Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 9: Thực hành tiếng Việt (2)
Giáo án NLS và AI Ngữ văn 7 Bài 9: Thực hành tiếng Việt (2) được thiết kế theo hướng tích hợp năng lực số (NLS) và trí tuệ nhân tạo (AI). Tài liệu giúp giáo viên tổ chức hoạt động học tập sáng tạo, ứng dụng công nghệ hiệu quả. Đây là bản giáo án mới nhất, giáo viên tham khảo để giảng dạy tốt hơn.
=> Giáo án Ngữ văn 7 tích hợp NLS và AI
Ngày soạn:……./…../……
Ngày dạy:……./…../…..
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
TIẾT…: NGHĨA CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ HÁN VIỆT THÔNG DỤNG VÀ NGHĨA CỦA NHỮNG TỪ CÓ YẾU TỐ HÁN VIỆT ĐÓ
I. MỤC TIÊU
1. Mức độ/ yêu cầu cần đạt:
- HS hiểu được nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng
- HS nắm được cách xác định nhanh nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt thông dụng đó.
2. Năng lực
a. Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác...
b. Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài thực hành.
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành các bài tập xác định nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt đó.
- Năng lực tiếp thu tri thức tiếng việt để hoàn thành các bài tập, vận dụng thực tiễn.
c. Năng lực số
- 1.1.TC1a: Sử dụng từ điển số, ứng dụng tra cứu từ hán việt để tìm hiểu nghĩa gốc và nghĩa chuyển của các yếu tố Hán Việt.
- 4.1.TC1a: Sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản để lập bảng phân loại và chiết tự từ Hán Việt.
- 6.1.TC1a: Nhận diện cách hệ thống AI phân tích ngữ cảnh (contextual analysis) để gợi ý nghĩa phù hợp nhất của một từ Hán Việt đa nghĩa.
- 6.2.TC1a: Sử dụng trợ lý AI để mở rộng vốn từ bằng cách tìm các từ ghép có chung một yếu tố Hán Việt và phân loại chúng theo nhóm nghĩa.
- 6.2.TC1b: Sử dụng AI để kiểm tra tính chính xác khi sử dụng từ Hán Việt trong các câu văn tự sáng tác, tránh lỗi dùng từ không phù hợp sắc thái.
d. Năng lực AI
- 7.A1.1 (Quyền ra quyết định của con người): Học sinh giải thích được lí do con người cần giữ quyền ra quyết định khi dùng AI phân tích ngữ cảnh và mở rộng họ từ Hán Việt; hiểu rằng AI chỉ hỗ trợ truy xuất dữ liệu từ vựng, con người mới là chủ thể quyết định chọn lọc từ ngữ chính xác và tế nhị trong giao tiếp.
3. Phẩm chất:
- Thái độ học tập nghiêm túc.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Chuẩn bị của giáo viên:
- KHBD;
- Phiếu bài tập, trả lời câu hỏi;
- Bảng phân công nhiệm vụ cho học sinh hoạt động trên lớp;
- Bảng giao nhiệm vụ học tập cho học sinh ở nhà;
- Máy tính, máy chiếu.
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Công cụ AI hỗ trợ: ChatGPT, Copilot.
2. Chuẩn bị của học sinh:
- SGK, SBT Ngữ văn 7, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn học bài, vở ghi.
- Thiết bị số: Máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh (nếu điều kiện cho phép) có kết nối Internet.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập học tập của mình từ đó khắc sâu kiến thức nội dung bài học về nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt đó.
b. Nội dung: GV gợi mở kiến thức mới cho HS.
c. Sản phẩm: HS nhận biết được từ Hán Việt.
d. Tổ chức thực hiện:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV đặt câu hỏi cho HS:
+ Từ “Nam quốc sơn hà” là từ thuần Việt hay từ mượn?
+ Nếu là từ mượn, thì mượn của nước nào?
+ Em hiểu từ Hán Việt là từ như thế nào?
- GV tiếp tục chiếu cho HS xem video AI được thiết kế riêng cho bài học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.
[2.1.TC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số)].
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS suy nghĩ, thảo luận trả lời câu hỏi.
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS xung phong trả lời các câu hỏi, cả lớp lắng nghe và nhận xét.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét, khen ngợi các HS đã trả lời đúng và đính chính nếu các em nhận diện chưa chính xác.
- Từ câu trả lời của HS, GV dẫn dắt vào bài học mới:
Từ Hán Việt nghe có vẻ khá lạ lẫm với các em, chắc chắn các em sẽ cảm thấy nó khá là khó vì bản thân các em không biết chữ Hán đúng không nào? Tuy nhiên, trong cuộc sống, các em cũng vô tình bắt gặp và sử dụng rất nhiều từ Hán Việt đấy. Trong bài học hôm nay, chúng ta cùng đến với bài thực hành tiếng Việt để đi tìm hiểu về Nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt nhé!
2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
a. Mục tiêu: Hiểu rõ hơn nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt qua việc phân tích ngữ liệu thực tế trước khi hoàn thành các bài tập thực hành tiếng Việt
b. Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi liên quan đến phần Tri thức ngữ văn và Xác định nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt.
c. Sản phẩm học tập: HS trả lời các kiến thức liên quan đến nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt.
d. Tổ chức thực hiện:
HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV hướng dẫn HS đọc lí thuyết và ví dụ trong khung Cách xác định nhanh nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt ở khung bên phải trong SHS trang 90. - GV yêu cầu HS sử dụng máy tính/điện thoại truy cập từ điển Hán Việt trực tuyến (như vdict, tudienhanviet.org) để tra cứu nghĩa gốc (từ nguyên) của các yếu tố: đồng, hải, định, kí... - GV trình chiếu cách một chatbot AI phân tích từ "đồng": "AI nhận diện từ 'đồng' trong 'đồng nhất' nghĩa là cùng; trong 'đồng tiền' là kim loại. HS nhận thức được khả năng phân tích ngữ cảnh của thuật toán". - GV yêu cầu HS yêu cầu AI: "Hãy tìm 5 từ ghép có chứa yếu tố 'hải' (biển) và 5 từ có chứa yếu tố 'kí' (ghi chép/gửi)". - GV yêu cầu HS giải thích tại sao con người phải giữ quyền quyết định cuối cùng khi dùng từ Hán Việt, không lệ thuộc hoàn toàn vào gợi ý tự động của AI. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc bài và trả lời Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận hoạt động và thảo luận - GV mới một vài HS phát biểu phần tìm hiểu sau khi đọc, các HS khác lắng nghe và bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả HS thực hiện nhiệm vụ học tập - GV nhận xét, diễn giải thêm nhằm hình thành cho HS những kiến thức cơ bản về cách xác định nhanh nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt è Ghi lên bảng. | I. Lí thuyết Cách xác định nhannh nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt - Tách từng từ đó ra thành các yếu tố riêng biệt để xem xét - Tập hợp những từ đã biết có một trong các yếu tố của từ được tách ở trên và xếp chúng vào các nhóm khác nhau. - Dựa vào nghĩa chung của một vài từ đã biết trong mỗi nhóm để suy ra nghĩa của từng yếu tố, từ đó, bước đầu xác định nghĩa của từ có yếu tố Hán Việt muốn tìm hiểu. | 1.1.TC1a: HS sử dụng từ điển số, ứng dụng tra cứu từ hán việt để tìm hiểu nghĩa gốc và nghĩa chuyển của các yếu tố Hán Việt. 6.1.TC1a: HS nhận diện cách hệ thống AI phân tích ngữ cảnh (contextual analysis) để gợi ý nghĩa phù hợp nhất của một từ Hán Việt đa nghĩa. 6.2.TC1a: HS sử dụng trợ lý AI để mở rộng vốn từ bằng cách tìm các từ ghép có chung một yếu tố Hán Việt và phân loại chúng theo nhóm nghĩa. 7.A1.1: HS giải thích được con người phải giữ quyền ra quyết định khi lựa chọn và sử dụng từ Hán Việt, coi AI là công cụ đề xuất tra cứu chứ không thay thế tư duy ngôn ngữ. |
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức về tiếng việt về cách xác định nghĩa của những từ có yếu tố Hán Việt.
b. Nội dung: GV chiếu bài tập, HS suy nghĩ, trả lời.
c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành các bài tập trong sách giáo khoa.
d. Tổ chức thực hiện: