Giáo án NLS chuyên đề Ngữ văn 12 CĐ 2 Phần Tri thức tổng quát (Chuyển thể tác phẩm văn học)
Giáo án chuyên đề NLS Ngữ văn 12 (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) CĐ 2 Phần Tri thức tổng quát (Chuyển thể tác phẩm văn học). Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Ngữ văn 12
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
CHUYÊN ĐỀ 2: TÌM HIỂU VỀ MỘT TÁC PHẨM NGHỆ THUẬT CHUYỂN THỂ TỪ VĂN HỌC
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
- Hiểu thế nào là chuyển thể tác phẩm văn học.
- Biết cách tìm hiểu, giới thiệu, thuyết trình về một tác phẩm nghệ thuật được chuyển thể từ văn học.
- Nêu được ý tưởng và cách thức tiến hành chuyển thể một tác phẩm văn học.
Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
TÌM HIỂU TRI THỨC TỔNG QUÁT
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Học sinh biết được thế nào là chuyển thể tác phẩm văn học.
- Học sinh tìm hiểu và nắm được các phương thức chuyển thể tác phẩm văn học.
- Học sinh hiểu được mối quan hệ giữa tác phẩm văn học và các loại hình nghệ thuật khác.
- Học sinh có năng lực khái quát và nhận diện các vấn đề lí luận liên quan đến văn học.
- Học sinh có năng lực thẩm mỹ và biết sử dụng ngôn ngữ trong quá trình chếm lĩnh tri thức.
2. Năng lực
Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, trao đổi giữa các cá nhân, các nhóm.
Năng lực đặc thù
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật được chuyển thể từ văn học.
- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật được chuyển thể từ văn học.
- Năng lực nghiên cứu và phân tích thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật được chuyển thể từ văn học.
- Năng lực phân tích, so sánh các tác phẩm nghệ thuật chuyển thể với tác phẩm văn học gốc.
Năng lực số:
- 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
- 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
- 3.2.NC1a: Làm việc với các mục nội dung và thông tin mới khác nhau, sửa đổi, tinh chỉnh, cải thiện và tích hợp chúng để tạo ra những mục mới và độc đáo.
- 5.3.NC1b: Áp dụng xử lý nhận thức của cá nhân và tập thể để giải quyết các vấn đề khái niệm và tình huống có vấn đề khác nhau trong môi trường số.
Năng lực AI:
- 12.A1.2: Con người trong hệ thống AI (Nhận thức rõ vai trò của con người trong hệ thống AI: Khi sử dụng AI để thử nghiệm chuyển đổi ngôn từ văn học thành hình ảnh (hội họa) hoặc âm nhạc, HS hiểu rằng AI chỉ là công cụ mô phỏng dữ liệu, con người mới là chủ thể quyết định cảm xúc, tính nguyên bản và linh hồn của tác phẩm nghệ thuật chuyển thể).
- 12.C3.MR1: Một số công cụ thiết kế và phát triển hệ thống AI (HS sử dụng được một số công cụ AI miễn phí (như các công cụ Text-to-Image hoặc Text-to-Speech) để trải nghiệm việc huấn luyện hệ thống AI tạo ra một hình ảnh/giai điệu minh họa từ một câu văn miêu tả, qua đó hiểu rõ hơn về kĩ thuật chuyển đổi hệ thống kí hiệu trong nghệ thuật).
3. Phẩm chất
- Biết trân trọng giá trị cá nhân, phát huy sự sáng tạo; tinh thần hợp tác, lắng nghe, chia sẻ trong tập thể...
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên
- KHBD, Chuyên đề học tập Ngữ văn 12 – SGK, Chuyên đề học tập Ngữ văn 12 – SGV.
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi.
- Công cụ hỗ trợ bao gồm có máy tính, điện thoại kết nối mạng (nếu có).
- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), phần mềm Canva, ứng dụng Padlet/Google Drive, công cụ Text-to-Image/Suno AI.
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
2. Chuẩn bị của HS:
- Sách chuyên đề Ngữ Văn 12, hồ sơ tài liệu, bảng biểu...liên quan đến bài học.
- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
a. Mục tiêu:
+ HS nắm được thuật ngữ chuyển thể và chuyển thể văn học.
+ HS hiểu được mối quan hệ giữa văn học và các loại hình nghệ thuật khác.
+ HS hiểu được các phương thức của quá trình chuyển thể một tác phẩm văn học sang một tác phẩm thuộc loại hình nghệ thuật khác.
b. Nội dung: Tìm hiểu phần tri thức tổng quát gồm có: chuyển thể và chuyển thể tác phẩm văn học, các phương thức chuyển thể tác phẩm văn học, tác phẩm văn học và tác phẩm nghệ thuật chuyển thể.
c. Sản phẩm học tập: Tri thức về chuyển thể và chuyển thể tác phẩm văn học.
d. Tổ chức thực hiện:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về thuật ngữ chuyển thể và chuyển thể tác phẩm văn học
+ Hãy trình bày hiểu biết của em về khái niệm chuyển thể, chuyển thể tác phẩm văn học? - Để làm rõ sự thay đổi nội hàm của khái niệm này theo thời gian, GV tạo một bảng Padlet. Yêu cầu HS áp dụng xử lý nhận thức tập thể: Cùng nhau thảo luận, tóm tắt diễn tiến khái niệm (từ sân khấu/điện ảnh mở rộng sang hội họa/trò chơi điện tử) và gõ lên Padlet để thống nhất tri thức nền tảng.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập.
- HS thao tác gõ nội dung lên bảng ảo Padlet. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận. - GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu hỏi dựa trên kết quả Padlet. - Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập. - GV nhận xét, chốt kiến thức. | 1. Tìm hiểu về thuật ngữ chuyển thể và chuyển thể tác phẩm văn học a. Khái niệm - Chuyển thể là “kể” lại câu chuyện bao gồm lịch sử, sự kiện, nhân vật,... hay chỉ đơn thuần là một ý tưởng, cảm xúc, cảm giác... mà tác phẩm gốc đã thể hiện bằng ngôn ngữ riêng của một loại hình nghệ thuật khác. - Chuyển thể tác phẩm văn học là thuật ngữ có sự biến động về nội dung trong quá trình sử dụng. + Ban đầu, thuật ngữ chuyển thể tác phẩm văn học chỉ được dùng để nói về việc chuyển tác phẩm văn học thành một vở kịch trên sân khấu hoặc một bộ phim trên màn ảnh. + Về sau, nội hàm của thuật ngữ được mở rộng theo đó, việc chuyển hệ thống kí hiệu ngôn từ trong tác phẩm văn học thành hệ thống kí hiệu riêng của điêu khắc, hội họa, âm nhạc, cũng được xếp vào hiện tưởng chuyển thể tác phẩm văn học. + Việc chuyển thể tác phẩm văn học đã được thực hiện từ thời xa xưa. + Ngày nay, hiện tượng chuyển thể tác phẩm văn học còn xảy ra với các loại hình nghệ thuật hoặc các sinh hoạt mang tính nghệ thuật khác như nhiếp ảnh, nghệ thuật thị giác, nghệ thuật, sắp đặt, trò chơi điện tử, công viên chủ đề.... => Khi thưởng thức, tìm hiểu vấn đề chuyển thể văn học, chúng ta cần đặt tác phẩm văn học và tác phẩm chuyển thể bên cạnh nhau trong một bối cảnh lịch sử và bối cảnh văn hóa cụ thể. |
[5.3.NC1b]: HS áp dụng xử lý nhận thức tập thể thông qua nền tảng bảng ảo (Padlet) để chia nhỏ nhiệm vụ, cùng phân tích và làm rõ một khái niệm lí luận văn học phức tạp một cách trực quan, đồng bộ. |
Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu về các phương thức chuyển thể tác phẩm văn học
+ Trạm 1: Lấy ví dụ về hiện tượng chuyển thể tác phẩm văn học theo phương thức bám sát tác phẩm gốc? + Trạm 2: Theo em, việc chuyển thể bám sát tác phẩm gốc có ưu điểm và hạn chế gì? + Trạm 3: Lấy ví dụ về hiện tượng chuyển thể theo phương thức ít bám sát tác phẩm gốc. + Trạm 4: Nêu những yếu tố thường thay đổi khi thực hiện chuyển thể theo phương thức ít bám sát tác phẩm gốc. + Trạm 5: So sánh sự khác biệt trong một số yếu tố giữa tác phẩm chuyển thể và tác phẩm gốc mà em vừa lấy ví dụ. + Trạm 6: Theo em, việc chuyển thể ít bám sát tác phẩm gốc có ưu điểm và hạn chế gì? - Từ trạm trên hãy xác định các phương thức chuyển thể văn học phổ biến cũng như các yếu tố thường gây chú ý khi chuyển thể? - Ở Trạm 1 và Trạm 3, khi lấy ví dụ về các bộ phim/vở kịch chuyển thể "bám sát" hoặc "ít bám sát", HS hãy áp dụng kỹ thuật tìm kiếm trên Google/YouTube bằng điện thoại để tìm ra hình ảnh đối chiếu hoặc các bài review ngắn về sự khác biệt cốt truyện nhằm minh họa cho câu trả lời của nhóm. - HS tiếp nhận nhiệm vụ. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS di chuyển qua các trạm, thảo luận tìm câu trả lời. - HS thao tác tìm kiếm dữ liệu trên không gian mạng. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận. - GV mời đại diện nhóm lên trả lời câu hỏi. - Các nhóm khác lắng nghe nhận xét và bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập. - GV nhận xét, chốt kiến thức. | 2. Tìm hiểu về các phương thức chuyển thể tác phẩm văn học
+ Chuyển thể bám sát tác phẩm gốc. + Chuyển thể ít bám sát tác phẩm gốc. 2.2. Các yếu tố thường gây chú ý khi chuyển thể tác phẩm văn học. + chủ đề, nhân vật, không gian và thời gian, điểm nhìn, kết cấu. |
[1.1.NC1b]: HS áp dụng kỹ thuật tìm kiếm trên không gian mạng để lấy được các dữ liệu hình ảnh, thông tin điện ảnh thực tế, giúp chứng minh rõ ràng sự khác biệt giữa các phương thức chuyển thể. |
Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu mối quan hệ giữa tác phẩm văn học và tác phẩm nghệ thuật chuyển thể ………………………………………….. ………………………………………….. …………………………………………..
| 3. Tìm hiểu mối quan hệ giữa tác phẩm văn học và tác phẩm nghệ thuật chuyển thể 3.1. Tác phẩm văn học và tác phẩm điện ảnh chuyển thể ………………………………………….. ………………………………………….. …………………………………………..
|
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: HS hình dung được tổng thể kiến thức của bài học.
b. Nội dung: HS sơ đồ hóa lại toàn bộ nội dung của bài học.
c. Sản phẩm học tập: Sơ đồ tư duy của HS.
d. Tổ chức thực hiện
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức của bài học để tìm hiểu, thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật chuyển thể từ tác phẩm văn học
b. Nội dung: HS tìm những ca khúc được chuyển thể từ tác phẩm văn học và thể hiện trên lớp.
c. Sản phẩm học tập: Kết quả thực hiện hoạt động của HS.
d. Tổ chức thực hiện
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ: Hãy tìm những ca khúc được chuyển thể từ tác phẩm văn học và thể hiện trên lớp.
- Để màn trình diễn thêm sâu sắc, HS hãy làm việc với các mục nội dung và thông tin: Sử dụng phần mềm Canva hoặc phần mềm dựng video (CapCut) để thiết kế một Slide/Video nền. Trong đó tích hợp linh hoạt giữa văn bản (lời thơ gốc) và âm thanh (giai điệu bài hát), tạo ra một phần trình chiếu độc đáo minh họa cho quá trình "chuyển thể" từ Thơ sang Nhạc.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.
- HS thao tác phần mềm thiết kế tạo ấn phẩm số hóa.
Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV có thể cho HS dành thời gian nghiên cứu và thực hiện tại nhà.
- HS trình chiếu sản phẩm kĩ thuật số và thể hiện ca khúc trên lớp.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực nhiệm vụ học tập
- GV chữa bài tập nhận xét và chuẩn bị kiến thức.
[3.2.NC1a]: HS làm việc với các khối thông tin đa phương tiện (văn bản thơ, tệp âm thanh), áp dụng kĩ năng công nghệ để tinh chỉnh và tích hợp chúng tạo ra một sản phẩm trình diễn (Slide/Video) mang tính cá nhân và sáng tạo cao.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
+ Ôn tập bài học về tìm hiểu tri thức tổng quát.
+ Hoàn thành các bài tập ở phần luyện tập và vận dụng nếu còn.
+ Soạn bài: Thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật được chuyển thể từ văn học.