Bối cảnh: Sau khi Triệu Đà thôn tính nước Âu Lạc (179 TCN), các triều đại phong kiến phương Bắc nối tiếp nhau đô hộ nước ta trong hơn 1 000 năm.
Chính sách đô hộ: Sáp nhập nước ta vào lãnh thổ Trung Quốc, chia thành các đơn vị hành chính châu - quận, huyện; bắt nhân dân cống nạp sản vật quý và theo phong tục của người Hán.
Phản ứng của nhân dân: Liên tục đứng lên đấu tranh giành độc lập. Tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa: Hai Bà Trưng (40 – 43), Bà Triệu (248), Lý Bí – Triệu Quang Phục (542 – 602), Mai Thúc Loan (713 – 722), Phùng Hưng (766 – 779), Khúc Thừa Dụ (905) và Chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền (938).

2. Một số câu chuyện lịch sử tiêu biểu

Trưng Vương trừ giặc Hán:
- Nhân vật: Hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị quê ở huyện Mê Linh (nay thuộc thành phố Hà Nội). Do oán hận ách đô hộ của nhà Hán và việc Thái thú Tô Định giết hại Thi sách (chồng bà Trưng Trắc), Hai Bà đã phất cờ khởi nghĩa.
- Kết quả: Nghĩa quân làm chủ Mê Linh, tiến xuống Cổ Loa (nay thuộc xã Đông Anh, thành phố Hà Nội), tấn công Luy Lâu (nay thuộc phường Trí Quả, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh). Cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi, nước độc lập trong hơn ba năm (40 – 43).
- Minh họa: Tranh dân gian Đông Hồ "Trưng Vương trừ giặc Hán".
Lý Bí và Nhà nước Vạn Xuân:
- Nhân vật: Lý Bí – một hào trưởng quê ở phường Vạn Xuân (tỉnh Thái Nguyên) khởi nghĩa chống ách đô hộ của nhà Lương vào thế kỉ VI.
- Kết quả: Nghĩa quân chiếm hầu hết các quận, huyện; viên quan cai trị hoảng sợ bỏ thành Long Biên chạy về Trung Quốc.
- Thành tựu: Mùa xuân năm 544, Lý Bí lên ngôi vua (Lý Nam Đế), đặt tên nước là Vạn Xuân, dựng kinh đô ở vùng cửa sông Tô Lịch (thành phố Hà Nội), lập triều đình hai ban Văn, Võ và mở chùa Khai Quốc.
- Di tích: Đền thờ Lý Nam Đế (tỉnh Phú Thọ).
Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán:
- Nhân vật: Ngô Quyền – một vị tướng tài, con rể của Dương Diên Nghệ, đưa quân từ Ái Châu (tỉnh Thanh Hoá) ra Bắc để trị tội phản nghịch Kiều Công Tiễn. Kiều Công Tiễn hoảng sợ cầu cứu nhà Nam Hán.
- Diễn biến: Năm 938, quân Nam Hán do Hoằng Tháo chỉ huy tiến vào cửa sông Bạch Đằng (địa phận giữa tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng). Ngô Quyền cho đóng cọc gỗ đầu bịt sắt nhọn dưới lòng sông. Ông nhử thuyền giặc vào trận địa khi thủy triều lên, rồi phản công quyết liệt khi thủy triều rút làm thuyền giặc va vào bãi cọc, tan vỡ dữ dội.
- Kết quả: Hoằng Tháo tử trận, quân ta đại thắng, chấm dứt hoàn toàn ách đô hộ của phong kiến phương Bắc, mở ra thời kì độc lập, tự chủ lâu dài.
- Di tích: Tượng đài Ngô Quyền (thành phố Hải Phòng).

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Thời kì Bắc thuộc kéo dài hơn 1 000 năm (từ năm 179 TCN đến năm 938) dưới ách thống trị tàn bạo của các triều đại phong kiến phương Bắc.
Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng (40 – 43) là cuộc khởi nghĩa đầu tiên giành thắng lợi, thể hiện tinh thần bất khuất chống ách đô hộ nhà Hán.
Cuộc khởi nghĩa Lý Bí (thế kỉ VI) thành lập nước Vạn Xuân (năm 544), khẳng định ý thức tự chủ và mong muốn thái bình muôn thuở của dân tộc.
Chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền (năm 938) đập tan quân Nam Hán, chính thức kết thúc thời kì Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho Việt Nam.
Địa danh lịch sử cần nhớ chuẩn xác theo ngữ liệu bài học: Mê Linh, Cổ Loa (thành phố Hà Nội); Luy Lâu (phường Trí Quả, thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh); phường Vạn Xuân (tỉnh Thái Nguyên); Đền thờ Lý Nam Đế (tỉnh Phú Thọ); Ái Châu (tỉnh Thanh Hoá); sông Bạch Đằng (địa phận giữa tỉnh Quảng Ninh và thành phố Hải Phòng).

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Khung tối giản)

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Tiêu đề: Bài 8: Đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc.
- Nội dung: Tên giáo viên, lớp học và giới thiệu chủ đề học tập.
Slide 2: Tổng quan thời kì Bắc thuộc
- Tiêu đề: 1. Một số cuộc đấu tranh tiêu biểu.
- Nội dung: Mốc thời gian 179 TCN - 938. Trục thời gian các cuộc khởi nghĩa lớn: Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Phùng Hưng, Ngô Quyền.
Slide 3: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (40 – 43)
- Tiêu đề: Trưng Vương trừ giặc Hán.
- Nội dung: Hai Bà Trưng dựng cờ tại Mê Linh (Hà Nội). Tấn công Cổ Loa, Luy Lâu (Bắc Ninh). Độc lập trong 3 năm.
Slide 4: Khởi nghĩa Lý Bí & Nước Vạn Xuân (544)
- Tiêu đề: Lý Bí và Nhà nước Vạn Xuân.
- Nội dung: Khởi nghĩa thế kỉ VI chống nhà Lương. Năm 544: Thành lập nước Vạn Xuân, đóng đô ở sông Tô Lịch (Hà Nội).
Slide 5: Chiến thắng Bạch Đằng lịch sử (938)
- Tiêu đề: Ngô Quyền đại phá quân Nam Hán.
- Nội dung: Kế sách đóng cọc gỗ bịt sắt trên sông Bạch Đằng (Quảng Ninh - Hải Phòng). Tiêu diệt quân Nam Hán dưới sự chỉ huy của Hoằng Tháo.
Slide 6: Ý nghĩa lịch sử
- Tiêu đề: Ý nghĩa của các cuộc đấu tranh.
- Nội dung: Thể hiện lòng yêu nước, ý chí bất khuất giành độc lập. Chấm dứt thời kì Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài.
Slide 7: Luyện tập & Vận dụng
- Tiêu đề: Luyện tập - Vận dụng.
- Nội dung: Hoàn thiện trục thời gian các sự kiện đấu tranh tiêu biểu. Sưu tầm các di tích lịch sử, tên đường, trường học mang tên các vị anh hùng dân tộc.