 3: Chiến tranh nhanh chóng trở thành các cuộc chiến tranh thế giới vì:

A. Chiến tranh lan rộng nhiều nước châu Âu.

B. Cuộc chiến tranh đã lôi cuốn 38 nước trên thế giới tham chiến và nhiều thuộc địa cũng bị lôi cuốn vào vòng khói lửa.

C. Nhiều loại vũ khí hiện đại trên thế giới lúc bấy giờ đều được sử dụng trong chiến tranh.

D. Tham gia chiến tranh có một số nước châu Âu và cả nước Mỹ ở phía Tây bán cầu.

Câu 4: Thành tựu nổi bật nhất của phong trào cách mạng thế giới trong thời gian Chiến tranh thế giới thứ nhất diễn ra là:

A. Cách mạng dân chủ tư sản lần thứ hai ở Nga (2 – 1917) giành thắng lợi.

B. Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 thành công, nước Nga Xô Viết ra đời. 

C. Cách mạng tháng 11/1918 ở Đức đã lật đổ chế độ quân chủ, thiết lập chế độ cộng hòa.

D. Phong trào cách mạng dân cao ở nhiều nước châu Âu, châu Á, kết thành làn sóng mạnh mẽ.

Câu 5: Ý nào không phải là hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất?

A. Khoảng 1,5 tỉ người bị lôi cuốn vào vòng khói lửa.

B. Khoảng 10 triệu người chết, hơn 20 triệu người bị thương.

C. Nền kinh tế các nước châu Âu trở nên kiệt quệ vì chiến tranh.

D. Cách mạng tháng Mười Nga (1917) thành công, chặt đứt khâu yếu nhất của chủ nghĩa đế quốc.

Câu 6: Chiến tranh thế giới thứ nhất mang tính chất:

A. Một cuộc nội chiến để giải quyết những vấn đề trong nội bộ các nước đế quốc.

B. Một cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa với cả hai bên tham chiến.

C. Một cuộc chiến tranh cách mạng dẫn đến sự ra đời của nước Nga Xô viết.

D. Một cuộc chiến tranh giải phóng với sự ra đời một số số quốc gia mới sau sự sụp đổ của đế quốc Áo – Hung.

Câu 7: Tình hình nước Nga sau Cuộc cách mạng tháng Hai năm 1917 là:

A. Nga hoàng đẩy nhân dân Nga vào cuộc chiến tranh với Nhật Bản.

B. Nga hoàng đẩy nhân dân Nga vào cuộc chiến tranh với Đức và các nước Đồng minh của Đức.

C. Phong trào phản đối chiến tranh, đòi lật đổ chế độ Nga hoàng lan rộng.

D. Chế độ chuyên chế Nga hoàng bị lật đổ, nhưng nỗi khổ cực vẫn đè nặng lên các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là công nhân, nông dân.

Câu 8: Tình hình chính trị đặc biệt ở nước Nga sau cuộc Cách mạng tháng Hai năm 1917 là:

A. Bộ máy chính quyền của giai cấp công nhân, nông dân và binh lính được thiết lập.

B. Chế độ quân chủ chuyên chế bị lật đổ, chế độ cộng hòa tư sản được thiết lập.

C. Hai chính quyền song song tồn tại – Chính phủ lâm thời tư sản và các xô viết đại biểu của công nhân, nông dân và binh lính. 

D. Nhân dân Nga ủng hộ chính quyền mới tiếp tục tham gia chiến tranh thế giới nhằm giành lại những vùng lãnh thổ đã mất.

Câu 9: Đêm 25/10 (7/11 theo dương lịch) năm 1917, một sự kiện vô cùng trọng đại đã diễn ra ở nước Nga là:

A. V. I. Lê-nin bí mật từ Phần Lan về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng.

B. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của V. I. Lê-nin, quân khởi nghĩa đã chiếm được Thủ đô Pê-tơ-rô-grat, bao vây Cung điện Mùa Đông.

C. Chính phủ lâm thời sụp đổ, khởi nghĩa giành thắng lợi ở Thủ đô. 

D. Cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi ở Mát- xcơ-va.

Câu 10: Ý nào sau đây không phải là ý nghĩa của Cách mạng tháng Mười Nga?

A. Giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc trong đế quốc Nga được giải phóng khỏi ách áp bức, bóc lột.

B. Đã đập tan bộ máy nhà nước cũ của giai cấp tư sản và địa chủ, thành lập bộ máy nhà nước mới đại diện cho quyền lợi của người lao động.

C. Đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng thế giới, đồng thời mở ra con đường giải phóng cho các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.

D. Tạo điều kiện cho V. I. Lê-nin thành lập tổ chức quốc tế của giai cấp công nhân thế giới.