Giáo án tích hợp AI Âm nhạc 9 Tiết 3: Lí thuyết Sơ lược về quãng, cách xác định và gọi tên quãng, Thường thức Nhạc sĩ Huy Du và bài hát Đường chúng ta đi

CHỦ ĐỀ 1: NỐI VÒNG TAY LỚN

TIẾT 3: LÍ THUYẾT ÂM NHẠC: SƠ LƯỢC VỀ QUÃNG, CÁCH XÁC ĐỊNH VÀ GỌI TÊN QUÃNG - THƯỜNG THỨC ÂM NHẠC: NHẠC SĨ HUY DU VÀ BÀI HÁT ĐƯỜNG CHÚNG TA ĐI

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Lí thuyết âm nhạc: Sơ lược về quãng

• Định nghĩa: Quãng là khoảng cách về cao độ giữa 2 âm thanh.
  • Quãng giai điệu: 2 âm vang lên lần lượt (đọc từ trái sang phải, quãng đi lên từ dưới lên, quãng đi xuống từ trên xuống).
  • Quãng hoà thanh: 2 âm vang lên cùng một lúc (đọc từ dưới lên). Âm dưới là âm gốc, âm trên là âm ngọn.
• Cách xác định và gọi tên quãng: Dựa vào 2 yếu tố:
  • Độ lớn số lượng: Tính bằng số lượng các bậc âm có trong quãng (Quãng 1, Quãng 2, Quãng 3,...).
  • Độ lớn chất lượng: Tính bằng số lượng cung và nửa cung có trong quãng (Trưởng, thứ, đúng, tăng, giảm).
  • Ví dụ: Quãng Đô – Mi có độ lớn số lượng là 3 (3 bậc âm), độ lớn chất lượng là 2 cung → Quãng 3 trưởng. Quãng Mi – Son có độ lớn số lượng là 3, độ lớn chất lượng là 1,5 cung → Quãng 3 thứ.

2. Thường thức âm nhạc: Nhạc sĩ Huy Du và bài hát “Đường chúng ta đi”

• Nhạc sĩ Huy Du (1926 – 2007): Quê Bắc Ninh. Đóng góp to lớn cho nền âm nhạc Việt Nam hiện đại, đạt Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật (năm 2000).
  • Tác phẩm tiêu biểu: Ba Vì năm xưa, Bế Văn Đàn sống mãi, Anh vẫn hành quân, Tình em, nhạc không lời Miền Nam quê hương ta ơi!,...
• Bài hát Đường chúng ta đi: Sáng tác năm 1968 (kháng chiến chống Mỹ). Nhạc: Huy Du; Lời: thơ Xuân Sách.
  • Cấu trúc: 3 đoạn. Đoạn 1: Giai điệu dàn trải, ca ngợi đất nước. Đoạn 2: Tiết tấu sôi động, dồn dập thúc giục chiến đấu. Đoạn 3: Như lời kêu gọi tiến nhanh đến ngày toàn thắng.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Phát biểu được khái niệm về quãng; phân biệt rõ ràng giữa quãng giai điệu và quãng hoà thanh.
2. Nhận biết chính xác cấu tạo của một quãng gồm âm gốc (phía dưới) và âm ngọn (phía trên).
3. Biết cách xác định tên quãng dựa trên việc tính toán song song độ lớn số lượng (số bậc âm) và độ lớn chất lượng (số cung/nửa cung).
4. Tóm tắt được đôi nét về cuộc đời, sự nghiệp và các tác phẩm tiêu biểu của nhạc sĩ Huy Du.
5. Cảm nhận được tính chất âm nhạc, hoàn cảnh ra đời và cấu trúc 3 đoạn hành khúc hào hùng của bài hát “Đường chúng ta đi”.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề
  • Nội dung: Lí thuyết âm nhạc: Sơ lược về quãng - Thường thức âm nhạc: Nhạc sĩ Huy Du và bài hát Đường chúng ta đi.
• Slide 2: Khái niệm về quãng
  • Nội dung: Trực quan hình ảnh nốt nhạc minh họa Quãng giai điệu và Quãng hoà thanh. Chỉ rõ vị trí âm gốc, âm ngọn trên khuông nhạc.
• Slide 3: Cách xác định và gọi tên quãng
  • Nội dung: Công thức xác định qua Độ lớn số lượng (số bậc) và Độ lớn chất lượng (số cung). Bảng so sánh trực quan ví dụ Quãng 3 trưởng (Đô - Mi) và Quãng 3 thứ (Mi - Son).
• Slide 4: Luyện tập nhận biết quãng
  • Nội dung: Hiển thị các bài tập khuông nhạc trong sách giáo khoa. Học sinh thực hành xác định nhanh tên quãng và so sánh độ lớn số lượng.
• Slide 5: Chân dung nhạc sĩ Huy Du
  • Nội dung: Hình ảnh nhạc sĩ Huy Du (1926 – 2007). Các mốc son sự nghiệp và danh sách các ca khúc đi cùng năm tháng.
• Slide 6: Câu chuyện tác phẩm “Đường chúng ta đi”
  • Nội dung: Hoàn cảnh ra đời năm 1968. Phân tích cấu trúc 3 đoạn mang tính chất hào hùng, thúc giục của bài hát.
• Slide 7: Thưởng thức âm nhạc & Trải nghiệm
  • Nội dung: Nghe trích đoạn bài hát kèm bản nhạc (Vừa phải – Trong sáng, tự hào). Học sinh trả lời câu hỏi nêu cảm nghĩ sau khi nghe bài hát.