Giáo án NLS chuyên đề Công nghệ 12 LNTS Bài 5: Vai trò và triển vọng của công nghệ sinh học trong thuỷ sản
Giáo án chuyên đề NLS Công nghệ 12 - Lâm nghiệp Thuỷ sản (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) Bài 5: Vai trò và triển vọng của công nghệ sinh học trong thuỷ sản. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Công nghệ 12 Lâm nghiệp Thuỷ sản
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn: .../.../...
Ngày dạy: .../.../...
CHUYÊN ĐỀ 2: CÔNG NGHỆ SINH HỌC TRONG THỦY SẢN
BÀI 5: VAI TRÒ VÀ TRIỂN VỌNG CỦA CÔNG NGHỆ SINH HỌC TRONG THỦY SẢN
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS đạt yêu cầu sau:
- Trình bày được khái niệm, vai trò và một số thành tựu của công nghệ sinh học trong thuỷ sản.
- Đánh giá được triển vọng của công nghệ sinh học trong thuỷ sản.
- Có ý thức về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Lựa chọn được nguồn tài liệu phù hợp để tìm hiểu thêm về vai trò, thành tựu và triển vọng của công nghệ sinh học trong lâm nghiệp ở Việt Nam và trên thế giới.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Hoạt động nhóm một cách hiệu quả theo đúng yêu cầu của GV, tích cực tham gia các hoạt động trong lớp.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thảo luận với các thành viên trong nhóm nhằm giải quyết các vấn đề trong bài học để hoàn thành nhiệm vụ học tập.
Năng lực công nghệ:
- Trình bày được khái niệm, vai trò và một số thành tựu của công nghệ sinh học trong thuỷ sản.
- Đánh giá được triển vọng của công nghệ sinh học trong thuỷ sản.
Năng lực số:
- 1.2.NC1b: Tiến hành đánh giá được các dữ liệu, thông tin và nội dung số khác nhau.
- 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
- 3.1.NC1a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau.
- 4.3.NC1b: Áp dụng được các cách thức khác nhau để bảo vệ bản thân và người khác khỏi nguy cơ trong môi trường số.
Năng lực AI:
- 12.A1.1: Quyền kiểm soát của con người trong dự án AI (HS nhận thức rõ nguyên tắc quyền kiểm soát của con người: Dù hệ thống AI có khả năng tự động phân tích và cảnh báo dịch bệnh trong môi trường nuôi thủy sản, kĩ sư (con người) vẫn là người kiểm duyệt thông tin và ra quyết định xử lí hóa chất cuối cùng để đảm bảo an toàn sinh thái).
- 12.B3.1: Trách nhiệm trong hệ sinh thái AI (HS hiểu và thể hiện được trách nhiệm của chuyên gia sinh học trong hệ sinh thái công nghệ: Khi nghiên cứu tạo ra chế phẩm sinh học hay giống cá chuyển gen, phải đảm bảo các quy tắc an toàn đạo đức, không gây lai tạp hay ô nhiễm nguồn gen tự nhiên của thủy sản).
3. Phẩm chất
- Có ý thức tìm hiểu về vai trò, thành tựu và triển vọng của công nghệ sinh học trong thuỷ sản và liên hệ với thực tiễn của gia đình, địa phương.
- Có ý thức về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với GV
- KHBD, SGK, SGV Chuyên đề Công nghệ Lâm nghiệp – Thủy sản 12.
- Hình ảnh, video liên quan đến chủ đề.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Google Drive/ Padlet, phần mềm Canva.
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
2. Đối với HS
- SGK Chuyên đề Công nghệ Lâm nghiệp – Thủy sản 12.
- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về công nghệ sinh học trong thủy sản
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhớ lại khái niệm chung về công nghệ sinh học và hiểu được khái niệm công nghệ sinh học trong thủy sản.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu nội dung mục I trong SGK. GV trình chiếu hình ảnh liên quan đến công nghệ sinh học trong thủy sản, yêu cầu HS làm việc cá nhân và nêu được khái niệm thế nào là công nghệ sinh học trong thủy sản.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về khái niệm công nghệ sinh học trong thủy sản.
d. Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS | SẢN PHẨM DỰ KIẾN | NLS/AI | ||||
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV hướng dẫn HS nghiên cứu nội dung mục I trong SGK và quan sát hình ảnh GV trình chiếu liên quan đến công nghệ sinh học trong thủy sản, yêu cầu HS làm việc cá nhân trả lời câu hỏi: Thế nào là công nghệ sinh học trong thủy sản? - GV nêu tình huống cho HS thảo luận: "Khi ứng dụng các thuật toán AI và công nghệ gen để tạo ra những giống thủy sản mới (ví dụ: tôm sinh trưởng siêu tốc), người kĩ sư cần thể hiện trách nhiệm trong hệ sinh thái AI và sinh học như thế nào đối với tự nhiên?" - GV trình chiếu một số hình ảnh về công nghệ sinh học trong thủy sản (đính kèm phía dưới hoạt động 1). Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thảo luận, quan sát hình ảnh, thông tin SGK và trả lời câu hỏi. - HS thảo luận về trách nhiệm khoa học và đạo đức sinh thái. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS khi cần. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời một số HS trình bày câu hỏi của GV. - HS nêu khái niệm và hướng ứng dụng. - Báo cáo AI: Các nhà khoa học phải đảm bảo quá trình chọn tạo giống không tạo ra sinh vật ngoại lai nguy hiểm, phải kiểm soát nghiêm ngặt rác thải công nghệ và không làm ô nhiễm/lai tạp nguồn gen của các loài thủy sản bản địa hoang dã. - GV mời một số HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, học tập - GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức. - GV chuyển sang nội dung mới. | I. Khái niệm về công nghệ sinh học trong thủy sản - Công nghệ sinh học trong thuỷ sản được hiểu là việc ứng dụng công nghệ sinh học vào lĩnh vực thuỷ sản nhằm: + Nâng cao hiệu quả trong công tác giống. + Nuôi trồng thuỷ sản. + Quản lí hiệu quả nguồn tài nguyên thuỷ sản. + Phát triển thuỷ sản bền vững + Bảo vệ môi trường sinh thái. - Việc ứng dụng công nghệ sinh học trong thuỷ sản hiện nay tập trung vào một số hướng chính như: + Chọn, tạo giống thuỷ sản năng suất, chất lượng, chống chịu tốt với tác nhân gây bệnh và các điều kiện bất lợi. + Nhân giống thuỷ sản theo hướng có lợi cho con người. + Tạo ra các chế phẩm sinh học có tác dụng trong tăng năng suất và chất lượng thuỷ sản, phòng, trị bệnh cho thuỷ sản, quản lí môi trường nuôi thuỷ sản, phục vụ phát triển thuỷ sản bền vững.... |
[12.B3.1]: HS hiểu và thể hiện được trách nhiệm của các nhà nghiên cứu trong hệ sinh thái AI và công nghệ sinh học: Quá trình sáng tạo ra các chế phẩm hoặc con giống mới phải được kiểm soát nghiêm ngặt, tuân thủ đạo đức sinh thái, bảo vệ sự phát triển tự nhiên của môi trường nước. | ||||
Tư liệu về ứng dụng công nghệ sinh học trong thủy sản:
| ||||||
Hoạt động 2: Tìm hiểu vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong thủy sản
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được một số vai trò và thành tựu nổi bật của công nghệ sinh học trong thuỷ sản (trong công tác giống, phòng, trị bệnh, quản lí môi trường, sản xuất thức ăn thuỷ sản và chế biến thuỷ sản).
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu nội dung mục II trong SGK và quan sát hình ảnh, video GV trình chiếu liên quan đến công nghệ sinh học trong thủy sản, yêu cầu HS làm việc nhóm và hoàn thành Phiếu học tập số 1.
c. Sản phẩm: Phiếu học tập số 1 của HS về vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong thủy sản.
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Hoạt động 3: Tìm hiểu triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS nhận thức được một số triển vọng của việc ứng dụng công nghệ sinh học trong thủy sản.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu nội dung mục III trong SGK và quan sát hình ảnh, video GV trình chiếu liên quan đến triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản và trả lời câu hỏi:
Em hãy trình bày triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản?
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản.
d. Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS | SẢN PHẨM DỰ KIẾN | NLS/AI |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV hướng dẫn HS nghiên cứu nội dung mục III trong SGK và quan sát hình ảnh, video GV trình chiếu liên quan đến triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản và trả lời câu hỏi: Em hãy trình bày triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản? - GV đặt tình huống cho HS thảo luận: "Trong tương lai, hệ thống AI sẽ tự động lấy mẫu nước và ra quyết định bơm chế phẩm vi sinh vào ao nuôi liên tục. Theo nguyên tắc quyền kiểm soát của con người trong dự án AI, người nuôi tôm có nên phó mặc hoàn toàn cho hệ thống này không? Tại sao?" - GV trình chiếu một số hình ảnh, video về vai trò và thành tựu của công nghệ sinh học trong thủy sản (đính kèm phía dưới hoạt động 3). Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thảo luận, quan sát hình ảnh, thông tin SGK và trả lời câu hỏi. - HS phân tích rủi ro tự động hóa AI trong nông nghiệp. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS khi cần. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận - GV mời một số HS trình bày câu hỏi của GV. - Báo cáo AI: Máy móc/AI giúp kiểm soát môi trường theo thời gian thực nhưng có thể gặp lỗi kĩ thuật (hỏng cảm biến, sai lệnh). Con người phải giữ quyền thiết lập thông số, nhận cảnh báo từ xa và có nút "ngắt khẩn cấp" để kiểm soát quá trình xả hóa chất, bảo vệ tài sản. - GV mời một số HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, học tập - GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức. - GV chuyển sang nội dung mới. | III. Triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản - Tạo ra được nhiều giống thuỷ sản có năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng chống chịu tốt để phục vụ cho việc phát triển nuôi trồng thuỷ sản. - Tạo ra ngày càng nhiều chế phẩm sinh học có khả năng cải thiện môi trường nuôi thuỷ sản, tăng sức đề kháng cho động vật thuỷ sản, góp phần phát triển nuôi trồng thuỷ sản bền vững. - Công nghệ sinh học đang và sẽ tham gia vào hầu hết các khâu trong chuỗi sản xuất của lĩnh vực thuỷ sản, giúp ngành thuỷ sản ngày càng phát triển theo hướng an toàn và bền vững. - Công nghệ sinh học giúp tạo ra các kit phục vụ các mục đích. |
[12.A1.1]: HS nhận thức sâu sắc nguyên tắc quyền kiểm soát của con người: Trong hệ thống quản lí môi trường nuôi thủy sản tích hợp AI tự động hóa, con người luôn phải là người giám sát, có khả năng override (ghi đè) lệnh máy móc để đảm bảo an toàn tuyệt đối. |
Tư liệu video về triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản: https://www.youtube.com/watch?v=3FS4B1ChNNI&ab_channel=K%C3%8ANHVTC14 | ||
Hoạt động 4: Tìm hiểu một số lưu ý về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS trình bày được một số lưu ý về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp trong quá trình ứng dụng công nghệ sinh học vào thuỷ sản.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS nghiên cứu nội dung mục VI trong SGK và quan sát hình ảnh, video GV trình chiếu liên quan đến công nghệ sinh học trong thủy sản, yêu cầu HS làm việc cá nhân và trả lời các câu hỏi sau:
- Vì sao việc ứng dụng công nghệ sinh học trong thuỷ sản lại phải quan tâm đến an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp?
- Nếu không thực hiện tốt vấn đề an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp thì có thể xảy ra những hậu quả gì?
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về một số lưu ý về an toàn lao động và đạo đức nghề nghiệp
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố các kiến thức đã học về vai trò và triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm việc theo nhóm, thực hiện nhiệm vụ phần Luyện tập SGK tr.23.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về vai trò của công nghệ sinh học trong thủy sản và triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản.
d. Tổ chức thực hiện:
Nhiệm vụ 1: Trả lời câu hỏi tự luận
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV chia HS cả lớp thành các nhóm.
- GV yêu cầu các nhóm thảo luận và thực hiện nhiệm vụ Luyện tập SGK tr.23:
+ Trình bày vai trò của công nghệ sinh học trong thuỷ sản. Liên hệ với thực tiễn ở địa phương em.
+ Trình bày triển vọng của công nghệ sinh học trong thuỷ sản. Trong tương lai, công nghệ sinh học sẽ giúp gì cho việc phát triển thuỷ sản ở địa phương em?
Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thảo luận theo nhóm, lắng nghe GV hướng dẫn.
- GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV mời đại diện HS trình bày bài trước lớp:
| Vai trò | |
| Giống thủy sản | - Nâng cao hiệu quả trong chọn, tạo giống thuỷ sản, - Tạo ra giống thuỷ sản có nhiều ưu điểm vượt trội về năng suất, chất lượng, khả năng kháng bệnh mà các phương pháp chọn, - Tạo giống truyền thống khó có thể đạt được. - Con giống được tạo ra nhờ ứng dụng công nghệ sinh học nếu được đem nuôi thương phẩm theo quy trình nghiêm ngặt, không sử dụng các hoá chất bị cấm sẽ => Tạo ra sản phẩm sạch, không tồn dư kháng sinh độc hại, vượt qua các hàng rào kĩ thuật khi xuất khẩu hàng hoá. |
| Phòng, trị bệnh thủy sản | |
| Kiểm soát môi trường nuôi thủy sản | |
| Sản xuất thức ăn thủy sản | |
| Chế biến thủy sản |
*Triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản:
+ Tạo ra được nhiều giống thuỷ sản có năng suất cao, chất lượng tốt, khả năng chống chịu tốt.
+ Tạo ra ngày càng nhiều chế phẩm sinh học có khả năng cải thiện môi trường nuôi thuỷ sản, tăng sức đề kháng cho động vật thuỷ sản.
+ Công nghệ sinh học đang và sẽ tham gia vào hầu hết các khâu trong chuỗi sản xuất của lĩnh vực thuỷ sản.
+ Công nghệ sinh học giúp tạo ra các kit phục vụ các mục đích.
- GV yêu cầu HS khác quan sát, nhận xét phần trình bày của bạn.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV lắng nghe và sửa sai cho HS.
Nhiệm vụ 2: Trả lời câu hỏi trắc nghiệm
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.
- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.
- GV cung cấp mã phòng thi.
- GV trình chiếu lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm yêu cầu HS chọn ra 1 đáp án đúng:
Câu 1: Công nghệ sinh học trong thủy sản mang lại lợi ích nổi bật nào trong việc chọn tạo giống?
A. Biến cá nước ngọt thành cá nước mặn 100%.
B. Tạo ra giống có năng suất, chất lượng cao, kháng bệnh tốt.
C. Thay thế hoàn toàn sinh sản tự nhiên.
D. Tạo ra cá có thể bay.
Câu 2: Kĩ thuật PCR (Polymerase Chain Reaction) được ứng dụng mạnh mẽ nhất trong khâu nào của thủy sản?
A. Sản xuất thức ăn khô.
B. Chẩn đoán và phát hiện nhanh tác nhân gây bệnh.
C. Ép đùn thức ăn viên.
D. Vận chuyển cá giống.
Câu 3: …………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS tiếp nhận câu hỏi, nhớ lại kiến thức đã học, tìm đáp án đúng.
- HS sử dụng thiết bị di động truy cập, hoàn thành bài tập trong thời gian 5 phút.
Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.
- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.
- HS lần lượt đưa ra đáp án cho các bài tập:
| Câu 1 | Câu 2 | Câu 3 | Câu 4 | Câu 5 |
| B | B | A | D | C |
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập và chuyển sang nội dung vận dụng.
[2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. HS sử dụng Smartphone truy cập thành công vào nền tảng Kahoot/Quizizz, đọc hiểu câu hỏi trên màn hình và thực hiện tương tác (chọn đáp án) trong một môi trường số đa người dùng.]
- GV chuyển sang hoạt động mới.
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố các kiến thức đã học về vai trò và triển vọng của công nghệ sinh học trong thủy sản.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS làm việc theo nhóm, thực hiện nhiệm vụ phần Vận dụng SGK tr.23.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS về đề xuất một số ứng dụng của công nghệ sinh học phù hợp với thực tiễn nuôi trồng thuỷ sản ở địa phương.
d. Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..