Giáo án NLS chuyên đề Ngữ văn 12 CĐ 1 Phần 2: Viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/…

PHẦN 2: VIẾT BÁO CÁO NGHIÊN CỨU VỀ MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC HIỆN ĐẠI

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

• Hiểu được cấu trúc chung của báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.
• Biết cách thuyết trình khái niệm, triển khai hệ thống luận điểm, sử dụng thao tác nghiên cứu phù hợp để làm sáng tỏ luận điểm.
• Sử dụng các dẫn chứng, trích dẫn phù hợp trình bày danh mục tài liệu tham khảo đúng quy cách.
• Sử dụng hiệu quả các phương tiện phi ngôn ngữ.

2. Năng lực

Năng lực chung

• Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, trao đổi giữa các cá nhân, các nhóm.

Năng lực đặc thù

• Năng lực thu thập thông tin liên quan đến viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.
• Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận về một vấn đề văn học hiện đại.
• Năng lực nghiên cứu và phân tích cách viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.
• Năng lực phân tích, so sánh quan điểm sáng tác cũng như nghệ thuật của tác giả cùng thời kì.

Năng lực số: 

• 1.3.NC1a: Thao tác được thông tin, dữ liệu và nội dung để tổ chức, lưu trữ và truy xuất dễ dàng hơn.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 3.1.NC1b: Chỉ ra được những cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số.
• 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số. 

Năng lực AI: 

• 12.A1.1: Quyền kiểm soát của con người trong dự án AI (Khi rà soát và chỉnh sửa báo cáo (nếu có sử dụng AI để gợi ý lỗi chính tả/ngữ pháp), HS nhận thức rõ quyền kiểm soát của con người: AI chỉ là công cụ hỗ trợ, người viết phải tự quyết định, kiểm duyệt và chịu trách nhiệm về văn phong, lập luận học thuật của bài viết).
• 12.C3.1: Một số công cụ thiết kế và phát triển hệ thống AI (Khi tìm hiểu phương pháp nghiên cứu văn học kĩ thuật số (Digital Humanities), HS nêu được một số công cụ mã nguồn mở hoặc miễn phí (như Teachable Machine, ML5.js, TensorFlow.js, MIT App Inventor) có thể dùng để thiết kế, huấn luyện hệ thống AI phân tích tần suất từ khóa văn học).

3. Phẩm chất

• Có thể hoàn thành được một bài viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.

II.  THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên

• KHBD.
• Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi.
• Tranh ảnh về các tác giả tác phẩm thời kì hiện đại và hậu hiện đại.
• Bảng phân công nhiệm vụ cho HS hoạt động trên lớp.
• Bảng giao nhiệm vụ học tập cho HS ở nhà.
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Google Drive/ Padlet, ứng dụng Teachable Machine.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học. 

2. Chuẩn bị của HS: 

- Sách chuyên đề Ngữ Văn 12, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn bài học, bảng giao nhiệm vụ học tập đã chuẩn bị ở nhà, vở ghi.

- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a.        Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.

b.      Nội dung: GV đặt câu hỏi gợi mở vấn đề đối với HS.

c.        Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d.      Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

• GV đặt câu hỏi: Nhớ lại kiến thức đã học ở Phần 1 em hãy cho biết có mấy hướng nghiên cứu văn học hiện đại? Đó là những hướng nào?     

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó. 

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

-        HS nghe và suy nghĩ trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

-        GV mời một số HS đứng dậy trả lời câu hỏi.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

-  GV nhận xét. 

- GV gợi ý đáp án: HS dựa vào phần kiến thức đã học ở Phần I để trả lời câu hỏi.

-        GV dẫn dắt vào bài: Trong tiết học trước chúng ta vừa tìm hiểu về một số hướng nghiên cứu văn học hiện đại còn trong tiết học hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu cách viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.

[2.1.NC1a]: HS quan sát, lắng nghe thiết bị hiển thị và thực hiện tương tác với nội dung số (Video AI) để nhận biết tình huống khởi động bài học.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Chuẩn bị viết

a. Mục tiêu: HS xác định được ý tưởng, đối tượng, phạm vi cùng mục đích nghiên cứu, thu thập một số thông tin về đề tài.

b. Nội dung: HS dựa vào kiến thức phần 1 để triển khai.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Viết báo cáo nghiên cứu

a. Mục tiêu: HS có thể viết được báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.

b. Nội dung: HS dựa vào các phần kiến thức đã học ở Phần 1 cùng với kiến thức SGK để triển khai.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS	DỰ KIẾN SẢN PHẨM	NLS/AI
Nhiệm vụ 1: Xây dựng đề cương nghiên cứu GV chia HS thành các nhóm nhỏ, mỗi nhóm từ 4-5 HS để cùng thảo luận các vấn đề sau: + Theo em báo cáo nghiên cứu về vấn đề văn học hiện đại bố cục gồm mấy phần là những phần nào? + Ví dụ hãy xây dựng đề cương nghiên cứu với đề tài “Cái hoang dã trong Muối của rừng của Nguyễn Huy Thiệp”? - Để phục vụ cho nghiên cứu chuyên sâu (Digital Humanities), HS tìm hiểu: "Em hãy nêu tên một số công cụ mã nguồn mở hoặc miễn phí dùng để thiết kế, phát triển hệ thống AI phân tích cảm xúc hoặc đếm tần suất từ khóa 'hoang dã' trong tác phẩm văn học?" - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập.  HS thảo luận để trả lời câu hỏi. - HS trả lời câu hỏi liên hệ kiến thức AI liên môn. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận. - GV mời đại diện HS lên trả lời câu hỏi. - Báo cáo AI: HS liệt kê các công cụ như Teachable Machine, ML5.js, TensorFlow.js, MIT App Inventor có thể ứng dụng trong phân tích dữ liệu văn bản. - Các HS khác lắng nghe nhận xét và bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập. - GV nhận xét, chốt kiến thức.	I. Xây dựng đề cương nghiên cứu (1) Cũng giống như các báo cáo nghiên cứu về văn học dân gian, văn học trung đại, báo cáo nghiên cứu về văn học hiện đại thường có bố cục bốn phần:  PHỤ LỤC SỐ 1 (2) Xây dựng đề cương nghiên cứu với đề tài “Cái hoang dã trong Muối của rừng của Nguyễn Huy Thiệp”. PHỤ LỤC SỐ 2	[12.C3.1]: HS nêu được một số công cụ mã nguồn mở hoặc miễn phí dùng để thiết kế, huấn luyện và phát triển hệ thống AI (Teachable Machine, TensorFlow.js, MIT App Inventor) nhằm ứng dụng liên môn vào lĩnh vực Phân tích văn học kĩ thuật số.
PHỤ LỤC SỐ 1 Bố cục Nội dung chính Đặt vấn đề + Nêu lí do chọn đề tài, đối tượng, phạm vi, mục đích nghiên cứu. + Giới thiệu cách tiếp cận vấn đề và những luận điểm chính sẽ được triển khai trong bài viết.  Giải quyết vấn đề + Diễn giải những khái niệm then chốt, nêu các luận điểm hay kết luận chính của người viết, huy động các lí lẽ, dẫn chứng, trích dẫn, sử dụng thao tác phân tích, tổng hợp, so sánh để làm sáng tỏ các luậ điểm. Kết luận + Nêu khái quát ý nghĩa của đề tài và gợi mở hướng phát triển của đề tài. Tài liệu tham khảo + Tài liệu tham khảo: Liệt kê các tài liệu tham khảo được sử dụng trong bài viết, sử dụng trong bài viết, sắp xếp các thông tin về tài liệu theo đúng quy cách.   PHỤ LỤC SỐ 2 Xây dựng đề cương nghiên cứu với đề tài “Cái hoang dã trong Muối của rừng của Nguyễn Huy Thiệp”. Đặt vấn đề Cái hoang dã là hình tượng trở đi trở lại trong sáng tác của Nguyễn Huy Thiệp, là một yếu tố quan trọng trong thế giới nghệ thuật của nhà văn.  Bài viết này tập trung nghiên cứu cái hoang dã trong truyện ngắn Muối của rừng của Nguyễn Huy Thiệp trên các bình diện: hệ thống các biểu tượng về các hoang dã, mô hình cốt truyện trở về nơi hoang dã, từ đó chỉ ra cách kiến giải mới của tác giả về mối quan hệ giữa con người với tự nhiên. Giải quyết vấn đề Khái niệm hoang dã Những biểu tượng về cái hoang dã trong truyện ngắn Muối của rừng Mô hình cốt truyện trở về nơi hoang dã Quan niệm mới của Nguyễn Huy Thiệp về mối quan hệ giữa con người và tự nhiên Kết luận + Thông qua việc miêu tả thiên nhiên hoang dã và khám phá bản năng hoang dã của con người Nguyễn Huy Thiệp thể hiện cái nhìn phê phán đối với sự vô cảm, tàn nhẫn của thế giới văn minh khẳng định chỉ có thể trở về nơi hoang dã, học hỏi từ tự nhiên, con người mới có thể tìm thấy bản năng tính thiện của mình. + Viết về cái hoang dã, Nguyễn Huy thiệp cho ta thấy vẻ đẹp tĩnh lặng, bí ẩn, vĩnh cửu của tự nhiên, đồng thời chất vấn cái gọi là đạo đức của con người đề xuất giá trị đạo đức mới – đạo đức sinh thái. + Cảm quan mới mẻ về tự nhiên về con người, về cái đẹp và đạo đức đã khiến cho Nguyễn Huy Thiệp trở thành một trong những hiện tượng văn học quan trọng nhất trong văn học Việt Nam sau năm 1986. HS có thể xây dựng đề cương dựa trên sơ đồ tư duy dưới đây:
Nhiệm vụ 2: Trình bày hệ thống luận điểm, sử dụng các thao tác nghiên cứu  GV yêu cầu HS thảo luận nhóm nhỏ gồm 4 HS theo kĩ thuật Khăn trải bàn với vị trí ngồi như hình vẽ dưới đây:         GV yêu cầu HS đọc kiến thức trong SGK và trả lời câu hỏi: + Kể tên các thao tác được sử dụng trong bài viết báo cáo nghiên cứu một vấn đề văn học hiện đại? - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập HS thảo luận để trả lời câu hỏi. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học cùng bảng đánh giá để rà soát lại bài viết. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận. - GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu hỏi. - Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập. - GV nhận xét, chốt kiến thức.	2. Trình bày hệ thống luận điểm, sử dụng các thao tác nghiên cứu Các thao tác sử dụng trong nghiên cứu một vấn đề văn học hiện đại bao gồm có: + Nhóm 1: Diễn giải Là thao tác giải thích, cắt nghĩa các khái niệm, tư tưởng, nhận định hoặc trình bày cảm nhận, lí giải của người nghiên cứu về một chi tiết, yếu tố trong tác phẩm văn học. Diễn giải được sử dụng khi báo cáo nghiên cứu đề cập những thuật ngữ, khái niệm mới, những chi tiết khó hiểu. + Nhóm 2: So sánh Là thao tác đối chiếu các đối tượng với nhau nhằm nhận ra điểm tương đồng, khác biệt giữa chúng. So sánh thường được sử dụng để làm nổi bật cá tính sáng tạo và phong cách nghệ thuật, những cách tân nghệ thuật hoặc sự mới mẻ, độc đáo trong cảm quan nghệ thuật của nhà văn. + Nhóm 3: Bình luận đánh giá Là thao tác đòi hỏi người nghiên cứu đưa ra những ý kiến, quan điểm riêng về hiện tượng nghệ thuật trong tác phẩm hoặc về nhận định của người khác. Bình luận, đánh giá thường được sử dụng để làm rõ giá trị của các dẫn chứng, trích dẫn. + Nhóm 4: Tổng hợp Là thao tác khái quát những đặc điểm nổi bật quan trọng nhất của đối tượng. Tổng hợp thường được sử dụng nhằm giúp người đọc hình dung được bưc tranh toàn cảnh về nghệ thuật hoặc cái nhìn toàn diện về vấn đề nghiên cứu.
Nhiệm vụ 3: Chỉnh sửa, hoàn thiện  ………………………………………….. ………………………………………….. …………………………………………..	3. Chỉnh sửa hoàn thiện ………………………………………….. ………………………………………….. …………………………………………..
PHỤ LỤC SỐ 3 ………………………………………….. ………………………………………….. …………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về cách viết báo cáo về một vấn đề văn học hiện đại.

b. Nội dung: Sử dụng SGK, kiến thức đã học để trả lời các câu hỏi liên quan.

c. Sản phẩm học tập: Bài làm của HS.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4.  HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

1. Nội dung: Sử dụng kiến thức đã học để rà soát lại bài viết.
2. Sản phẩm học tập: bài tập hoàn thành của HS.
3. Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Rà soát lại bài đã viết dựa trên bảng đánh giá bên trên?

- Thay vì đánh dấu tick vào giấy, HS hãy chỉ ra cách thể hiện bản thân thông qua việc tạo ra các nội dung số: Sử dụng phần mềm Canva hoặc PowerPoint để thiết kế bảng "Checklist Đánh giá Báo cáo" này thành một Infographic bắt mắt. Điền kết quả rà soát thực tế của nhóm mình vào Infographic đó để nộp cho GV.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

• HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập, về nhà tự đọc lại bài viết và đối chiếu 8 tiêu chí.

- HS thao tác phần mềm thiết kế đồ họa tạo ấn phẩm số.

Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

• GV có thể dành thời gian nghiên cứu và thực hiện tại nhà.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực nhiệm vụ học tập

• GV chữa bài tập nhận xét và chuẩn bị kiến thức.

[3.1.NC1b]: Bằng việc tự do thiết kế Bảng tự đánh giá dưới dạng Infographic kĩ thuật số, HS đã chỉ ra được phong cách thể hiện bản thân, sự linh hoạt sáng tạo và năng lực ứng dụng CNTT thay thế cho văn bản giấy truyền thống.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

+ Ôn tập bài học về nhà tìm hiểu cách viết báo cáo nghiên cứu về một vấn đề văn học hiện đại.

+ Hoàn thành các bài tập ở phần luyện tập và vận dụng nếu còn.

+ Soạn bài: Thuyết trình kết quả của báo cáo nghiên cứu.