Giáo án NLS Sinh học 10 kết nối Bài 18 Thực hành: Làm và quan sát tiêu bản quá trình nguyên phân và giảm phân

BÀI 18. THỰC HÀNH: LÀM VÀ QUAN SÁT TIÊU BẢN QUÁ TRÌNH NGUYÊN PHÂN VÀ GIẢM PHÂN

I. MỤC TIÊU

1. Về kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Thực hiện được các bước làm tiêu bản NST để quan sát quá trình nguyên phân và giảm phân.
• Quan sát và vẽ được các tế bào đang ở các giai đoạn khác nhau của quá trình nguyên phân và giảm phân.
• Rèn kĩ năng sử dụng kính hiển vi và làm tiêu bản hiển vi.

2. Về năng lực

• Năng lực sinh học:
• Tìm hiểu thế giới sống: 

+ Thu thập được dữ liệu từ quan sát kết quả thực hành quan sát tiêu bản các kì phân bào.

+ Sử dụng được ngôn ngữ, hình vẽ để biết đạt kết quả thực hành quan sát tiêu bản các kì phân bào.

• Năng lực chung:
• Tự chủ và tự học: Tự nhận ra và điều chỉnh được những sai sót và hạn chế của bản thân trong quá trình thực hành quan sát tiêu bản các kì phân bào.
• Năng lực số
• 1.1.NC1b: HS tìm được thông tin  thông qua việc quan sát, truy cập nội dung số trong video, tổ chức được tìm kiếm dữ liệu, thông tin và nội dung trong môi trường số.
• 5.3.NC1a: Áp dụng được các công cụ và công nghệ số khác nhau để tạo ra kiến thức cũng như các quy trình và sản phẩm đổi mới

3. Phẩm chất

• Trung thực: Tiến hành quan sát tế bào đúng quy trình, báo cáo đúng kết quả quan sát được.
• Chăm chỉ: Đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, thuận lợi và khó khăn khi học bài thực hành.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với giáo viên

• SGK, SGV, KHBD.
• Các dụng cụ, hóa chất, mẫu vật cho các thí nghiệm đã liệt kê trong SGK.
• Máy tính, máy chiếu.
• Video AI được tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học

2. Đối với học sinh

• SGV, SBT, vở ghi, vở bài tập. 
• Đồ dùng học tập liên quan đến bài học theo yêu cầu của GV.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Kích thích hứng thú tìm hiểu, khám phá nội dung bài thực hành.

b. Nội dung: 

- GV đặt câu hỏi kiểm tra bài cũ.

- GV nêu vấn đề, kích thích sự tò mò, hứng thú khám phá của HS và dẫn dắt vào bài mới.

c. Sản phẩm học tập: Sự hào hứng, tâm thế sẵn sàng bắt đầu bài thực hành của HS.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: Xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó 

1.1.NC1b: HS tìm được thông tin thông qua việc quan sát, truy cập nội dung số trong video 

- GV đặt câu hỏi kiểm tra kiến thức cũ: Trình bày ngắn gọn quá trình nguyên phân, giảm phân và nêu điểm giống nhau, khác nhau cơ bản giữa hai quá trình này.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

HS nhớ lại kiến thức đã học trong các tiết học trước, trả lời câu hỏi của GV.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS xung phong lên bảng trả lời (nếu không có HS nào xung phong, GV chỉ định một HS bất kì).

- GV mời HS dưới lớp nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có).

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét câu trả lời của HS và dẫn dắt vào bài học mới: Qua các bài học trược, các em đã hiểu về cơ chế nguyên phân, giảm phân, đặc điểm của giao tử được hình thành. Trong bài ngày hôm nay – Bài 18. Thực hành: Làm và quan sát tiêu bản quá trình nguyên phân và giảm phân, chúng ta hãy cùng thực hành quan sát trực tiếp các quá trình đó.

2. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

Hoạt động 1: Làm và quan sát tiêu bản quá trình nguyên phân của tế bào

a. Mục tiêu: Làm được tiêu bản NST để quan sát quá trình nguyên phân.

b. Nội dung:

- GV chia lớp thành các nhóm nhỏ, yêu cầu các nhóm nghiên cứu các bước tiến hành thí nghiệm mục III.1 (SGK tr.109) để nắm được quy trình thực hiện.

- GV sử dụng phương pháp dạy học thực hành để hướng dẫn HS làm thí nghiệm.

c. Sản phẩm học tập: Tiêu bản NST và kết quả quan sát quá trình nguyên phân ở rễ hành.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Hoạt động 2: Làm và quan sát tiêu bản quá trình giảm phân của tế bào.

a. Mục tiêu: Làm được tiêu bản quan sát quá trình giảm phân ở tế bào động vật.

b. Nội dung:

- GV yêu cầu các nhóm nghiên cứu các bước tiến hành thí nghiệm mục III.2 (SGK tr.109) để nắm được quá trình làm thí nghiệm.

- GV sử dụng phương pháp dạy học thực hành để hướng dẫn HS làm thí nghiệm.

c. Sản phẩm học tập: Tiêu bản NST và kết quả quan sát quá trình giảm phân ở tế bào châu chấu.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Báo cáo kết quả thực hành

a. Mục tiêu: 

- Viết được báo cáo thực hành.

- Đánh giá được điểm mạnh, điểm yếu của bản thân, thuận lợi và khó khăn khi tham gia nghiên cứu khoa học.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS thực hiện báo cáo kết quả thực hành theo mẫu SGK.

c. Sản phẩm học tập: Báo cáo thực hành của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 

a. Mục tiêu: Thông qua các câu hỏi, bài tập củng cố, khắc sâu kiến thức về nội dung bài thực hành.

b. Nội dung: GV yêu cầu các nhóm trả lời một số câu hỏi liên quan đến bài thực hành.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS.

d. Tổ chức hoạt động:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu các nhóm thảo luận, trả lời câu hỏi sau:

1. Việc ngâm rễ hành vào dung dịch acetocarmine có ý nghĩa gì?

2. Các kì của nguyên phân và giảm phân khi quan sát thực tế dưới kính hiển vi có giống với những hình vẽ trong SGK không? Vì sao?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS sử dụng những kiến thức đã học để hoàn thành bài tập.

- GV theo dõi, hỗ trợ HS khi cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV mời đại diện một số HS trả lời các câu hỏi.

- Các HS khác nhận xét, bổ sung ý kiến (nếu có), đặt câu hỏi tranh luận, phản biện, ... để khắc sâu kiến thức.

* Gợi ý:

Câu 1. Đây là bước nhuộm mẫu vật, làm cho NST bắt màu, giúp dễ quan sát được hình dạng, hoạt động của NST và phán đoán được tế bào đang ở kì nào của phân bào.

Câu 2. Các kì của nguyên phân và giảm phân nhìn thực tế dưới kính hiển vi rất khác so với những hình vẽ trong SGK, vì trên thực tế, cùng một kì phân bào chúng ta có thế quan sát ở các góc độ khác nhau. Ví dụ: Ở kì giữa của nguyên phân, theo lí thuyết, các NST tập hợp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo. Tuy nhiên, khi làm tiêu bản ép, tế bào bị phá vỡ, các NST phân bố lung tung, tách rời nhau. Lúc đó, ta có thể nhận biết được NST đang ở kì giữa khi thấy các NST co ngắn cực đại và nhìn rõ nhất hoặc các NST có các tâm động nằm thành một hàng, còn các cai của NST thường quay các hướng khác nhau.

Bước 4: Đánh giá kết quả, thực hiện nhiệm vụ học tập

GV đánh giá, nhận xét bài làm của HS, chuẩn kiến thức và chuyển sang hoạt động tiếp theo.

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS biết vận dụng bài học vào trong thực tiễn cuộc sống.

b. Nội dung: 

- GV giao bài tập vận dụng, yêu cầu HS thực hiện ngoài giờ học.

- HS làm việc theo nhóm, trao đổi để hoàn thành bài tập.

c. Sản phẩm học tập: Các câu trả lời và ý kiến thảo luận của HS về việc ứng dụng kiến thức vào thực tiễn.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..