Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 2: Thực hành tiếng Việt (1)

Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 2: Thực hành tiếng Việt (1) được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:……./…../……

Ngày dạy:……./…../…..

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

TIẾT…: BIỆN PHÁP TU TỪ

I. MỤC TIÊU

1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:

- Nhận biết và nêu được tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh, biện pháp tu từ điệp ngữ.

- Xác định được nghĩa của một số từ ngữ.

2. Năng lực

a. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực riêng biệt

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài thực hành.

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành các bài tập xác định biện pháp tu từ trong câu.

- Năng lực tiếp thu tri thức tiếng việt để hoàn thành các bài tập, vận dụng thực tiễn.

c. Năng lực số 

- [1.1.TC1b]: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS sử dụng thiết bị di động, thực hiện đúng quy trình gõ từ khóa tìm kiếm trên từ điển điện tử để giải nghĩa cụm từ khó.

- [2.1.TC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS tương tác với học liệu số bằng cách xem video AI khởi động, trả lời câu hỏi trực tiếp trên môi trường số. 

- [2.4.TC1a]: Hợp tác thông qua công nghệ số - HS lựa chọn nền tảng bảng ảo Padlet để hợp tác thảo luận, chia sẻ kết quả phân tích biện pháp tu từ.

- [3.1.TC1b]: Phát triển nội dung số - HS sử dụng phần mềm Canva để thiết kế Flashcard/Infographic từ vựng mang dấu ấn cá nhân.

- [5.2.TC1a]: Xác định nhu cầu và giải pháp công nghệ - HS chọn nền tảng Quizizz/Azota do GV thiết lập làm giải pháp công nghệ để thực hiện bài trắc nghiệm củng cố kĩ năng giao tiếp.

- [6.2.TC1a]: Sử dụng trí tuệ nhân tạo - HS sử dụng Chatbot AI để xin gợi ý thêm các ví dụ về biện pháp nói giảm nói tránh trong văn học.

d. Năng lực AI

- [7.A1.2]: Xác thực kết quả - HS nêu được ví dụ hậu quả có thể xảy ra khi hoàn toàn tin tưởng vào ví dụ do AI cung cấp (AI có thể đưa ra ví dụ sai bản chất ngữ pháp) mà không đối chiếu với lý thuyết SGK. 

- [7.A3.2]: Bảo vệ quyền tự chủ của con người - HS giải thích được sự cần thiết phải bảo vệ quyền tự chủ: AI có thể đếm được số lần lặp lại của điệp ngữ, nhưng sự rung cảm, xót xa trước nỗi đau trong văn bản thì con người phải tự cảm nhận bằng trái tim mình. 

- [7.B2.1]: Đánh giá và hành động vì môi trường AI an toàn, có đạo đức - HS nêu được tiêu chí đánh giá mức độ an toàn của một ứng dụng AI: Không được tạo ra nội dung, hình ảnh xuyên tạc, bôi nhọ các danh nhân, vĩ nhân lịch sử (như Bác Hồ). 

- [7.D2.1]: Dự án tạo sản phẩm từ AI - HS lập được kế hoạch cho một dự án sáng tạo nhỏ: Sử dụng AI tạo ảnh (Bing Image Creator) để vẽ minh họa cho các cụm từ đa nghĩa trong phần Vận dụng. 

3. Phẩm chất:

- Thái độ học tập nghiêm túc.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- KHBD;

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Các nền tảng: Quizizz/Azota, Padlet, Canva, website kenhhoctap.edu.vn.

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Gemini.

2. Chuẩn bị của học sinh: 

- SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học về các biện pháp tu từ.

b. Nội dung: GV đặt những câu hỏi gợi mở vấn đề cho HS tìm hiểu về biện pháp tu từ.

c. Sản phẩm: xác định được ý nghĩa của từ dùng trong câu thơ.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc câu thơ sau và cho biết ý nghĩa của từ “đi”:

Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!
Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời
Miền Nam đang thắng, mơ ngày hội
Rước Bác vào thăm, thấy Bác cười!

(Bác ơi – Tố Hữu)

- GV nêu vấn đề cho HS thảo luận: “Hình ảnh Bác Hồ là vị lãnh tụ vĩ đại vô cùng thiêng liêng. Theo em, nếu một ứng dụng AI cho phép người dùng tạo ra những bức ảnh xuyên tạc, thiếu tôn trọng Bác, ứng dụng đó đã vi phạm tiêu chí gì về đạo đức AI?”

- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS quan sát video AI, suy nghĩ trả lời câu hỏi.

- HS suy luận về tiêu chuẩn an toàn của công nghệ.

- HS nghe GV nêu yêu cầu và suy nghĩ trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời HS trả lời câu hỏi.

- HS trả lời: Ứng dụng đó vi phạm tiêu chí an toàn, thiếu đạo đức vì cho phép lan truyền thông tin độc hại, xúc phạm danh nhân lịch sử, đi ngược lại truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, khen ngợi các HS đã trả lời đúng.

- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Tác giả dùng từ “đi” để chỉ việc Bác Hồ đã mất, cách dùng từ ấy nhằm nói tránh đi đau thương, là sự mất mát lớn lao với toàn thể dân tộc. Vậy cách dùng từ đó là biện pháp nghệ thuật gì được sử dụng trong văn chương? Bài học hôm nay các em sẽ được tìm hiểu kĩ hơn về các biện pháp tu từ.

[2.1.TC1a]: Thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (HS xem video AI sinh động và thực hiện thao tác trả lời câu hỏi trực tiếp trên môi trường số.).

[7.B2.1]: Đánh giá môi trường AI an toàn, có đạo đức (HS nêu được tiêu chí đánh giá một ứng dụng AI an toàn: Phải có bộ lọc từ khóa, không được phép tạo ra nội dung/hình ảnh bôi nhọ, xuyên tạc các vĩ nhân lịch sử, đảm bảo chuẩn mực văn hóa).

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

a. Mục tiêu: Nắm được kiến thức về biện pháp tu từ nói giảm nói tránh.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học biện pháp tu từ nói giảm nói tránh.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các kiến thức liên quan đến biện pháp tu từ nói giảm nói tránh.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI  

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc phần ví dụ SGK, trang 42. Đọc các câu và chú ý từ in đậm và chú ý phần giải nghĩa:

(1) Không bước nữa, bỏ quên đời, về đất

(2) khí thanh bạch

- GV đặt câu hỏi: Qua các ví dụ, em hiểu thế nào là biện pháp tu từ nói giảm nói tránh? Hãy tìm thêm những ví dụ từ thực tế cuộc sống hay trong văn học có sử dụng nghệ thuật nói giảm nói tránh.

- GV cho HS sử dụng các công cụ AI Chatbot (ChatGPT/Copilot), nhập lệnh: "Hãy cho tôi thêm 3 ví dụ về biện pháp tu từ nói giảm nói tránh trong giao tiếp hàng ngày và giải thích tác dụng".

- GV nêu tình huống cho HS thảo luận: "Nếu AI đưa ra ví dụ: 'Anh ấy học ngu lắm' và bảo đó là nói giảm nói tránh, em sẽ làm gì? Hậu quả của việc không xác thực kết quả AI là gì?"

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe câu hỏi, rút ra khái niệm.

- HS thao tác dùng Chatbot AI xin thêm ví dụ, đối chiếu dữ liệu.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe và nhận xét, góp ý, bổ sung.

- HS đọc kết quả ví dụ từ AI (Ví dụ: "Cụ đã đi xa" thay vì "Cụ đã chết").

- HS trả lời: "Học ngu" là nói trực tiếp, thô lỗ, không phải nói giảm nói tránh (phải là "chưa được thông minh lắm"). Nếu tin AI tuyệt đối, em sẽ dùng sai kiến thức ngữ pháp, vi phạm phép lịch sự trong giao tiếp.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức > Ghi lên bảng.

- GV giảng giải thêm: cùng một sự việc, ta có thể lựa chọn cách nói nhằm giảm quy mô, tính chất của đối tượng hoặc nói tránh sự việc đau buồn, ghê sợ. Ví dụ như cùng nói về sự việc đau buồn là cái chết, ta có thể sử dụng những từ đồng nghĩa như: ra đi, mất, qua đời, hi sinh…

I. Lí thuyết

- Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách nói làm giảm nhẹ quy mô, tính chất của đối tượng, hoặc tránh trình bày trực tiếp điều muốn nói để gây cảm giác đau buồn, ghê sợ hãy giữ phép lịch sự.

[6.2.TC1a]: Sử dụng được các công cụ AI trong học tập hàng ngày (HS thực hành gõ câu lệnh prompt vào Chatbot AI để tra cứu và mở rộng thêm các ví dụ thực tiễn về biện pháp tu từ).

[7.A1.2]: Xác thực kết quả (HS nêu được ví dụ hậu quả rủi ro khi học sinh tin tưởng tuyệt đối vào ví dụ do hệ thống AI sinh ra mà không có sự kiểm chứng với lý thuyết sách giáo khoa, dẫn đến làm sai lệch bản chất khái niệm tiếng Việt).

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về tiếng việt về biện pháp tu từ nói giảm, nói tránh

b. Nội dung: GV chiếu bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.

c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành các bài tập trong sách giáo khoa.

d. Tổ chức thực hiện:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay