Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 2: Thực hành tiếng Việt (2)

Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 2: Thực hành tiếng Việt (2) được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:……./…../……

Ngày dạy:……./…../…..

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

TIẾT…: NGHĨA CỦA TỪ NGỮ, BIỆN PHÁP TU TỪ

I. MỤC TIÊU

1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:

-   HS ôn tập, củng cố kiến thức đã học về biện pháp tu từ nhân hoá, so sánh, điệp ngữ.

-   HS xác định được nghĩa của một số từ ngữ được sử dụng trong bài thơ Gặp lá cơm nếp.

2. Năng lực

a. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực riêng biệt

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài thực hành.

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành các bài tập xác định biện pháp tu từ và nghĩa của từ.

- Năng lực tiếp thu tri thức tiếng việt để hoàn thành các bài tập, vận dụng thực tiễn.

c. Năng lực số 

- [1.1.TC1b]: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS sử dụng thiết bị di động, thực hiện đúng quy trình truy cập các từ điển tiếng Việt trực tuyến (như Soha, Wiktionary) để tra cứu các nét nghĩa của từ.

- [2.1.TC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS tương tác với học liệu số bằng cách xem video AI khởi động, trả lời câu hỏi trực tiếp trên môi trường số. 

- [2.4.TC1a]: Hợp tác thông qua công nghệ số - HS lựa chọn nền tảng bảng ảo Padlet để hợp tác thảo luận, chia sẻ kết quả ôn tập các khái niệm tu từ. 

- [3.1.TC1b]: Phát triển nội dung số - HS sử dụng phần mềm soạn thảo (Word) hoặc thiết kế đồ họa (Canva) để kẻ bảng phân tích biện pháp tu từ và tạo thiệp điện tử.

- [5.2.TC1a]: Xác định nhu cầu và giải pháp công nghệ - HS chọn nền tảng Quizizz/Azota do GV thiết lập làm giải pháp công nghệ để thực hiện bài trắc nghiệm củng cố kĩ năng giao tiếp.

- [6.2.TC1a]: Sử dụng trí tuệ nhân tạo - HS sử dụng Chatbot AI để tra cứu các ví dụ ngẫu nhiên về biện pháp tu từ và tìm hiểu cách kết hợp từ ngữ

d. Năng lực AI

- [7.A1.2]: Xác thực kết quả - HS nêu được ví dụ hậu quả có thể xảy ra (hiểu sai bản chất ngữ pháp) khi hoàn toàn tin tưởng vào ví dụ minh họa do AI cung cấp mà không có sự phản biện, đối chiếu với sách giáo khoa. 

- [7.A3.2]: Bảo vệ quyền tự chủ của con người - HS giải thích được sự cần thiết phải bảo vệ quyền tự chủ: AI có thể nhận diện từ ngữ lặp lại, nhưng sự thấu cảm về tình mẫu tử thiêng liêng đằng sau biện pháp tu từ đó thì con người phải tự cảm nhận bằng trái tim. 

- [7.D1.1]: Ý tưởng dự án AI từ thực tiễn - HS nêu được ý tưởng thiết kế một Chatbot AI học đường để giúp học sinh trong trường tra cứu từ điển tiếng Việt và gợi ý cách sử dụng biện pháp tu từ khi làm văn. 

3. Phẩm chất:

- Hiểu và trân trọng ngôn ngữ tiếng Việt.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- KHBD;

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Các nền tảng: Quizizz/Azota, Padlet, Canva, website kenhhoctap.edu.vn.

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Gemini.

2. Chuẩn bị của học sinh: 

- SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học.

b. Nội dung: GV đặt những câu hỏi gợi mở vấn đề cho HS nhớ lại kiến thức đã học từ tiểu học.

c. Sản phẩm: Hs hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS: Hãy kể tên những biện pháp tu từ mà em đã học. Hãy lấy ví dụ cho một biện pháp tu từ mà em vừa kể.

- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe GV nêu yêu cầu, hoàn thành bài tập thân để trình bày trước lớp.

- HS xem video và trả lời câu hỏi. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời HS trả lời.

Dự kiến sản phẩm: các biện pháp nghệ thuật như nhân hóa, so sánh, điệp ngữ.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, khen ngợi các HS đã làm đúng, nhắc nhở HS làm chưa đúng.

- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Các biện pháp tu từ được sử dụng trong văn học làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt và thể hiện ý nghĩa sâu xa mà văn bản muốn gửi gắm. Bài học hôm nay chúng ta cùng thực hành làm các bài tập về nghĩa của từ ngữ và các biện pháp tu từ.

[2.1.TC1a]: Thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (HS xem video AI sinh động và thực hiện thao tác trả lời câu hỏi trực tiếp trên môi trường số.).

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Củng cố kiến thức đã học 

a. Mục tiêu: Nắm được kiến thức về biện pháp tu từ và nghĩa của từ ngữ.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

      c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các kiến thức về biện pháp tu từ và nghĩa của từ.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI  

Nhiệm vụ 1: Ôn lại kiến thức về BPTT

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS thảo luận theo cặp: nhắc lại các khái niệm về BPTT nhân hóa, so sánh, điệp ngữ.

- GV cung cấp mã QR một bảng Padlet chung, yêu cầu các nhóm sử dụng thiết bị cá nhân để hợp tác nhập trực tuyến các khái niệm vừa thảo luận.

- GV cho HS sử dụng công cụ AI (ChatGPT/Gemini) với câu lệnh: "Hãy liệt kê tên 3 biện pháp tu từ phổ biến trong tiếng Việt và tạo ngẫu nhiên 1 ví dụ minh họa bằng thơ cho 1 biện pháp đó".

- GV đặt tình huống: “Nếu AI đưa ra ví dụ sai bản chất ngữ pháp, hậu quả của việc em chép nguyên si mà không xác thực kết quả là gì?”

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe câu hỏi, thảo luận nhóm và hoàn thành yêu cầu.

- HS thảo luận, nhập dữ liệu lên Padlet.

- HS thao tác tra cứu AI, phân tích phản biện ví dụ của máy tính.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV chiếu Padlet. Mời đại diện các nhóm trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe và nhận xét, góp ý, bổ sung.

- HS trả lời: Nếu không đối chiếu với SGK, em sẽ hiểu sai khái niệm, áp dụng sai vào bài kiểm tra dẫn đến mất điểm và hỏng nền tảng tiếng Việt.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức > Ghi lên bảng.

Nhiệm vụ 2: Bài tập nhanh về BPTT

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu làm việc cá nhân: Xác định biện pháp tu từ và tác dụng của chúng trong các câu sau:

(1) Trâu ơi ta bảo trâu này

Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta.

(2) Khăn thương nhớ ai

Khăn rơi xuống đất

Khăn thương nhớ ai

Khăn vắt lên vai

(3) Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con

Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

- GV đặt vấn đề cho HS thảo luận: "Một phần mềm AI có thể dễ dàng quét ra phép 'nhân hóa' ở câu 1 và 'điệp từ' ở câu 2. Tuy nhiên, ở câu 3, để thấu hiểu nỗi vất vả của mẹ, tại sao em phải bảo vệ quyền tự chủ của con người khi phân tích?"

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe câu hỏi, thảo luận nhóm và hoàn thành yêu cầu.

- HS suy nghĩ về vai trò của cảm xúc trong văn học. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm treo bảng phụ, trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe và nhận xét, góp ý, bổ sung.

Dự kiến sản phẩm:

  1.  Nhân hóa
  2.  Điệp từ
  3.  So sánh:
  • Phép so sánh kém:

''Những ngôi sao thức ngoài kia chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.''

  • Phép so sánh ngang bằng:

" Mẹ là ngọn gió của con suốt đời"

- HS trả lời: Máy tính chỉ nhận diện bề mặt cấu trúc từ ngữ. Sự thấu cảm, lòng biết ơn và sự xót xa trước sự hi sinh thức trắng đêm của người mẹ là trải nghiệm tình cảm sâu sắc mà chỉ trái tim con người mới rung động và phân tích ra hồn thơ được.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức > Ghi lên bảng.

1. Các biện pháp tu từ

- So sánh: là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng đê làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

- Nhân hóa: là phép tu từ gọi hoặc tả đồ vật, cây cối, con vật… bằng các từ ngữ thường được sử dụng cho chính con người như suy nghĩ, tính cách giúp trở nên gần gũi, sinh động, hấp dẫn, gắn bó với con người hơn.

- Điệp ngữ: là biện pháp tu từ chỉ việc lặp đi, lặp lại một từ hoặc cụm từ nhiều lần trong một câu nói, đoạn văn, đoạn thơ. Mục đích là để gây sự chú ý, liệt kê, nhấn mạnh, khẳng định… một vấn đề nào đó.

  1. Bài tập thực hành
  2. Nghệ thuật nhân hóa: lời gọi đáp với con vật, thể hiện sự coi trọng, gắn bó của con người  như những người bạn.
  3. Điệp từ “khăn thương nhớ ai” thể hiện  nỗi nhớ triền miên, không ngừng nghỉ và là lời tự vấn của nhân vật trữ tình.
  4. Nghệ thuật so sánh: Cho thấy sự hy sinh lớn lao của mẹ đối với con cái,thể hiện tình yêu thương con sâu sắc của người mẹ.Mẹ là người đã không quản gian nan, khó nhọc, không quản thức trắng đêm thâu để quạt mát cho con ngủ. Với mẹ con là tất cả, là nguồn sống cả đời của mẹ.

[2.4.TC1a]: Lựa chọn công cụ số cho hợp tác (HS sử dụng thiết bị cá nhân truy cập nền tảng Padlet để cùng nhau tổng hợp và hiển thị đồng bộ lý thuyết ngữ pháp).

[6.2.TC1a]: Sử dụng công cụ AI trong học tập (HS thực hành gõ câu lệnh prompt vào Chatbot AI để xin hệ thống hóa kiến thức và tự động tạo ví dụ minh họa).

[7.A1.2]: Xác thực kết quả (HS nêu được ví dụ hậu quả rủi ro khi học sinh tin tưởng tuyệt đối vào kiến thức ngữ pháp do AI sinh ra mà không kiểm chứng với lý thuyết chuẩn, dẫn đến sai lệch nhận thức).

[7.A3.2]: Bảo vệ quyền tự chủ của con người (HS giải thích được sự cần thiết phải giữ quyền tự chủ và giá trị của cảm xúc con người: AI có thể nhận diện cấu trúc tu từ một cách máy móc, nhưng sự thấu cảm về tình mẫu tử thiêng liêng là đặc quyền phát triển tâm hồn của riêng con người).

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về tiếng việt

b. Nội dung: GV chiếu bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.

c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành các bài tập trong sách giáo khoa.

d. Tổ chức thực hiện:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay