Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 5: Chuyện cơm hến

Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 5: Chuyện cơm hến được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:…..…/..…../……

Ngày dạy:……./……/…….

ĐỌC VĂN BẢN

TIẾT…: VĂN BẢN 2. CHUYỆN CƠM HẾN

(Hoàng Phủ Ngọc Tường)

I. MỤC TIÊU

1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:

-  HS nhận biết được chất trữ tình, cái tôi tác giả, ngôn ngữ của VB: Tính trữ tình thể hiện ở tình yêu của tác giả đối với món ăn dân dã của quê hương, lòng tự hào về truyền thống văn hoá của quê hương. Cái tôi tác giả thể hiện ở những dấu ấn riêng của bản thân nhà văn: quê quán, bạn bè, công việc; những trải nghiệm trục tiếp của nhà văn khi ăn cơm hến; những cách tiếp cận, cách đánh giá, nhận định riêng, độc đáo của nhà văn. Ngôn ngữ của bài tản văn là lời tâm sự, chuyện trò, mang đậm sắc thái vùng miền.

-  HS nhận biết được chủ đề, thông điệp của VB: Bài tản văn chọn một món ăn bình dân của Huế như là điểm tựa để bàn về văn hoá và việc giữ gìn bản sắc văn hóa trong cộng đồng cư dân. Đây là nét đẹp riêng của văn hoá Huế, của người Huế. Với người Huế, việc chế biến một món ăn cổ truyền được nâng lên thành một nghệ thuật. Điều đó thể hiện văn hoá sống và thái độ trân trọng văn hóa truyền thống của con người vùng đất cố đô.

2. Năng lực

a. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực riêng biệt

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản Chuyện cơm hến.

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về văn bản Chuyện cơm hến.

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về thành tựu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản.

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm nghệ thuật của truyện với các văn bản khác có cùng chủ đề.

c. Năng lực số

- [1.1.TC1b]: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS sử dụng thiết bị kết nối mạng, thực hiện đúng quy trình gõ từ khóa trên Google để tra cứu thông tin về nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường.

- [1.2.TC1a]: Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS phân tích, đối chiếu kết quả giải nghĩa từ địa phương do AI cung cấp với tài liệu chính thống để đánh giá độ chính xác. 

- [2.1.TC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS tương tác với học liệu số bằng cách xem video AI khởi động, trả lời câu hỏi trắc nghiệm trực tiếp trên nền tảng Quizizz/Azota, quét mã QR bình chọn Mentimeter. 

- [2.4.TC1a]: Hợp tác thông qua công nghệ số - HS lựa chọn nền tảng Padlet làm không gian chung để cùng thu thập và liệt kê các nguyên liệu làm cơm hến. 

- [5.2.TC1b]: Xác định nhu cầu và giải pháp công nghệ - HS biết chọn YouTube làm công cụ giải quyết nhu cầu xem video thực tế về món ăn, hoặc phần mềm Word để gõ đoạn văn.

- [6.2.TC1a]: Sử dụng trí tuệ nhân tạo - HS sử dụng Chatbot AI để tra cứu nhanh nghĩa của các từ ngữ địa phương miền Trung. 

d. Năng lực AI

- [7.A1.2]: Xác thực kết quả - HS nêu được ví dụ hậu quả rủi ro khi tin tưởng tuyệt đối vào Chatbot AI khi giải nghĩa từ địa phương mà không kiểm chứng thực tế dẫn đến hiểu sai lệch văn hóa vùng miền. 

- [7.B3.1]: Trách nhiệm khi sử dụng AI - HS thể hiện thái độ trung thực bằng việc khai báo minh bạch dưới đoạn văn Vận dụng về việc có sử dụng AI để hỗ trợ rà soát lỗi chính tả, cam kết không nhờ máy viết hộ văn. 

- [7.C5.2]: Tìm hiểu một số cách học của AI - HS nêu được ví dụ cách phần mềm AI tạo ảnh học hỏi từ dữ liệu: AI quét qua hàng ngàn bức ảnh về gánh hàng rong xứ Huế đã được con người gán nhãn để tìm ra quy luật, từ đó tự tạo ra bức tranh mới theo câu lệnh.

- [7.D2.1]: Dự án tạo sản phẩm từ AI - HS lập được kế hoạch cho một dự án sáng tạo nhóm: Sử dụng AI tạo ảnh (Bing Image Creator) để thiết kế một bức tranh trực quan minh họa cho gánh cơm hến. 

3. Phẩm chất:

- Trân trọng những giá trị vă hóa truyền thống.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- KHBD;

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

- Tranh ảnh về nhà văn.

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Các nền tảng: Quizizz/Azota, Padlet, Canva, Youtube, Mentimeter, website kenhhoctap.edu.vn. 

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Gemini, ứng dụng Bing Image Creator. 

2. Chuẩn bị của học sinh:

- SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học Chuyện cơm hến.

b. Nội dung: GV cho HS xem một video về món ăn và nêu cảm nhận về món ăn đó, chia sẻ về đặc sản địa phương mình.

c. Sản phẩm: Chia sẻ của HS về đặc sản địa phương mình.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV cho HS xem video: Cách nấu BÚN BÒ HUẾ ngon tuyệt đỉnh chuẩn vị Huế nhìn thôi đã thèm | Perfect VN Spicy Beef Noodle - YouTube

- GV yêu cầu: Hãy quan sát video và em có nhận xét gì về cách chế biến món ăn ấy. Quê hương em có món ăn đặc nào không? Hãy chia sẻ cho các bạn cùng biết.

- GV sử dụng ứng dụng AI tạo ảnh (như Bing Image Creator) để trình chiếu nhanh 3 bức ảnh chân thực về: (1) Đại Nội Huế, (2) Một gánh cơm hến ven đường, (3) Dòng sông Hương. GV yêu cầu HS sử dụng điện thoại quét mã QR để bình chọn nhanh "Món ăn Huế em muốn thử nhất" (qua Mentimeter).

- GV đặt câu hỏi "Theo em, làm sao phần mềm AI có thể vẽ được gánh cơm hến giống y như thật dù nó là máy móc vô tri?"

- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe GV nêu yêu cầu, suy nghĩ và trả lời.

- HS xem video, thao tác quét mã và bình chọn.

- Suy nghĩ trả lời về nguyên lí tạo ảnh của AI.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV gọi 2-3 HS chia sẻ.

- Báo cáo AI: Máy tính vẽ được là nhờ nó đã "học" dữ liệu từ hàng ngàn bức ảnh về gánh hàng rong, nón lá, mắm ruốc... đã được con người gán nhãn trên mạng để tự tổng hợp nét vẽ.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, khen ngợi các HS đã mạnh dạn chia sẻ trải nghiệm của mình.

- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới:  Đất nước ta với nhiều vùng miền, ở mỗi nơi không chỉ có cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp mà còn là sự đa dạng, phong phú về văn hóa, ẩm thực, từ đó tạo nên nét riêng cho con người bản địa. Đến với xứ Huế, vùng đất mộng và thơ, ta không chỉ chìm đắm trong hương sắc thiên nhiên mà còn bị cuốn hút bởi ẩm thực đặc trưng nơi đây, Bài học hôm nay sẽ cùng các em tìm hiểu một đặc sản mang nét riêng của Huế là cơm Hến qua ngòi bút tinh tế và độc đáo của tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường.

[2.1.TC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số, quét mã QR truy cập Mentimeter, thao tác chọn đáp án và gửi dữ liệu tức thời lên màn hình lớp học))].

[5.2.TC1b]: Lựa chọn công cụ số (GV và HS sử dụng nền tảng YouTube làm công cụ giải quyết nhu cầu thưởng thức video trực quan về ẩm thực).

[7.C5.2]: Tìm hiểu một số cách học của AI (HS giải thích được cách thuật toán AI tạo ảnh học hỏi từ dữ liệu có sẵn trên Internet để sinh ra bức tranh minh họa không gian văn hóa).

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Đọc văn bản

a. Mục tiêu: HS đọc văn bản và nắm được những thông tin về tác giả, tác phẩm Chuyện cơm hến.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi về tác giả, tác phẩm Chuyện cơm hến.

c. Sản phẩm học tập: HS nêu được một số nét về tác giả và thông tin tác phẩm Chuyện cơm hến.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI

Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc bài, lưu ý cách đọc: ngữ điệu phù hợp với lối chuyện trò, đàm đạo của tản văn.

- GV lưu ý HS khi đọc cần nhìn các chỉ dẫn bên phải văn bản.

- HS tìm hiểu những từ khó: lạt, duống, nấm tràm, hến, ruốc, đậu  phộng

Nấm tràmĐỌC VĂN BẢN
 

HếnĐỌC VĂN BẢN
 

Con ruốcĐỌC VĂN BẢN
 

- Để hiểu rõ hơn về các nguyên liệu địa phương, GV yêu cầu HS sử dụng thiết bị cá nhân truy cập trình duyệt, gõ từ khóa tìm kiếm hình ảnh thực tế về "nấm tràm", "hến", "con ruốc" để quan sát trực quan.

- GV yêu cầu HS xác định tthể loại, phương thức biểu đạt.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin tác giả trong SGK, tóm tắt ý chính.

- HS thao tác tra cứu trên thiết bị số.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức.

Gv giới thiệu thêm:

1. Nấm tràm: Khi những cơn mưa đầu mùa ghé ngang cũng là lúc những nụ nấm căng tròn, béo núc ních đua nhau nhú lên, tạo thành một thảm thực vật nâu tím đằm thắm dọc các bìa rừng của dãy Trường Sơn xứ Huế. Nấm tràm mọc rất nhanh, nhanh đến độ chỉ cần hôm nay trời bất chợt đổ mưa thì hôm sau ở các khu chợ như Tây Lộc, Đông Ba Huế... đâu đâu cũng thấy người ta bán nấm.

2. Hến: là động vật thuộc ngành thân mềm. Sống trên mặt bùn ở đáy sông hồ. Những tháng 9, tháng 10 âm lịch là mùa hến nhiều nhất, ngon nhất vì mấy tháng trời nước ngập đầy sông, đầy đồng đâu ai khai thác nên sinh sôi đầy những khúc sông.

3. Ruốc: là loài giáp xác, họ tôm, sống ở vùng nước lợ hoặc nước mặn. Với người Huế, mắm ruốc là món phụ liệu nấu ăn, món nước chấm quá đỗi quen thuộc và không thể thiếu trong ẩm thực thường ngày.

- GV giới thiệu thêm về thể loại:  Tản văn thường có lối viết tản mạn, tạt ngang tạt dọc (giống như đang nói chuyện phiếm), vì vậy thường khó chia bố cục bài. Đối với thể loại này, tuỳ từng tác phẩm cụ thế, nên chú ý hình ảnh, hình tượng, hiện tượng, vấn đề...  được coi là điểm tựa cho những bàn luận. Ở bài tản văn Chuyện cơm hến, món cơm hến trong cuộc sống đời thường của người Huế là hiện tượng xuyên suốt tác phẩm. Từ cái “trụ” đó, nhà văn liên tưởng đến nhiều chuyện khác, qua đó bộc lộ những ý kiến, suy nghĩ, cảm xúc cá nhân của mình. Do vậy, GV cần gợi ý cho HS nhận ra hiện tượng chính mà VB nói tới, kết nối các chi tiết trong tác phẩm vào mạch chung, đổng thời phát hiện chủ ý của tác giả, có thể đưa ra những ý kiến riêng của mình để đối thoại với ý kiến của tác giả.

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV hướng dẫn HS đọc và tóm tắt văn bản.

- GV đọc mẫu, yêu cầu HS đọc bài.

- GV yêu cầu HS: xác định thể loại, phương thức biểu đạt, bố cục của văn bản.

- GV yêu cầu HS sử dụng smartphone truy cập Google tra cứu nhanh cụm từ "Hoàng Phủ Ngọc Tường và những trang viết về Huế" để tìm hiểu thêm vì sao ông được gọi là nhà văn của cố đô.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc văn bản, chú ý các yêu cầu của GV.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, chốt kiến thức. 

GV giới thiệu thêm: Hoàng Phủ Ngọc Tường có nét đặc sắc trong sáng tác là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất trí tuệ và chất trữ tình, giữa nghị luận sắc bén với suy tư đa chiều được tổng hợp từ vốn kiến thức phong phú về triết học, văn hóa, lịch sử, địa lý... Tất cả được thể hiện qua lối hành văn hướng nội, súc tích, mê đắm và tài hoa.

I. Tìm hiểu chung

1. Đọc văn bản

- Thể loại: tản văn

- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.

2. Tác giả

- Tên: Hoàng Phủ Ngọc Tường

- Năm sinh: 1937

- Quê quán: Quảng Trị

- Đề tài: cảm hứng ngợi ca vẻ đẹp đất nước và con người trên khắp mọi miền Tổ quốc, đặc biệt là Huế.          

- Phong cách nghệ thuật: có cách tiếp cận độc đáo, tâm hồn nhạy cảm, ngòi bút tài hoa, cái tôi giàu trách nhiệm với xã hội.

- Tác phẩm tiêu biểu: Rất nhiều ánh lửa (1979), Ai đã đặt tên cho dòng sông? (1984), Huế - Di tích và con người (1970)…

3. Tác phẩm 

- Trích Huế - Di tích và con người

1.1.TC1b: HS sử dụng công cụ tìm kiếm trực tuyến trên thiết bị số để tra cứu hình ảnh trực quan về các nguyên liệu địa phương (nấm tràm, hến, ruốc), giúp hiểu rõ ngữ nghĩa của từ ngữ đặc trưng vùng miền.

[1.1.TC1b]: Thực hiện được rõ ràng và theo quy trình các tìm kiếm (HS thao tác sử dụng công cụ tìm kiếm trực tuyến Google để tra cứu mở rộng thông tin về văn phong, tiểu sử tác giả một cách nhanh chóng).

Hoạt động 2: Khám phá văn bản

a. Mục tiêu: Nhận biết được cách chế biến, cách thưởng thức cơm hến tạo nên nét văn hóa đặc trưng cho người dân xứ Huế và qua đó nhận biết được chủ đề, thông điệp của văn bản.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi về bài Chuyện cơm hến.

c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS và kiến thức HS tiếp thu được liên quan đến bài học Chuyện cơm hến.

d. Tổ chức thực hiện:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay