Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 9: Thực hành tiếng Việt (1)
Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 9: Thực hành tiếng Việt (1) được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn:…..…/..…../……
Ngày dạy:……./……/…….
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
TIẾT…: CƯỚC CHÚ VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO
I. MỤC TIÊU
1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:
- HS nhận biết được đặc điểm, chức năng của cước chú và vị trí đặt cước chú.
- HS nhận biết được ý nghĩa, tác dụng của tài liệu tham khảo và cách sử dụng tài liệu tham khảo trong VB.
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...
b. Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài thực hành.
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành các bài tập xác định cước chú và tài liệu tham khảo.
- Năng lực tiếp thu tri thức tiếng việt để hoàn thành các bài tập, vận dụng thực tiễn.
c. Năng lực số
- 1.1.TC1a: Sử dụng công cụ số để tra cứu ý nghĩa các thuật ngữ khó cần cước chú.
- 4.1.TC1a: Sử dụng các tính năng tự động trong phần mềm soạn thảo (Footnote/Citation) để tạo cước chú và danh mục tài liệu tham khảo.
- 6.2.TC1a: Sử dụng trợ lý AI để kiểm tra định dạng tài liệu tham khảo và gợi ý cách ghi nguồn theo các chuẩn phổ biến (APA, MLA) trên môi trường số.
- 6.3.TC1a: Thực hiện đạo đức số: Hình thành ý thức tôn trọng quyền tác giả và tính minh bạch của thông tin thông qua việc sử dụng cước chú và tài liệu tham khảo khi chia sẻ nội dung trên không gian mạng.
d. Năng lực AI
- 7.A1.1 (Quyền ra quyết định của con người): Học sinh giải thích được lí do con người cần giữ quyền ra quyết định khi dùng AI hỗ trợ rà soát định dạng cước chú và trích dẫn tài liệu tham khảo; hiểu rằng AI chỉ hỗ trợ chuẩn hóa quy cách, con người mới là chủ thể định đoạt độ tin cậy và giá trị nội dung của tài liệu.
- 7.A1.2 (Xác thực kết quả và kiểm chứng thông tin): Học sinh nêu được hậu quả của việc tiếp nhận thụ động các trích dẫn do AI cung cấp (rủi ro ảo giác AI bịa đặt nguồn tài liệu); biết cách kiểm chứng, đối chiếu danh mục tài liệu tham khảo do AI gợi ý bằng các nguồn báo chí chính thống, SGK và thư viện số.
3. Phẩm chất:
- Thái độ học tập nghiêm túc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- KHBD;
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
- Máy tính, máy chiếu.
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.
2. Chuẩn bị của học sinh:
- SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học về cách ghi cước chú và thao tác trích dẫn tài liệu tham khảo.
b. Nội dung: GV chiếu bài tập, HS suy nghĩ trả lời.
c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV yêu cầu HS đọc lại bài Thủy tiên tháng Một, trao đổi với bạn bên cạnh:
+ Xác định kí hiệu và tên đối tượng được chú thích ở cuối chân trang
+ Cách trình bày đoạn trích dẫn lấy từ nguồn tài liệu nào trong văn bản?
- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
[2.1.TC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- GV gọi một số HS trả lời câu hỏi, HS khác lắng nghe và bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, tổng hợp ý kiến và chốt kiến thức:
+ Một số kí hiệu và tên đói tượng được chú thích trong bài: (1) đồng nhất: cùng một loại, (2) Hải lưu: dòng chảy tạo nên do sự chuyển dịch…
+ Trích dẫn lấy từ trang CNN.com (ngày 07/08/2007) giới thiệu một báo cáo do WMO của Liên hợp quốc.
- Từ chia sẻ của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới:
Trong một văn bản bất kì, việc sử dụng cước chú để đánh dấu cho những chú thích được đặt ở dưới chân trang là vô cùng cần thiết, bên cạnh việc giải thích và cung cấp thông tin về nghĩa của từ, cước chú còn miêu tả và giải thích sự vật, hiện tương rõ hơn. Một điều nữa, để giúp cho văn bản tăng sức thuyết phục và bằng chứng xác thực, chúng ta cũng cần tìm đến nguồn tài liệu tham khảo uy tín, chất lượng. Trong bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng đi vào tìm hiểu kĩ hơn về Cước chú và tài liệu tham khảo.
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Bài tập về cước chú
a. Mục tiêu: HS vận dụng được những tri thức đã biết để giải các bài tập về cước chú.
b. Nội dung: GV tổ chức hoạt động theo từng bài tập cho HS hoàn thành.
c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành bài tập.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS | ||||||||
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ - GV yêu cầu HS sử dụng máy tính/máy tính bảng truy cập các trang bách khoa toàn thư trực tuyến (Wikipedia) để quan sát cách các siêu liên kết (hyperlink) hoạt động tương tự như cước chú kỹ thuật số. - GV yêu cầu HS thực hành trên phần mềm Word/Google Docs: Sử dụng chức năng "Insert Footnote" để tạo cước chú tự động cho một đoạn văn bản ngắn. HS nhập danh mục tài liệu tham khảo vào Chatbot AI (ChatGPT/Copilot) để AI kiểm tra quy cách sắp xếp theo chuẩn APA/MLA. + GV nêu nguy cơ "ảo giác AI" (AI tự tạo ra tên tác giả/năm xuất bản không có thật - fake citations). HS thực hành đối chiếu thông tin trích dẫn do AI gợi ý với sách in SGK và các trang thư viện điện tử chính thống để xác thực. + GV yêu cầu HS giải thích tại sao con người phải giữ quyền quyết định chọn nguồn tài liệu tham khảo uy tín, không phụ thuộc hoàn toàn vào gợi ý tự động của AI. Nhiệm vụ 1: Bài tập 1 - GV yêu cầu HS làm việc theo cặp đôi: Kẻ bảng sau vào vở, ghi những từ ngữ, nội dung có cước chú trong văn bản Thủy tiên tháng Một vào các cột phù hợp:
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thảo luận theo cặp đôi, hoàn thành bảng. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời một vài nhóm HS lên trình bày bảng trước lớp, yêu cầu các nhóm khác lắng nghe và nhận xét. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV nhận xét, chuẩn kiến thức và chiếc bảng đáp án cho các nhóm HS đối chiếu và chỉnh sửa | I. Lý thuyết 1. Cước chú a) Phân biệt các loại từ ngữ, nội dung cần có cước chú | 1.1.TC1a: HS sử dụng công cụ số để tra cứu ý nghĩa các thuật ngữ khó cần cước chú. 4.1.TC1a: HS sử dụng các tính năng tự động trong phần mềm soạn thảo (Footnote/Citation) để tạo cước chú. 7.A1.1: HS giải thích được con người phải giữ quyền ra quyết định khi lựa chọn tài liệu tham khảo, coi AI là công cụ hỗ trợ chuẩn hóa định dạng chứ không để AI thay thế tư duy thẩm định. 7.A1.2: HS thực hành đối chiếu, kiểm chứng các trích dẫn/nguồn tài liệu do AI gợi ý bằng việc so sánh trực tiếp với SGK và thư viện chính thống để tránh rủi ro ảo giác AI. | ||||||||
| ||||||||||
Nhiệm vụ 2: Bài tập 2: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm (hai nhóm cặp đôi nhỏ gộp làm một nhóm lớn): Dựa trên quan sát về những cước chú trong văn bản Thủy tiên tháng Một, hãy kẻ bàng sau vào vở và điền nội dung cần thiết vào ô trống:
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS thảo luận theo nhóm và hoàn thành bảng. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV yêu cầu HS trao đổi bảng đã hoàn thành với nhóm khác và mỗi nhóm cử một đại diện trình bày kết quả của bảng trước nhóm bạn. Các HS trong nhóm lắng nghe và quan sát. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV nhận xét, hướng dẫn các nhóm nếu cần và chiếu bảng đáp án cho các nhóm đối chiếu và chỉnh sửa | b) Đặc điểm cước chú - Thành phần cước chú - Vị trí đặt cước chú - Nội dung cước chú - Ngôn ngữ của cước chú | |||||||||
| ||||||||||
Nhiệm vụ 3: Bài tập 3 và 4 Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV gọi 1 HS đọc to yêu cầu bài tập 3 trước và yêu càu HS suy nghĩ trả lời. - GV đọc yêu cầu bài tập 4, nhắc HS đọc thầm nội dung ở khung thứ nhất bên phải (Cách ghi cước chú) để hoàn thiện bài tập theo cặp đôi. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc và hoàn thành bài tập cá nhân và theo cặp đôi. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời một vài HS và nhóm HS lên trình bày bài tập, các HS khác lắng nghe và bổ sung ý kiến. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ - GV dựa vào câu trả lời và việc làm thực tế của HS để nhận xét, góp ý, sửa cữa và định hướng hoạt động è Ghi lên bảng. | c) Cách ghi cước chú | |||||||||
Đáp án: * Bài 3: Cần có thêm cước chú cho tên của những người được tác giả đề cập đến trong bài: Hân-tơ Lo-vin (Hunter Lovins), Giôn Hô-đơ-rơn (John Holdren). Bởi vì không phải bất cứ người đọc nào cũng biết những người được nhắc đến đó là ai. * Bài 4: - Đánh số bên cạnh các từ chỉ tên người đã được nhắc đến ở bài 3. - Ghi cước chú ở chân trang lần lượt như sau: + Hunetr Lovins: nhà môi trường Mỹ, là chủ tịch và người sáng lâp của tổ chức Những giải pháp chủ nghĩa tư bản tự nhiên (Natural Capitalism Solutions), là tác giả hàng đầu về phát triển bền vững. + John Holdren: giáo sư người Mỹ nghiên cứu khoa hoạc Môi trường và Chính sách tại Trường Chính phủ Kennedy thuộc Đại hộc Havard, từng là cố vấn cấp cao của tổng thống Mỹ Barack Obama về các vấn khoa học và công nghệ. | ||||||||||
Hoạt động 2: Bài tập về tài liệu tham khảo
a. Mục tiêu: HS vận dụng được những tri thức đã biết để giải các bài tập về tài liệu tham khảo
b. Nội dung: GV tổ chức hoạt động theo từng bài tập cho HS hoàn thành.
c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành bài tập.
d. Tổ chức thực hiện: