Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 5: Thực hành tiếng Việt (2)

Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 5: Thực hành tiếng Việt (2) được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.

=> Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI

Ngày soạn:……./…../……

Ngày dạy:……./…../…..

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

TIẾT…: TỪ NGỮ ĐỊA PHƯƠNG

I. MỤC TIÊU

1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:

   - HS nhận biết được từ ngữ địa phương và hiểu được tác dụng của việc sử dụng từ ngữ địa phương trong văn bản văn học.

2. Năng lực

a. Năng lực chung

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...

b. Năng lực riêng biệt

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài thực hành.

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành các bài tập xác định nghĩa của từ ngữ, dấu câu, biện pháp tu từ.

- Năng lực tiếp thu tri thức tiếng việt để hoàn thành các bài tập, vận dụng thực tiễn.

c. Năng lực số

- [1.1.TC1b]: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS sử dụng thiết bị kết nối mạng, thực hiện đúng quy trình gõ từ khóa trên các từ điển điện tử trực tuyến để tra cứu nghĩa của từ địa phương.

- [1.2.TC1a]: Đánh giá dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS phân tích, đối chiếu nghĩa của từ địa phương tra cứu được trên Internet với ngữ cảnh cụ thể trong văn bản để đánh giá tính chính xác. 

- [2.1.TC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS tương tác với học liệu số bằng cách xem video AI khởi động, trả lời câu hỏi trắc nghiệm trực tiếp trên nền tảng Quizizz/Azota.

- [2.4.TC1a]: Hợp tác thông qua công nghệ số - HS lựa chọn ứng dụng Padlet làm không gian trực tuyến để hợp tác, thảo luận và hệ thống hóa bảng từ ngữ địa phương. 

- [5.2.TC1b]: Xác định nhu cầu và giải pháp công nghệ - HS biết chọn phần mềm MS Word hoặc Google Docs làm giải pháp công nghệ để kẻ bảng và gõ danh sách từ ngữ địa phương thay cho viết tay.

- [6.2.TC1a]: Sử dụng trí tuệ nhân tạo - HS sử dụng Chatbot AI để xin gợi ý các cách gọi khác nhau của một sự vật theo từng vùng miền. 

d. Năng lực AI

- [7.A1.2]: Xác thực kết quả - HS nêu được ví dụ hậu quả rủi ro khi tin tưởng tuyệt đối vào kết quả dịch nghĩa từ địa phương của AI mà không đối chiếu thực tế, dẫn đến hiểu sai lệch hoàn toàn nét văn hóa đặc trưng của vùng miền. 

- [7.B3.1]: Trách nhiệm khi sử dụng AI - HS thể hiện thái độ trung thực bằng việc khai báo minh bạch dưới bài làm Vận dụng về việc từ ngữ nào do mình tự sưu tầm, từ ngữ nào do AI gợi ý. 

- [7.C5.2]: Tìm hiểu một số cách học của AI - HS nêu được ví dụ cách phần mềm AI ngôn ngữ học hỏi: AI quét qua kho dữ liệu văn bản khổng lồ trên mạng đã được con người gán nhãn vùng miền để nhận diện và hiểu được các từ "ni", "tê" là ngôn ngữ miền Trung. 

3. Phẩm chất:

- Trân trọng đối với đặc điểm riêng của các phương ngữ.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Chuẩn bị của giáo viên:

- KHBD;

- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;

- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;

- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;

- Máy tính, máy chiếu.

- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.

- Các nền tảng: Quizizz/Azota, Padlet, Canva, Youtube, Mentimeter, website kenhhoctap.edu.vn. 

- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Gemini, ứng dụng Bing Image Creator. 

2. Chuẩn bị của học sinh:

- SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.

- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng HS thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học.

b. Nội dung: GV yêu cầu HS đọc câu tục ngữ sau và yêu cầu HS chỉ ra những tiếng địa phương trong văn bản,

c. Sản phẩm: HS chỉ ra được các tiếng địa phương.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc và chỉ ra những tiếng địa phương có trong văn bản:

Đứng bên ni đồng ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát

Đứng bên tê đồng ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông

Thân em như chẽn lúa đòng đòng

Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.

- GV tiếp tục yêu cầu HS sử dụng thiết bị cá nhân truy cập Chatbot AI (như Gemini), nhập lệnh (prompt): "Hãy liệt kê 5 cách gọi 'mẹ' khác nhau theo các vùng miền tại Việt Nam và giải thích đó là địa phương nào". HS quan sát kết quả và so sánh với vốn hiểu biết cá nhân.

- GV đặt câu hỏi: "Theo các em, tại sao một phần mềm máy tính lại có thể biết được từ 'bầm', 'u', 'má' thuộc về vùng miền nào của nước ta?"

- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe GV nêu yêu cầu, hoàn thành bài tập thân để trình bày trước lớp.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời HS trả lời.

- Báo cáo AI: Máy tính không tự biết được, mà do các lập trình viên đã cung cấp hàng triệu văn bản ngữ liệu (ca dao, bài viết) có dán nhãn từ vựng theo vùng miền để AI ghi nhớ và tìm ra quy luật.

Dự kiến sản phẩm: Các tiếng địa phương như ni, tê.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, khen ngợi các HS đã làm đúng, nhắc nhở HS làm chưa đúng.

- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới: Các tiếng mà chúng ta chỉ ra trên gồm từ ni (này), tê (kia) là ngôn ngữ địa phương miền Trung. Vậy tại sao dân gian không sử dụng các từ toàn dân phổ biến mà sử dụng các từ địa phương trong văn bản? Bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về từ ngữ địa phương.

[6.2.TC1a: HS quan sát và ứng dụng tính năng của Chatbot AI để liệt kê nhanh sự phong phú của từ ngữ địa phương, làm nền tảng vào bài]. 

[2.1.TC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].

[7.C5.2]: Tìm hiểu một số cách học của AI (HS giải thích được cách thuật toán AI (xử lí ngôn ngữ tự nhiên) học hỏi từ kho dữ liệu văn bản đã được con người phân loại, gán nhãn sẵn trên Internet để nhận biết từ ngữ theo vùng miền). 

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

a. Mục tiêu: Nắm được kiến thức về từ ngữ địa phương.

b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến bài học.

      c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các kiến thức về từ ngữ địa phương.

d. Tổ chức thực hiện:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

NLS/AI  

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS quan sát lại văn bản Chuyện cơm hến và trả lời các câu hỏi:

+ Nếu không có chú thích, em có hiểu nghĩa từ “duống” không? 

+ Có thể thay thế từ “trụng” bằng từ nào khác?

+ Tìm trong VB “Chuyện cơm hến” một số từ ngữ mà chỉ người vùng miền Trung mới dùng người miền khác cần chú thích mới hiểu được...

- Từ đó, GV yêu cầu HS dựa vào SHS hãy nêu khái niệm từ ngữ địa phương.

- GV yêu cầu HS quan sát bảng Nhận biết từ ngữ địa phương trang 116 để hiểu thêm về phương ngữ.

- GV chia sẻ mã QR bảng Padlet. HS sử dụng thiết bị thông minh để gõ nhanh định nghĩa "Từ ngữ địa phương" và "Từ ngữ toàn dân" lên không gian số để cả lớp cùng quan sát và hệ thống hóa.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghe câu hỏi, thảo luận nhóm và hoàn thành yêu cầu.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện các nhóm treo bảng phụ, trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nghe và nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại kiến thức > Ghi lên bảng.

I. Lí thuyết

1. Nghĩa của từ ngữ

- Ngôn ngữ vùng miền (phương ngữ) là biến thể theo mỗi địa phương của một ngôn ngữ, được thể hiện chủ yếu trên các phương diện ngữ âm và từ vựng. 

- Mỗi phương ngữ có những đặc điểm riêng về ngữ âm, thể hiện qua cách phát âm của người dân mỗi địa phương. Đặc biệt, trong mỗi phương ngữ bao giờ cũng có một số từ ngữ không có nghĩa tương đương trong ngôn ngữ toàn dân.

- Ví dụ: nhút (phương ngữ Trung), chôm chôm (phương ngữ Nam) hoặc có nghĩa tương đương nhưng có hình thức ngữ âm khác biệt như cá quả, lợn, ngã (phương ngữ Bắc), cá tràu, heo, bổ (phương ngữ Trung), cá lóc, heo, té (phương ngữ Nam).

2.4.TC1a: HS sử dụng các nền tảng trực tuyến để hợp tác thảo luận, chia sẻ kết quả tìm kiếm từ ngữ địa phương theo vùng miền.

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về tiếng việt

b. Nội dung: GV chiếu bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.

c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành các bài tập trong sách giáo khoa.

d. Tổ chức thực hiện:

Thông tin tải tài liệu:

Phía trên chỉ là 1 phần, tài liệu khi tải sẽ có đầy đủ. Xem và tải: Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI cả năm - Tại đây

Tài liệu khác

Chat hỗ trợ
Chat ngay