Sự thành lập: Năm 1009, vua Lê Long Đĩnh mất, các quan trong triều Tiền Lê tôn Lý Công Uẩn lên làm vua (vua Lý Thái Tổ), lập ra Triều Lý.
Sự kiện dời đô: Năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình) ra thành Đại La (thành phố Hà Nội) và đổi tên thành Thăng Long (gắn với tương truyền có rồng vàng hiện lên khi thuyền vua đỗ dưới thành).
Ý nghĩa Chiếu dời đô: Thể hiện tầm nhìn sáng suốt khi chọn vùng đất Đại La – nơi trung tâm trời đất, thế rồng cuộn hổ ngồi, mặt đất rộng mà bằng phẳng, dân cư không khổ thấp trũng tối tăm, muôn vật phong phú, tươi tốt để mưu nghiệp lớn, cho vận nước lâu dài, phong tục giàu thịnh.
Ví dụ minh họa: Vị vua sáng lập triều Lý – Lý Công Uẩn vốn quê ở châu Cổ Pháp (nay thuộc phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh), là người "khoan từ nhân thứ, tinh ôn nhã, có lượng đế vương".

2. Triều Lý xây dựng và bảo vệ đất nước

Thành tựu xây dựng: Trải qua hơn 200 năm, bộ máy nhà nước được hoàn thiện, thống nhất từ trung ương đến địa phương; có nhiều biện pháp khuyến khích sản xuất nông nghiệp nên nhiều năm mùa màng bội thu.
Tôn giáo: Phật giáo phát triển thịnh đạt. Các vua Triều Lý (Lý Thái Tổ, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông) đều theo đạo Phật. Nhiều nhà sư được giữ chức vụ quan trọng trong triều đình (tiêu biểu như Từ Đạo Hạnh – quê ở Hà Nội).
Bảo vệ đất nước: Trong những năm 1075 – 1077, Triều Lý lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống quân Tống xâm lược giành thắng lợi.
Ví dụ tiêu biểu về nhân vật lịch sử:
- Nguyên phi Ỷ Lan: Người phụ nữ quê ở làng Thổ Lỗi (nay thuộc xã Gia Lâm, thành phố Hà Nội), gắn liền với di tích chùa Dâu (tỉnh Bắc Ninh). Bà thông minh, ham học hỏi, từng được giao nhiếp chính trị nước khi vua đi đánh giặc và cùng các đại thần lãnh đạo kháng chiến khi vua Lý Nhân Tông còn nhỏ tuổi.
- Lý Thường Kiệt: Tổng chỉ huy cuộc kháng chiến chống Tống. Với chủ trương "ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc", ông chủ động cho xây dựng phòng tuyến bên bờ bắc sông Như Nguyệt (tỉnh Bắc Ninh) và chỉ huy quân sĩ đại phá doanh trại quân Tống, bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Triều Lý được thành lập năm 1009 do Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ) sáng lập, mở ra chương mới trong lịch sử xây dựng đất nước bền vững.
Sự kiện năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về Thăng Long (Hà Nội) là một quyết định lịch sử mang tầm nhìn chiến lược vĩ đại về địa chính trị và kinh tế.
Dưới triều Lý, Phật giáo phát triển thịnh đạt nhất, có tầm ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống chính trị, văn hóa, xã hội (tiêu biểu qua các công trình kiến trúc như chùa Một Cột, chùa Dâu).
Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược (1075 - 1077) do Lý Thường Kiệt tổng chỉ huy giành thắng lợi vang dội nhờ chiến thuật chủ động tiên phát chế nhân và phòng tuyến vững chắc trên sông Như Nguyệt.
Ghi nhớ và sử dụng chính xác hệ thống địa danh lịch sử theo ngữ liệu: Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình); thành Đại La, Thăng Long, làng Thổ Lỗi / xã Gia Lâm (thành phố Hà Nội); châu Cổ Pháp / phường Từ Sơn, chùa Dâu, sông Như Nguyệt / phòng tuyến bờ bắc (tỉnh Bắc Ninh).

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Khung tối giản)

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Tiêu đề: Bài 9: Triều Lý và việc định đô ở Thăng Long.
- Nội dung: Tên giáo viên, môn học, lớp học và các mục tiêu cốt lõi của bài học.
Slide 2: Sự thành lập triều Lý
- Tiêu đề: 1. Vị vua sáng lập triều Lý.
- Nội dung: Năm 1009, Lý Công Uẩn lên ngôi (Lý Thái Tổ). Giới thiệu quê quán châu Cổ Pháp (phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Hình ảnh tượng đài vua Lý Thái Tổ tại Hà Nội.
Slide 3: Sự kiện dời đô lịch sử (Năm 1010)
- Tiêu đề: Cuộc dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long.
- Nội dung: Lộ trình dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) ra Đại La và đổi tên thành Thăng Long (Hà Nội). Lý do đổi tên (tương truyền rồng vàng hiện lên).
Slide 4: Nội dung và ý nghĩa Chiếu dời đô
- Tiêu đề: Tầm nhìn chiến lược qua "Chiếu dời đô".
- Nội dung: Trích đoạn tư liệu ca ngợi đất Đại La (trung tâm trời đất, thế rồng cuộn hổ ngồi, thuận lợi phát triển muôn đời). Hình ảnh bản Chiếu dời đô tại Đền Đô (Bắc Ninh).
Slide 5: Công cuộc xây dựng đất nước và sự phát triển Phật giáo
- Tiêu đề: 2. Thành tựu xây dựng đất nước thời Lý.
- Nội dung: Hoàn thiện bộ máy nhà nước, thúc đẩy nông nghiệp. Phật giáo thịnh đạt (các vua theo đạo Phật, xây dựng Chùa Một Cột tại Hà Nội). Vai trò trị nước của Nguyên phi Ỷ Lan (xã Gia Lâm, Hà Nội).
Slide 6: Kháng chiến chống quân Tống (1075 – 1077)
- Tiêu đề: Lý Thường Kiệt và cuộc kháng chiến chống Tống.
- Nội dung: Chủ trương chủ động đánh giặc. Xây dựng phòng tuyến sông Như Nguyệt (Bắc Ninh). Đập tan quân Quách Quỳ, giữ vững nền độc lập. Hình ảnh tượng đài Lý Thường Kiệt tại Bắc Ninh.
Slide 7: Luyện tập & Vận dụng
- Tiêu đề: Tổng kết và Thực hành.
- Nội dung: Hướng dẫn học sinh lập sơ đồ tư duy về nét chính lịch sử thời Lý; giao nhiệm vụ sưu tầm tranh ảnh, câu chuyện về di tích hoặc nhân vật lịch sử thời Lý.