Tác giả Đào Duy Anh (1904 – 1988): Quê ở huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội). Ông là học giả lỗi lạc, người đặt nền móng cho nhiều ngành Khoa học xã hội ở Việt Nam và có nhiều công trình giá trị về lịch sử, từ điển, văn hóa.
Hồi kí "Nhớ nghĩ chiều hôm": Viết xong năm 1972, hoàn chính cuối năm 1974. Tác phẩm thuật lại chặng đường chính trị, văn hóa, khoa học và suy tư về sứ mệnh thanh niên. Đoạn trích kể về giai đoạn "bước vào đời" đầy biến động lịch sử của tác giả.
Ví dụ tiêu biểu: Các tác phẩm lớn của ông gồm Hán Việt từ điển giản yếu (1932), Việt Nam văn hóa sử cương (1938).

2. Sự kiện định hướng cuộc đời (Cuộc đón tiếp cụ Phan Bội Châu)

Sự kiện trung tâm: Cuộc đón tiếp cụ Phan Bội Châu tại Đồng Hới vào một buổi trưa cuối năm 1925 khi cụ vừa được "ân xá" nhưng bị đưa về giam lỏng ở Huế.
Hình ảnh cụ Phan: Hiện lên đầy uy nghiêm, tác phong vừa hiền triết vừa thi sĩ, giọng nói dõng dạc như chuông ngân giữa bầu không khí lặng phắc. Lời khuyên học tập, tiếp thu kiến thức mới của cụ đã thức tỉnh lý tưởng của giới trí thức trẻ.
Ví dụ tiêu biểu: Lời cụ Phan dặn dò ghi sâu vào tâm trí tác giả: học cho nhiều để hấp thụ kiến thức mới mà nước nhà sẽ cần đến để bước lên cõi văn minh.

3. Sự thức tỉnh và quyết định dấn thân của người thanh niên

Tâm trạng trăn trở: Sau đêm đón cụ Phan, tác giả thao thức không ngủ được, nhận ra không thể chôn vùi tuổi trẻ ở một nơi hẻo lánh với nghề dạy học.
Hành động quyết liệt: Quyết định xin thôi việc, rời Đồng Hới vào Sài Gòn rồi ra Hà Nội để tìm việc làm, viết báo, thoát khỏi chốn ao tù để tìm bầu trời bao la.
Ví dụ tiêu biểu: Các sự kiện tiếp nối như tang lễ cụ Phan Châu Trinh (1926) và phong trào đọc báo tiến bộ đã thúc giục lòng tác giả muốn đi xa, chính thức tham gia Việt Nam Cách mạng đồng chí hội năm 1928.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Đào Duy Anh là nhà bách khoa toàn thư, học giả lớn có đóng góp nền móng cho nền khoa học xã hội Việt Nam hiện đại.
Đoạn trích tái hiện chân thực không khí chính trị - xã hội sôi động của Việt Nam giữa thập niên hai mươi của thế kỉ XX.
Sự xuất hiện của vĩ nhân Phan Bội Châu đóng vai trò là bước ngoặt tư tưởng, định hình lý tưởng sống cho người thanh niên Đào Duy Anh.
Tác phẩm làm nổi bật tinh thần khát khao cống hiến, tự cường học tập và ý chí dứt khoát thoát ly cuộc sống bình lặng của thế hệ trí thức trẻ bấy giờ.
Thể loại hồi kí đạt giá trị cao nhờ sự trung thực của các sự kiện lịch sử kết hợp linh hoạt với mạch cảm xúc trăn trở, tự sự sâu sắc của cái tôi tác giả.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề văn bản
- Tiêu đề: Bài 7: Sự thật trong tác phẩm kí - Văn bản 2: Bước vào đời (Đào Duy Anh).
- Nội dung: Giới thiệu môn Ngữ văn 12, bộ sách Kết nối tri thức; chân dung học giả Đào Duy Anh.
Slide 2: Tác giả và xuất xứ hồi kí
- Tiêu đề: I. Tìm hiểu chung.
- Nội dung chính: Vị thế học giả của Đào Duy Anh; Hoàn cảnh ra đời và nội dung bao quát của tập hồi kí Nhớ nghĩ chiều hôm.
Slide 3: Bối cảnh xã hội và sự kiện gặp gỡ vĩ nhân
- Tiêu đề: II. Đọc hiểu văn bản - 1. Cuộc đón tiếp cụ Phan Bội Châu.
- Nội dung chính: Không khí Đồng Hới năm 1925; Tác phong hiền triết, lời căn dặn thức tỉnh giới trẻ của nhà yêu nước Phan Bội Châu.
Slide 4: Sự chuyển biến tư tưởng và quyết định dấn thân
- Tiêu đề: II. Đọc hiểu văn bản - 2. Tâm trạng trăn trở và bước ngoặt cuộc đời.
- Nội dung chính: Nỗi trăn trở của người thanh niên; Quyết định rời bỏ cuộc sống dạy học bình lặng để vào Nam, ra Bắc tìm lý tưởng cách mạng.
Slide 5: Đặc trưng nghệ thuật thể loại hồi kí
- Tiêu đề: III. Đặc sắc nghệ thuật hồi kí.
- Nội dung chính: Sự tôn trọng tính chân thật của sự kiện lịch sử; Giọng điệu tự sự, suy tư khách quan nhưng thấm đẫm cảm xúc.
Slide 6: Tổng kết giá trị bài học
- Tiêu đề: IV. Tổng kết.
- Nội dung chính: Khẳng định ý nghĩa định hình nhân cách trẻ trước các biến động thời đại; Bài học về tinh thần tự học, tự lực hướng về dân tộc.