Giáo án NLS chuyên đề Sinh học 11 Bài 7: Các biện pháp phòng, chống bệnh dịch ở người
Giáo án chuyên đề NLS Sinh học 11 (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) Bài 7: Các biện pháp phòng, chống bệnh dịch ở người. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ, tin học vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Sinh học 11
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn: .../.../...
Ngày dạy: .../.../...
CHUYÊN ĐỀ 2. MỘT SỐ BỆNH DỊCH Ở NGƯỜI VÀ CÁCH PHÒNG, CHỐNG
BÀI 7. CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG, CHỐNG BỆNH DỊCH Ở NGƯỜI
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ
- Phân tích được một số biện pháp phòng, chống dịch bệnh phổ biến ở người.
- Thực hiện được các biện pháp phòng, chống một số dịch bệnh phổ biến ở người
2. Năng lực
Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Thông qua các hoạt động tự đọc sách, phân tích được một số biện pháp phòng, chống dịch bệnh phổ biến ở người.
- Năng lực hợp tác và giao tiếp: Thông qua trao đổi ý kiến, phân công công việc trong thảo luận nhóm về các biện pháp phòng, chống dịch bệnh phổ biến ở người.
Năng lực số:
- [1.2.NC1b]: Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số - Trong quá trình thu thập thông tin về các biện pháp phòng bệnh, HS tiến hành đánh giá được độ tin cậy của các bài báo, dữ liệu y tế trên Internet, phân biệt được thông tin chính thống từ Bộ Y tế với các tin đồn thất thiệt.
- [2.1.NC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS sử dụng thiết bị điện thoại thông minh để truy cập và tương tác trực tiếp trên nền tảng Quizizz/Kahoot nhằm hoàn thành bài tập trắc nghiệm củng cố kiến thức ở phần Luyện tập.
- [3.1.NC1a]: Phát triển nội dung số - HS áp dụng phần mềm thiết kế đồ họa (Canva/PowerPoint) để tạo và chỉnh sửa nội dung, thiết kế một Poster tuyên truyền phòng chống bệnh dịch đa phương tiện.
- [5.3.NC1b]: Sử dụng sáng tạo công nghệ số - HS áp dụng xử lý nhận thức tập thể bằng cách cùng nhau trao đổi, vẽ sơ đồ khái quát và giải quyết các câu hỏi của Phiếu học tập trên không gian bảng ảo Padlet.
Năng lực AI:
- [11.A2.2]: Bền vững và công bằng - HS phân tích được các yếu tố thể hiện tính bền vững và công bằng của hệ thống AI dự báo/phân bổ nguồn lực y tế trong đại dịch: Hiểu rằng AI phải giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng lâu dài (bền vững) và đảm bảo mọi người đều nhận được sự chăm sóc y tế, không phân biệt vùng miền hay kinh tế (công bằng).
- [11.D1.1]: Thiết kế hệ thống AI - HS hình thành ý tưởng và thiết kế được mô hình logic của một hệ thống AI hỗ trợ kiểm soát dịch bệnh lây qua đường hô hấp ở nơi công cộng, xác định rõ dữ liệu đầu vào (Input) và dữ liệu đầu ra (Output).
3. Phẩm chất
- Chăm chỉ: chủ động trong học tập, hứng thú tìm hiểu những nội dung liên quan đến các biện pháp phòng, chống dịch bệnh phổ biến ở người.
- Trung thực và trách nhiệm: thực hiện đúng các nhiệm vụ được phân công trong thảo luận nhóm.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC
1. Đối với giáo viên
- KHBD, SCĐ, SGV chuyên đề học tập Sinh học 11.
- Tranh ảnh hoặc tập tin (file) về các biện pháp phòng, chống dịch bệnh.
- Phiếu bài tập.
- Máy tính cá nhân/Laptop, màn hình máy chiếu/Tivi tương tác, kết nối Internet tốc độ cao. Các phần mềm ứng dụng: Quizizz/Kahoot (tạo câu hỏi trắc nghiệm), website kenhhoctap.edu.vn, nền tảng AI (ChatGPT/Gemini), ứng dụng Google Docs/ Padlet, Canva.
- Video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học.
2. Đối với học sinh
- SCĐ chuyên đề học tập Sinh học 11.
- Điện thoại thông minh (Smartphone) hoặc máy tính bảng có kết nối Internet, cài sẵn trình duyệt web.
- Vở ghi, dụng cụ học tập.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Hoạt động: Tìm hiểu các biện pháp phòng, chống bệnh dịch ở người
Mục tiêu: HS trình bày được các biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền qua đường hô hấp, đường tiêu hoá, đường máu.
Nội dung: GV sử dụng phương pháp trực quan, hỏi - đáp kết hợp với kĩ thuật mảnh ghép để hướng dẫn HS thảo luận nội dung trong SCĐ., hoàn thành câu hỏi trong hộp Dừng lại và suy ngẫm SCĐ trang 34 - 35 (Phiếu học tập).
Sản phẩm: Các biện pháp phòng, chống bệnh dịch ở người, câu trả lời cho câu hỏi trong hộp Dừng lại và suy ngẫm SCĐ trang 34 – 35 (Phiếu học tập).
Tổ chức thực hiện:
| HĐ CỦA GV VÀ HS | SẢN PHẨM DỰ KIẾN | NLS/AI | |
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - Vòng chuyên gia: GV chia lớp thành 3 nhóm, mỗi nhóm thực hiện các nhiệm vụ sau: + Nhóm 1: Tìm hiểu các biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền qua đường hô hấp + Nhóm 2: Tìm hiểu các biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền qua đường tiêu hoá. + Nhóm 3: Tìm hiểu các biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền qua đường máu. Yêu cầu các nhóm làm việc trong vòng 5 phút, sau khi tìm hiểu, thống nhất ý kiến, mỗi thành viên phải trình bày trước nhóm mình một lượt, như là chuyên gia. - Để hoàn thành nhiệm vụ, HS tra cứu thông tin trên Internet. HS phải tiến hành đánh giá các dữ liệu, thông tin số: Chỉ lấy các hướng dẫn phòng bệnh từ website của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hoặc Bộ Y tế, loại bỏ các trang web chứa thông tin lang băm, phản khoa học. - GV nêu nhiệm vụ mở rộng cho HS thực hiện: "Hãy thiết kế một hệ thống AI (mô hình logic) lắp tại sân bay để phát hiện và phòng chống bệnh lây qua đường hô hấp. Xác định Dữ liệu đầu vào (Input) và Đầu ra (Output) của hệ thống này?" - Vòng 2: Nhóm mảnh ghép + Thành lập nhóm mảnh ghép: mỗi nhóm được thành lập từ ít nhất một thành viên của nhóm chuyên gia + Mỗi thành viên có nhiệm vụ trình bày lại cho cả nhóm kết quả tìm hiểu ở nhóm chuyên gia. + Nhóm mảnh ghép thảo luận và trả lời các yêu cầu trong phiếu học tập sau:
- Để trả lời và vẽ sơ đồ cho PHT số 1, GV cung cấp mã QR truy cập Padlet. Các nhóm hãy áp dụng xử lý nhận thức tập thể: Cùng dùng điện thoại gõ đáp án và vẽ sơ đồ tư duy trực tiếp lên không gian bảng ảo để cả lớp đối chiếu. - GV đặt câu hỏi cho HS thảo luận: "Nhiều quốc gia dùng hệ thống AI để phân bổ vaccine trong đại dịch. Theo em, để đảm bảo tính bền vững và công bằng, hệ thống AI này cần được lập trình chia vaccine dựa trên tiêu chí nào (tiền bạc hay mức độ rủi ro y tế)?" Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ - HS theo dõi hình ảnh, đọc thông tin trong SCĐ, thảo luận nhóm hoàn thành nhiệm vụ. - HS thảo luận thiết kế mô hình AI cảnh báo y tế. - HS tương tác vẽ sơ đồ và gõ đáp án trên Padlet. - HS thảo luận đạo đức và tính công bằng của AI. Bước 3: Báo cáo, thảo luận - Đại diện nhóm HS giơ tay phát biểu hoặc lên bảng trình bày. - GV chiếu Padlet. HS báo cáo đáp án PHT số 1 (xem cột Sản phẩm). - Báo cáo AI: AI phân bổ vaccine phải dựa trên mức độ rủi ro (ưu tiên tuyến đầu, người già, vùng tâm dịch), tuyệt đối không phân bổ theo thu nhập hay vị thế xã hội, qua đó đảm bảo tính công bằng y tế và dập dịch bền vững. - Một số HS nhóm khác nhận xét, bổ sung cho bạn. Bước 4: Kết luận, nhận định - GV nhận xét kết quả thảo luận nhóm, thái độ làm việc của các HS trong nhóm. - GV tổng quát lại kiến thức trọng tâm và yêu cầu HS ghi chép đầy đủ vào vở. | I. Biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền qua đường hô hấp: - Đeo khẩu trang, tránh tập trung nơi đông người; - Đảm bảo vệ sinh cá nhàn; - Vệ sinh bề mặt, nơi ở, nơi làm việc; - Ăn đủ chất, đủ dinh dưỡng, giữ ấm vào mùa đông - Tiêm vaccine. - Cách li bệnh nhân;... Trả lời CH1 PHT: (Sơ đồ tham khảo - dưới HĐ) II. Biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền qua đường tiêu hóa - Ăn chín, uống sôi; - Rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; - Diệt ruồi, gián, chuột, đám bảo vệ sinh môi trường,... Trả lời CH2 PHT: - Vì ruồi, gián, chuột là những động vật trung gian truyền mầm bệnh khi chúng tiếp xúc với thức ăn không được che đậy. - Cải thiện vệ sinh môi trường giúp: + Ngăn chặn sự sinh sôi, phát triển và phát tán mầm bệnh từ phân, rác thải, nước cống rãnh, nguồn nước ô nhiễm xâm nhập trực tiếp hoặc gián tiếp vào thực phẩm, thức ăn. + Ngăn chặn mầm bệnh có thể bám trên các bề mặt vật dụng khiến người khoẻ mạnh vô tình chạm vào và đưa lên mũi, miệng. III. Biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền qua đường máu - Diệt muỗi, bọ gậy; - Ngủ màn, sử dụng lưới chắn muỗi; - Thực hiện truyền máu an toàn… Trả lời CH3 PHT: Các biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền qua đường máu: - Diệt muỗi và bọ gậy: Phun hóa chất diệt muỗi; diệt bọ gậy bằng hóa chất, dầu,…; loại bỏ nơi muỗi đẻ trứng (các dụng cụ đọng nước, các vũng nước đọng,…);… - Tránh để bị muỗi đốt: Ngủ màn, sử dụng lưới chắn muỗi, bôi kem đuổi muỗi, mặc quần áo dài tránh muỗi đốt vào sáng sớm và chiều tối,… - Truyền máu an toàn. - Không dùng chung bơm, kim tiêm; dụng cụ châm cứu, xăm da; bàn chải đánh răng;… Trả lời CH4 PHT: (Sản phẩm tham khảo - dưới HĐ) Kết luận Tuỳ theo tác nhân gây bệnh và con đường lây nhiễm của mỗi bệnh dịch để có biện pháp phòng, chống bệnh phù hợp. |
[1.2.NC1b]: HS tiến hành đánh giá được tính xác thực và độ tin cậy của các tài liệu y khoa phòng dịch trên mạng, biết chọn lọc nguồn tin chính thống từ các cơ quan quản lí y tế nhà nước. [11.D1.1]: HS thiết kế được mô hình logic của hệ thống AI hỗ trợ phát hiện dịch bệnh hô hấp nơi công cộng, xác định rõ luồng dữ liệu (Input - Output) để phục vụ giải quyết vấn đề xã hội.
[5.3.NC1b]: HS áp dụng xử lý nhận thức tập thể thông qua nền tảng bảng ảo (Padlet) để chia sẻ, cấu trúc hóa tư duy và cùng nhau hoàn thiện Phiếu học tập một cách trực quan, đồng bộ. [11.A2.2]: HS phân tích được các yếu tố thể hiện tính bền vững và công bằng của hệ thống AI trong phân bổ nguồn lực y tế (vaccine), hiểu rằng AI phải phục vụ đạo đức và lợi ích cộng đồng, không bị chi phối bởi quyền lực hay kinh tế.
|
Sơ đồ gợi ý câu 1 PHT
Sản phẩm gợi ý câu 4 PHT
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a) Mục tiêu: HS củng cố lại kiến thức về các biện pháp phòng, chống bệnh dịch ở người qua các câu hỏi trong phiếu bài tập.
b) Nội dung: Nhóm đôi học sinh thảo luận trao đổi hoàn thành phiếu bài tập.
c) Sản phẩm: Đáp án cho các câu hỏi trong phiếu bài tập có nội dung liên quan đến bài học.
d) Tổ chức thực hiện:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức bài học để tuyên truyền các biện pháp phòng chống
bệnh dịch trong gia đình và cộng đồng. Thể hiện năng lực sáng tạo nội dung số.
b) Nội dung: Thiết kế ấn phẩm truyền thông phòng chống dịch bệnh theo mùa. Tích
hợp kĩ năng tạo và chỉnh sửa nội dung đa định dạng.
c) Sản phẩm: Poster hoặc Infographic truyền thông y tế.
d) Tổ chức thực hiện:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV giao nhiệm vụ về nhà: "Hiện nay thời tiết đang giao mùa, dễ bùng phát dịch
Cúm và Sốt xuất huyết. Dựa vào kiến thức đã học, em hãy tổng hợp các biện pháp
phòng tránh 2 căn bệnh này để cảnh báo cho gia đình và khu dân cư."
- Để thông điệp dễ nhớ và dễ lan tỏa, HS hãy áp dụng các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau: Sử dụng phần mềm thiết kế đồ họa Canva hoặc PowerPoint để thiết kế các kiến thức trên thành một Poster hoặc Infographic kĩ thuật số tuyên truyền sinh động (chèn icon rửa tay, mắc màn, tiêm vaccine...) thay vì viết tay ra giấy.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS thực hiện nhiệm vụ vận dụng tại nhà. Thu thập thông tin và hình ảnh y tế.
- Thao tác phần mềm thiết kế đồ họa tạo ấn phẩm số hóa.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận
- Tiết học sau, HS nộp file thiết kế (Ảnh/PDF) cho GV và trình chiếu giới thiệu trước lớp.
Bước 4: Kết luận, nhận định
- GV nhận xét tính khoa học, thiết thực của các biện pháp phòng bệnh, đánh giá sự sáng tạo trong thiết kế nội dung truyền thông số và tính thẩm mĩ của sản phẩm.
[3.1.NC1a]: Bằng việc sử dụng phần mềm đồ họa (Canva/PPT) để thiết kế các quy tắc phòng dịch thành một Poster kĩ thuật số, HS đã áp dụng cách tạo và chỉnh sửa nội dung thông tin dưới định dạng truyền thông đa phương tiện sáng tạo, thiết thực phục vụ công tác y tế dự phòng.
* HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Ghi nhớ kiến thức trong bài.
- Thực hiện nhiệm vụ vận dụng được giao.
- Chuẩn bị Bài 8: Dự án: Điều tra một số bệnh dịch phổ biến ở người và tuyên truyền phòng, chống bệnh.