Vùng biển: Là một phần của Biển Đông.
Hệ thống đảo và quần đảo: Có hàng nghìn đảo và nhiều quần đảo.
- Các đảo tiêu biểu: Bạch Long Vĩ, Cát Bà (Hải Phòng); Cồn Cỏ (Quảng Trị); Lý Sơn (đặc khu Lý Sơn, Quảng Ngãi); Côn Sơn (Bà Rịa - Vũng Tàu); Phú Quốc (Kiên Giang).
- Hai quần đảo lớn nhất: Quần đảo Hoàng Sa (thuộc thành phố Đà Nẵng) và Quần đảo Trường Sa (thuộc tỉnh Khánh Hòa).

2. Công cuộc bảo vệ chủ quyền, các quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam ở Biển Đông

Thời các chúa Nguyễn (Thế kỉ XVII): Lập đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải để thu lượm sản vật, đánh bắt hải sản và thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa.
- Ví dụ: Đội Hoàng Sa gồm 70 người ở xã An Vĩnh (Lý Sơn) hàng năm cưỡi thuyền buồm ra Hoàng Sa làm nhiệm vụ suốt 6 tháng. Người dân duy trì Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa để tri ân họ.
Thời Triều Nguyễn: Tiếp tục xác lập và thực thi chủ quyền bằng cách cắm cờ, dựng cột mốc, đo đạc lưu dấu. Vua Minh Mạng cho vẽ Đại Nam nhất thống toàn đồ khẳng định Hoàng Sa, Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam.
Thời Pháp thuộc: Người Pháp nhân danh Việt Nam dựng bia chủ quyền, lập đơn vị hành chính ở cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Thời kỳ Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam:
- Thành lập các đơn vị hành chính tại huyện đảo Trường Sa và huyện đảo Hoàng Sa.
- Ban hành các văn bản pháp luật, tham gia Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.
- Đồng thời phát triển kinh tế biển gắn liền với tăng cường tiềm lực quốc phòng, tuần tra bảo vệ biển đảo.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Vùng biển Việt Nam là một bộ phận của Biển Đông, bao gồm hàng nghìn hòn đảo và hai quần đảo lớn mang tính chiến lược là Hoàng Sa (Đà Nẵng) và Trường Sa (Khánh Hòa).
Từ thế kỉ XVII, các chúa Nguyễn đã tiên phong xác lập và thực thi chủ quyền liên tục tại hai quần đảo thông qua hoạt động của đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải.
Triều Nguyễn củng cố mạnh mẽ chủ quyền quốc gia bằng các hành động pháp lí vững chắc như vẽ bản đồ toàn quốc, dựng cột mốc và cử người đo đạc địa hình trực tiếp ngoài đảo.
Trong thời kì đô hộ, người Pháp tiếp nối danh nghĩa của Việt Nam để xây dựng bia chủ quyền và trực tiếp thiết lập cơ cấu quản lí hành chính chính thức trên hai quần đảo.
Hiện nay, Nhà nước Việt Nam kiên quyết đấu tranh bảo vệ biển đảo bằng luật pháp quốc tế (như UNCLOS 1982), hoàn thiện đơn vị hành chính địa phương và thực hiện tuần tra thực địa liên tục.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Khung tối giản)

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Tiêu đề: Bài 3: Biển, đảo Việt Nam
- Nội dung: Khái quát vị trí địa lí biển đảo và lịch sử công cuộc bảo vệ chủ quyền.
Slide 2: Vị trí địa lí vùng biển, đảo Việt Nam
- Tiêu đề: 1. Vùng biển và hệ thống đảo
- Nội dung: Thuộc Biển Đông. Hàng nghìn đảo ven bờ (Phú Quốc, Cát Bà, Lý Sơn,...). Hai quần đảo khơi xa: Hoàng Sa (Đà Nẵng) và Trường Sa (Khánh Hòa).
Slide 3: Chủ quyền thời các chúa Nguyễn và triều Nguyễn
- Tiêu đề: 2. Thực thi chủ quyền thời phong kiến
- Nội dung: Thế kỉ XVII: Chúa Nguyễn lập đội Hoàng Sa, đội Bắc Hải khai thác và quản lí đảo. Triều Nguyễn: Dựng cột mốc, đo đạc vẽ bản đồ đất nước (Đại Nam nhất thống toàn đồ).
Slide 4: Chủ quyền thời Pháp thuộc
- Tiêu đề: 3. Quản lí hành chính thời Pháp thuộc
- Nội dung: Pháp nhân danh Việt Nam dựng bia chủ quyền chính thức (năm 1938) và thiết lập cơ cấu hành chính quản lí trực tiếp trên hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.
Slide 5: Bảo vệ biển đảo thời kì hiện đại
- Tiêu đề: 4. Nhà nước CHXHCN Việt Nam bảo vệ chủ quyền
- Nội dung: Ban hành văn bản luật; Tham gia Công ước Luật Biển quốc tế UNCLOS 1982. Thành lập đơn vị hành chính cấp huyện cho Hoàng Sa và Trường Sa.
Slide 6: Kết hợp phát triển kinh tế và Quốc phòng
- Tiêu đề: 5. Giữ vững chủ quyền toàn vẹn
- Nội dung: Phát triển kinh tế biển bền vững. Lực lượng hải quân, biên phòng tuần tra liên tục bảo vệ chủ quyền. Giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.