Sự thành lập: Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi Hoàng đế, lập ra Triều Nguyễn, định đô ở Phú Xuân (thành phố Huế), lấy niên hiệu là Gia Long.
Pháp luật & Hành chính: Vua Gia Long ban hành bộ Hoàng Việt luật lệ. Những năm 1831 – 1832, vua Minh Mạng thực hiện cải cách hành chính, chia cả nước thành 30 tỉnh và 1 phủ.
Chủ quyền biển đảo: Các vị vua Triều Nguyễn thực thi chủ quyền biến, đảo, đặc biệt đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.
Công cuộc khai hoang: Nguyễn Công Trứ được cử làm Doanh điền sứ chiêu tập dân chúng khai phá vùng duyên hải Bắc Bộ.
- Ví dụ: Lập ra huyện Tiền Hải (tỉnh Hưng Yên) và huyện Kim Sơn (tỉnh Ninh Bình), thúc đẩy nông nghiệp phát triển.

2. Những đề nghị canh tân đất nước cuối thế kỉ XIX

Bối cảnh: Nửa cuối thế kỉ XIX, đất nước ngày càng khó khăn trước nguy cơ mất nước. Nhiều sĩ phu như Phạm Phú Thứ, Nguyễn Trường Tộ, Nguyễn Lộ Trạch,... đề xuất cải cách nhằm chấn chỉnh quan lại, mở mang thương nghiệp, củng cố quốc phòng.
Nhân vật tiêu biểu: Nguyễn Trường Tộ (quê ở xã Yên Trung, tỉnh Nghệ An) đã trình lên vua Tự Đức nhiều bản điều trần mong muốn canh tân đất nước giàu mạnh. Tuy nhiên, hầu hết các đề nghị đều không được thực hiện.

3. Phong trào Cần vương chống Pháp

Sự kiện: Năm 1884, Triều đình kí hiệp ước công nhận quyền đô hộ của Pháp. Năm 1885, lấy danh nghĩa vua Hàm Nghi, Tôn Thất Thuyết ban bố Dụ Cần vương, kêu gọi nhân dân đồng lòng giúp vua cứu nước.
Khởi nghĩa Hương Khê: Do Phan Đình Phùng (quê ở xã Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh) lãnh đạo, xây dựng căn cứ chính tại vùng rừng núi Hương Khê (tỉnh Hà Tĩnh). Nghĩa quân liên kết lực lượng bốn tỉnh: Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị kéo dài hơn 10 năm gây cho Pháp nhiều thiệt hại. Đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần vương.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Triều Nguyễn thành lập năm 1802, định đô tại Phú Xuân (thành phố Huế), ban hành luật pháp và cải cách hành chính chia cả nước thành 30 tỉnh và 1 phủ.
Triều Nguyễn tiếp tục thực thi và khẳng định chủ quyền vững chắc đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa.
Công cuộc khai hoang lấn biển của Nguyễn Công Trứ mở rộng diện tích canh tác, lập ra hai huyện mới: Tiền Hải (tỉnh Hưng Yên) và Kim Sơn (tỉnh Ninh Bình).
Phong trào canh tân đất nước cuối thế kỉ XIX gắn liền với các bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ (tỉnh Nghệ An) thể hiện khát vọng tự cường nhưng tiếc thay chưa được thực hiện.
Phong trào Cần vương bùng nổ năm 1885 sau chiếu dụ của vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết để tập hợp nhân dân chống Pháp.
Khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng (tỉnh Hà Tĩnh) chỉ huy là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn, liên kết 4 tỉnh và tiêu biểu nhất trong phong trào Cần vương.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX (Khung tối giản)

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Tiêu đề: Bài 13: Triều Nguyễn.
- Nội dung: Tên giáo viên, lớp, mục tiêu bài học (hiểu về sự thành lập, công cuộc xây dựng đất nước, xu hướng canh tân và phong trào Cần vương chống Pháp).
Slide 2: Sự thành lập và tổ chức hành chính
- Tiêu đề: 1. Triều Nguyễn buổi đầu xây dựng đất nước.
- Nội dung: Nhà Nguyễn thành lập (1802), đóng đô ở Phú Xuân (Huế); Bộ luật Hoàng Việt luật lệ; Cuộc cải cách hành chính của vua Minh Mạng chia cả nước thành 30 tỉnh và 1 phủ.
Slide 3: Khai hoang và Thực thi chủ quyền
- Tiêu đề: Công cuộc khai hoang và thực thi chủ quyền biển đảo.
- Nội dung: Nguyễn Công Trứ lập huyện Tiền Hải (tỉnh Hưng Yên) và Kim Sơn (tỉnh Ninh Bình); Nhà Nguyễn tiếp tục thực thi chủ quyền tại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Slide 4: Khát vọng canh tân đất nước
- Tiêu đề: 2. Những đề nghị canh tân đất nước cuối thế kỉ XIX.
- Nội dung: Nguy cơ mất nước cuối thế kỉ XIX; Nguyễn Trường Tộ (tỉnh Nghệ An) dâng điều trần cải cách kinh tế, quân sự, ngoại giao; Kết quả các đề nghị không được thực hiện.
Slide 5: Phong trào Cần vương chống Pháp
- Tiêu đề: 3. Phong trào Cần vương chống Pháp.
- Nội dung: Triều đình nhà Nguyễn kí hiệp ước đầu hàng (1884); Tôn Thất Thuyết lấy danh nghĩa vua Hàm Nghi ban bố Dụ Cần vương (1885) kêu gọi nhân dân cứu nước.
Slide 6: Cuộc khởi nghĩa Hương Khê
- Tiêu đề: Khởi nghĩa Hương Khê (1885 – 1896).
- Nội dung: Phan Đình Phùng (tỉnh Hà Tĩnh) lãnh đạo; Căn cứ chính vùng núi Hương Khê; Liên kết lực lượng 4 tỉnh (Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị); Cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất phong trào Cần vương.
Slide 7: Luyện tập và Vận dụng
- Tiêu đề: Luyện tập & Vận dụng.
- Nội dung: Vẽ sơ đồ tư duy nét chính lịch sử Việt Nam dưới Triều Nguyễn; Kể chuyện nhân vật lịch sử; Giới thiệu một di sản văn hoá của Triều Nguyễn.