Giáo án NLS chuyên đề Ngữ văn 12 CĐ 2 Phần 3: Thực hành chuyển thể tác phẩm văn học

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/…

PHẦN 3: THỰC HÀNH CHUYỂN THỂ TÁC PHẨM VĂN HỌC

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

• Học sinh chọn được tác phẩm văn học phù hợp để chuyển thể (tác phẩm mà bản thân đọc kĩ, hiểu sâu, có tiềm năng được dịch chuyển một cách thuận lợi sang ngôn ngữ của loại hình nghệ thuật khác....)
•  Học sinh chọn được loại hình nghệ thuật thích hợp để chuyển thể tác phẩm văn học (loại hình nghệ thuật phù hợp với sở trường bản thân và có thể chuyển tải tốt nhất ý đồ nghệ thuật của người chuyển thể).
• Học sinh nêu được cách thức tiến hành chuyển thể tác phẩm văn học.
• Học sinh biết cách chuyển thể tác phẩm văn học sang tác phẩm thuộc các loại hình nghệ thuật khác nhau theo thế mạnh, sở thích của bản thân.
• Học sinh phát triển năng lực sáng tạo, thẩm mỹ, kĩ năng kết hợp làm việc độc lập và làm việc nhóm.

2. Năng lực

Năng lực chung

• Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, trao đổi giữa các cá nhân, các nhóm.

Năng lực đặc thù

• Năng lực thu thập thông tin liên quan đến thực hành chuyển thể tác phẩm văn học.
• Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận khi thực hành chuyển thể tác phẩm văn học.
• Năng lực nghiên cứu và phân tích thực hành chuyển thể tác phẩm văn học.

Năng lực số: 

• 1.1.NC1b: Áp dụng được kỹ thuật tìm kiếm để lấy được dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
• 2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác.
• 2.4.NC1a: Đề xuất được các công cụ và công nghệ số khác nhau cho các quá trình hợp tác.
• 5.2.NC1b: Áp dụng được các công cụ số khác nhau và các giải pháp công nghệ có thể có để giải quyết những nhu cầu đó. 

Năng lực AI: 

• 12.A1.1: Quyền kiểm soát của con người trong dự án AI (HS nhận thức rõ quyền kiểm soát của con người: Dù AI có thể gợi ý ý tưởng hội họa rất tốt, nhưng con người phải là người cầm cọ vẽ, tự tay thổi hồn và cảm xúc nhân sinh vào tác phẩm nghệ thuật để đảm bảo tính độc bản và ý nghĩa thẩm mĩ).
• 12.C2.MR1: Các yêu cầu dành cho công cụ AI hỗ trợ các hoạt động học tập và xã hội (HS thiết lập và tùy chỉnh được các yêu cầu (prompt) trên hệ thống Chatbot AI (Ví dụ: "Đóng vai một họa sĩ minh họa, hãy gợi ý cho tôi bố cục và gam màu chủ đạo để vẽ lại cảnh ông lão Xan-ti-a-gô trở về cùng bộ xương cá kiếm khổng lồ trong ánh đèn đường") để AI hỗ trợ khâu lên ý tưởng hình ảnh).

3. Phẩm chất

• Biết trân trọng giá trị cá nhân, phát huy sự sáng tạo; tinh thần hợp tác, lắng nghe, chia sẻ trong tập thể....

II.  THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên

• Chuyên đồ học tập Ngữ văn 12 – SGK, chuyên đề học tập Ngữ văn 12 - SGV.
• Phiếu học tập dành cho HS, tài liệu tham khảo.
• File audio, bức tranh, bộ phim chuyển thể từ tác phẩm văn học, công cụ hỗ trợ như máy tính, điện thoại kết nối mạng.
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Google Docs/ Padlet, Canva.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học. 

2. Chuẩn bị của HS: 

- Sách chuyên đề Ngữ Văn 12, hồ sơ tài liệu, bảng biểu,...liên quan đến bài học.

- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a.        Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học.

b.      Nội dung: GV cho HS xem video và thực hiện trả lời câu hỏi.

c.        Sản phẩm: Câu trả lời của HS.

d.      Tổ chức thực hiện

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

• GV cho HS xem trích đoạn tác phẩm sân khấu Xúy Vân giả dại và đặt câu hỏi:

https://www.youtube.com/watch?v=eMahkiZyYOM (từ đầu đến 4’)

Trích đoạn này là hình thức chuyển thể tác phẩm văn học nào? Các em đã được học ở chương trình Ngữ văn lớp mấy?

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

-        HS nghe và suy nghĩ trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

-        GV mời một số HS đứng dậy trả lời câu hỏi.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

-  GV nhận xét. 

- GV gợi ý đáp án: Tên tác phẩm Xúy Vân giả dại trích chèo Kim Nhan. Tác phẩm đã được học ở chương trình ngữ văn 10.

-        GV dẫn dắt vào bài: Ở lớp 10, chúng ta đã được thực hành sân khấu hóa một tác phẩm văn học. Trong chuyên đề này, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu việc chuyển thể tác phẩm văn học sang tác phẩm thuộc nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau như hội họa, âm nhạc, điện ảnh.

[2.1.NC1a]: HS quan sát, lắng nghe thiết bị hiển thị và thực hiện tương tác với nội dung số (Video AI) để nhận biết tình huống khởi động bài học.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

a. Mục tiêu: Giúp HS biết cách thức chuyển thể tác phẩm văn học sang tác phẩm thuộc các loại hình nghệ khác theo thế mạnh, sở thích của bản thân.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS lựa chọn được các tác phẩm văn học, loại hình nghệ thuật và phương thức thích hợp để chuyển thể. Từ đó, HS có thể tự tiến hành chuyển thể và công bố tác phẩm nghệ thuật chuyển thể từ văn học.

c. Sản phẩm học tập: Tác phẩm nghệ thuật chuyển thể từ văn học.

d. Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 

a. Mục tiêu: HS hệ thống được kiến thức của bài học, biết cách thức chuyển thể một tác phẩm văn học.

b. Nội dung:  HS vẽ sơ đồ tư duy về các bước chuyển thể một tác phẩm văn học.

c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS.

d. Tổ chức thực hiện

Nhiệm vụ 1: Luyện tập tự luận

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV chuyển giao nhiệm vụ học tập: Yêu cầu HS vẽ sơ đồ tư duy khái quát các bước cần thực hiện khi chuyển thể tác phẩm văn học.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ

• HS tiếp nhận nhiệm vụ học tập.

Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

• GV có thể dành thời gian khoảng 7-10’ để HS trình bày ý tưởng rồi làm việc trên lớp hoặc ở nhà.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực nhiệm vụ học tập

- GV chữa bài tập và nhận xét.

Nhiệm vụ 2: Luyện tập trắc nghiệm số

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức game trắc nghiệm trên Quizizz/Kahoot.

- GV sử dụng ứng dụng kenhhoctap.edu.vn để tham khảo và cho sinh làm trắc nghiệm online.

- GV cung cấp mã phòng thi.

- GV trình chiếu lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm:

Khoanh tròn vào câu trả lời đúng:

Câu 1: Bước đầu tiên trong quy trình thực hành chuyển thể tác phẩm văn học là gì?

A. Lựa chọn phương thức chuyển thể.

B. Công bố tác phẩm.

C. Lựa chọn tác phẩm văn học và xây dựng ý tưởng.

D. Vẽ tranh ngay lập tức.

Câu 2: Nếu chọn hình thức chuyển thể là Hội họa, người chuyển thể cần sử dụng hệ thống "kí hiệu nghệ thuật" chủ yếu nào?

A. Màu sắc, ánh sáng, bố cục, đường nét.

B. Ca từ, giai điệu, tiết tấu.

C. Góc máy quay, kĩ xảo, dựng phim.

D. Lời thoại, hành động, nét mặt

Câu 3: Việc chuyển thể một tác phẩm văn học nhưng thay đổi kết thúc hoặc thêm nhân vật mới được gọi là gì?

A. Chuyển thể trung thành với tác phẩm gốc.

B. Chuyển thể không trung thành với tác phẩm gốc.

C. Sao chép tác phẩm gốc.

D. Đạo văn tác phẩm gốc.

Câu 4: Tác phẩm chuyển thể thuộc loại hình Điện ảnh thường được công bố dưới hình thức nào?

A. Công diễn trên sân khấu hoặc chiếu trong rạp chiếu phim.

B. Trưng bày trong phòng triển lãm nghệ thuật.

C. Phát hành thành đĩa CD âm nhạc thuần túy.

D. In thành sách bán ở nhà sách.

Câu 5: Mục đích quan trọng nhất của khâu "Tổng kết, đánh giá" sau khi thực hành chuyển thể là gì?

A. Để chỉ trích lỗi lầm của các thành viên trong nhóm.

B. Nhằm hoàn thiện tác phẩm và rút kinh nghiệm cho các hoạt động tiếp theo.

C. Để báo cáo doanh thu của tác phẩm.

D. Để so sánh xem ai vẽ đẹp hơn ai.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS tiếp nhận câu hỏi, nhớ lại kiến thức đã học, tìm đáp án đúng.

- HS sử dụng thiết bị di động truy cập, hoàn thành bài tập trong thời gian 5 phút.

Bước 3: HS báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- Hệ thống tự động chấm điểm và xếp hạng.

- GV chiếu bảng xếp hạng và chữa nhanh câu sai nhiều nhất.

- HS lần lượt đưa ra đáp án cho các bài tập:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập và chuyển sang nội dung vận dụng.

[2.1.NC1a: Sử dụng được nhiều công nghệ số để tương tác. HS sử dụng Smartphone truy cập thành công vào nền tảng Kahoot/Quizizz, đọc hiểu câu hỏi trên màn hình và thực hiện tương tác (chọn đáp án) trong một môi trường số đa người dùng.]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG 

a. Mục tiêu: HS vận dụng được cách thức chuyển thể tác phẩm văn học vào việc thực hành chuyển thể một tác phẩm cụ thể.

b. Nội dung:  HS thực hiện chuyển thể cảnh Chí Phèo vừa ra tù trong tác phẩm Chí Phèo của nhà văn Nam Cao thành một đoạn kịch ngắn và diễn tập.

c. Sản phẩm học tập: Sản phẩm của HS.

d. Tổ chức thực hiện

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..