Giáo án NLS chuyên đề Sinh học 11 Bài 2: Mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch

Ngày soạn: .../.../...

Ngày dạy: .../.../...

BÀI 2. MÔ HÌNH THUỶ CANH THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP SẠCH 

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Nêu được khái niệm thuỷ canh, nguyên lí, ưu, nhược điểm của biện pháp thuỷ canh.
• Nêu được cấu trúc chung của hệ thống thuỷ canh.
• Trình bày được mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch.

2. Năng lực

Năng lực chung

• Năng lực tự chủ và tự học: Thông qua các hoạt động tự đọc sách, tóm tắt được nội dung về mô hình thuỷ canh, tự trả lời các câu hỏi ở mục Dừng lại và suy ngẫm; chủ động thu thập thông tin về mô hình thuỷ canh qua tài liệu, internet, các mô hình sản xuất thực tiễn.
• Năng lực hợp tác và giao tiếp: Thông qua trao đổi ý kiến, phân công công việc trong thảo luận nhóm về các nội dung trong bài mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch.
• Năng lực sử dụng ngôn ngữ: Thông qua trình bày kết quả thảo luận trong nhóm và trước lớp về các nội dung mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch.
• Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: vận dụng những kiến thức về mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch để đưa ra các giải pháp nhằm thiết kế mô hình thuỷ canh quy mô nhỏ (hộ gia đình) hoặc quy mô lớn hơn (hợp tác xã, địa phương,...).

Năng lực Sinh học

• Nhận thức sinh học: Nêu được khái niệm thuỷ canh, nguyên lí, ưu, nhược điểm của biện pháp thuỷ canh.
• Tìm  hiểu thế giới sống: Thảo luận đưa ra phán đoán và phân tích được cấu trúc chung của hệ thống thuỷ canh.
• Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Vận dụng những kiến thức về  mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch, đưa ra các giải pháp nhằm thiết kế, xây dựng  mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch.

Năng lực số: 

• [1.2.NC1b]: Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS tiến hành đánh giá được độ tin cậy và tính xác thực của các dữ liệu thu thập được từ Internet hoặc từ Chatbot AI về mô hình canh tác trên hải đảo, biết đối chiếu với SGK để có thông tin chuẩn xác nhất. 
• [2.1.NC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS sử dụng thiết bị điện thoại thông minh để truy cập và tương tác trực tiếp trên nền tảng Quizizz/Kahoot nhằm hoàn thành bài tập trắc nghiệm củng cố kiến thức ở phần Luyện tập. 
• [2.4.NC1a]: Hợp tác thông qua công nghệ số - HS chủ động đề xuất sử dụng công cụ số (như Google Docs) để các thành viên hợp tác trực tuyến, cùng nhau ghi chép và giải quyết câu hỏi thảo luận. 
• [3.1.NC1a]: Phát triển nội dung số - HS áp dụng phần mềm thiết kế đồ họa (Canva/PowerPoint) để tạo và chỉnh sửa nội dung, trình bày quan điểm của nhóm về rau thủy canh dưới dạng một Infographic sinh động.
• [5.3.NC1b]: Sử dụng sáng tạo công nghệ số - HS áp dụng xử lý nhận thức tập thể bằng cách cùng nhau trao đổi, phân tích ưu và nhược điểm của phương pháp thủy canh trên không gian bảng ảo Padlet để giải quyết tình huống bài học. 

Năng lực AI: 

• [11.A1.2]: AI để nâng cao năng lực - HS sử dụng công cụ AI (ChatGPT/Gemini) như một công cụ đắc lực để tìm hiểu sâu hơn về cấu trúc các hệ thống thủy canh tự động (IoT), từ đó nâng cao năng lực hiểu biết về công nghệ nông nghiệp tương lai.
• [11.B2.1]: Phòng tránh rủi ro khi sử dụng AI - HS nhận thức được cách phòng tránh rủi ro khi dùng AI: Nếu hỏi AI về công thức pha chế dung dịch dinh dưỡng cụ thể cho cây, AI có thể đưa ra số liệu ảo (hallucination). HS hiểu rằng phải kiểm chứng lại bằng khuyến cáo của chuyên gia/nhà sản xuất để tránh làm chết cây.
• [11.C3.1]: Cách đặt prompt phù hợp với mục tiêu cụ thể - HS thực hành cách đặt câu lệnh (prompt) chính xác trên Chatbot AI (Ví dụ: "Đóng vai chuyên gia nông nghiệp, hãy phân tích 3 điểm cần chú ý khi xây dựng mô hình thủy canh trên hải đảo") để thu về kết quả tư vấn thiết thực nhất. 

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ: chủ động trong học tập, hứng thú tìm hiểu những nội dung liên quan đến mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch.
• Trung thực và trách nhiệm: thực hiện đúng các nhiệm vụ được phân công (trong thảo luận nhóm, có ý thức báo cáo đúng kết quả đã làm, có thái độ và hành động phù hợp trong tìm hiểu và áp dụng mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch).

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC

1. Đối với giáo viên

• KHBD, SCĐ, SGV chuyên đề học tập Sinh học 11.
• Tranh ảnh hoặc tập tin (file) về mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch
• Mẫu vật thật về mô hình thuỷ canh (nếu có)
• Phiếu bài tập.
• Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Google Docs/ Padlet, Canva.
• Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.

2. Đối với học sinh

• SCĐ chuyên đề học tập Sinh học 11.
• Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.
• Vở ghi, dụng cụ học tập.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 

a) Mục tiêu: Đưa ra các vấn đề, nội dung, câu hỏi thực tế gần gũi để khơi gợi hứng thú học tập.

b) Nội dung: GV trình bày vấn đề, HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.

c) Sản phẩm: HS trả lời được câu hỏi theo ý kiến cá nhân.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV đặt vấn đề: "Hiện nay có các mô hình nông nghiệp sạch sản xuất rau không dùng đến đất. Theo em đó là mô hình gì? Địa phương em đã tiến hành sản xuất rau sạch bằng mô hình này chưa?”

- GV tiếp tục yêu cầu HS xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

HS suy nghĩ trả lời câu hỏi mở đầu.

Bước 3: Báo cáo thảo luận:

Các HS xung phong phát biểu trả lời.

Bước 4: Kết luận và nhận xét:

Đáp án: Mô hình thuỷ canh, khí canh

GV nhận xét, đánh giá và dẫn vào bài: “Để tìm hiểu thủy canh là gì? Thủy canh khác gì với các phương pháp canh tác truyền thống? chúng ta cùng vào bài 2: Mô hình thủy canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch.

[2.1.NC1a]: HS quan sát, lắng nghe thiết bị hiển thị và thực hiện tương tác với nội dung số (Video AI) để nhận biết tình huống khởi động bài học.

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái quát về mô hình thủy canh

a) Mục tiêu: Nêu được khái quát về mô hình thủy canh.

b) Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SCĐ, hoàn thành câu hỏi trong hộp Dừng lại và suy ngẫm SCĐ trang 12.

c) Sản phẩm: Khái quát về mô hình thủy canh, câu trả lời cho câu hỏi trong hộp Dừng lại và suy ngẫm SCĐ trang 12

d) Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu trúc chung của hệ thống thủy canh

a) Mục tiêu: Trình bày và phân tích được cấu trúc chung của hệ thống thuỷ canh, mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch.

b) Nội dung: GV trình bày vấn đề; HS lắng nghe, đọc SCĐ, hoàn thành câu hỏi trong hộp Dừng lại và suy ngẫm SCĐ trang 15.

c) Sản phẩm: cấu trúc chung của hệ thống thuỷ canh, mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch, câu trả lời cho câu hỏi trong hộp Dừng lại và suy ngẫm SCĐ trang 15.

d) Tổ chức thực hiện

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a) Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức về Mô hình thủy canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch qua các câu hỏi trong phiếu bài tập.

b) Nội dung: Nhóm đôi học sinh thảo luận trao đổi hoàn thành phiếu bài tập.

c) Sản phẩm: Đáp án cho các câu hỏi trong phiếu bài tập có nội dung liên quan đến bài học

d) Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a) Mục tiêu: Vận dụng những kiến thức về  mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch, đưa ra các giải pháp nhằm thiết kế, xây dựng  mô hình thuỷ canh theo hướng phát triển nông nghiệp sạch.

b) Nội dung: GV đưa ra nhiệm vụ yêu cầu HS đề xuất quan điểm về việc trồng rau thủy canh trong các thùng xốp, thùng nhựa chứa dung dịch dinh dưỡng.

c) Sản phẩm: Quan điểm của HS.

d) Tổ chức thực hiện:

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm:

“Nhiều người trồng rau thủy canh trong các thùng xốp, thùng nhựa chứa dung dịch dinh dưỡng trên sân thượng hoặc ban công nhà. Theo em, rau trồng như vậy liệu có thực sự là sản phẩm sạch? Giải thích?”

- GV đưa ra các gợi ý HS tìm hiểu thu thập thông tin trên sách báo, internet.

- Nhằm tuyên truyền kiến thức nông nghiệp đúng đắn, HS hãy áp dụng các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau: Sử dụng phần mềm thiết kế Canva hoặc PowerPoint để thiết kế quan điểm và những lưu ý của nhóm thành một Infographic kĩ thuật số hoặc Poster cảnh báo (chèn hình minh họa thùng xốp, vi nhựa) thay vì viết báo cáo trên giấy.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

- HS thực hiện nhiệm vụ vận dụng tại nhà.

- HS thao tác phần mềm thiết kế đồ họa tạo ấn phẩm số hóa.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận:

- HS báo cáo kết quả vào tiết học sau.

- Tiết học sau, HS nộp file thiết kế (Ảnh/PDF) cho GV và trình chiếu giới thiệu trước lớp.

Bước 4: Kết luận, nhận định:

- GV nhận xét thái độ làm việc, sản phẩm, phương án trả lời của các học sinh, ghi nhận và tuyên dương.

[3.1.NC1a]: Bằng việc sử dụng phần mềm đồ họa (Canva/PPT) để thiết kế quan điểm đánh giá mô hình nông nghiệp thành một Infographic kĩ thuật số, HS đã áp dụng cách tạo và chỉnh sửa nội dung thông tin dưới định dạng truyền thông đa phương tiện sáng tạo, chuyên nghiệp.

Gợi ý trả lời: 

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..