Giáo án NLS chuyên đề Tin học 10 THUD Bài 3: Xây dựng dự toán với hàm điều kiện
Giáo án chuyên đề NLS Tin học 10 - TH ứng dụng (bộ SGK thống nhất từ 2026 - 2027) Bài 3: Xây dựng dự toán với hàm điều kiện. Với năng lực số được tích hợp, tiết học sẽ giúp học sinh tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ mới vào việc tìm hiểu các chuyên đề học tập. KHBD này là file word, tải về dễ dàng.
=> Giáo án tích hợp NLS chuyên đề Tin học 10 TH ứng dụng
Các tài liệu bổ trợ
Ngày soạn: …/…/…
Ngày dạy: …/…/…
BÀI 3: XÂY DỰNG DỰ TOÁN VỚI HÀM ĐIỀU KIỆN (2 TIẾT)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
Sau bài học này, HS sẽ:
- Nắm được tác dụng, ý nghĩa và cú pháp sử dụng hàm điều kiện IF trong phần mềm bảng tính Excel.
- Hiểu được cơ chế hoạt động kiểm tra điều kiện logic (TRUE/FALSE) và trả về giá trị tương ứng của hàm IF.
- Sử dụng thành thạo hàm điều kiện IF để tự động hóa việc tính toán đơn giá dịch vụ chọn thêm và dự toán kinh phí chuyến du lịch.
2. Năng lực
Năng lực chung:
- Năng lực tự chủ và tự học: Chủ động tìm hiểu, đọc và tra cứu thêm các tài liệu học tập liên quan đến hàm điều kiện và ứng dụng bảng tính trong thực tế.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ học tập độc lập, làm việc nhóm tích cực và thể hiện sự sáng tạo trong thiết kế công thức.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Tăng cường khả năng trao đổi, chia sẻ và hợp tác nhóm để phân công công việc xây dựng bảng dự toán kinh phí.
Năng lực riêng:
- Kĩ năng phần mềm: Sử dụng thành thạo hàm điều kiện IF để giải quyết các bài toán tính toán có điều kiện trong môi trường bảng tính.
- Kĩ năng dự án: Vận dụng hàm IF kết hợp các công thức liên kết giữa các trang tính (Bài 1, Bài 2, Bài 3) để tự động hóa dự toán kinh phí chuyến du lịch từ biểu mẫu nhập liệu đầu vào.
- Kĩ năng làm việc nhóm: Lên kế hoạch, quản lý dữ liệu và phối hợp làm việc nhóm hiệu quả.
Năng lực số:
- [2.1.NC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS sử dụng phần mềm bảng tính và các công cụ số để tương tác, trao đổi và thảo luận nhóm trong việc xây dựng Bảng dự toán kinh phí chuyến du lịch.
- [3.1.NC1a]: Phát triển nội dung số - HS áp dụng cú pháp hàm IF và các công thức tính toán để tạo lập, phát triển Bảng dự toán kinh phí tự động trên trang tính Excel.
- [1.3.NC1a]: Quản lý dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS thực hiện liên kết dữ liệu địa chỉ ô giữa các trang tính Bài 1, Bài 2, Bài 3 trong tệp bảng tính có cấu trúc).
Năng lực AI:
- [10.C3.1]: Cách đặt prompt phù hợp với mục tiêu cụ thể - HS mô tả các yêu cầu ràng buộc logic và thực hành đặt prompt cho Trợ lý AI để gợi ý cú pháp hàm IF hoặc giải thích nguyên lý hoạt động của hàm điều kiện.
- [10.A1.2]: Con người cần kiểm soát AI - HS thể hiện vai trò làm chủ, chủ động rà soát, kiểm chứng và chạy thử nghiệm các công thức/hàm IF do AI gợi ý trước khi áp dụng vào bảng dự toán chính thức.
3. Phẩm chất
- Trách nhiệm và cẩn thận: Hình thành ý thức trách nhiệm, tính cẩn thận, tỉ mỉ khi nhập công thức và kiểm thử dữ liệu tính toán.
- Chăm chỉ và chuyên cần: Nghiêm túc, tập trung, tích cực và chủ động hoàn thành nhiệm vụ học tập cá nhân và nhiệm vụ nhóm.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Đối với GV
- Sách chuyên đề học tập Định hướng tin học ứng dụng 10, SGV, Kế hoạch bài dạy.
- Biểu mẫu nhập dữ liệu đầu vào.
- Dự toán kinh phí chuyến du lịch.
- Máy tính, máy chiếu (nếu có).
- Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
- Trợ lý AI (Chatbot AI) để minh họa viết câu lệnh (prompt) hỗ trợ học tập.
2. Đối với HS
- Sách chuyên đề học tập Định hướng tin học ứng dụng 10.
- Máy tính phòng thực hành có kết nối Internet và cài đặt phần mềm Microsoft Excel; Tệp bảng tính CT.Baogia đã thực hiện từ Bài 1 và Bài 2.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Hoạt động 1: Hàm điều kiện
a. Mục tiêu: HS biết sử dụng thành thạo hàm điều kiện IF.
b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc thông tin SGK để tìm hiểu về hàm điều kiện, củng cố kiến thức bằng cách trả lời câu hỏi SGK tr.38.
c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành tìm hiểu kiến thức.
d. Tổ chức hoạt động:
| HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS | DỰ KIẾN SẢN PHẨM | NLS/AI |
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV yêu cầu HS theo dõi SGK tr.37, GV giảng giải để HS hiểu ví dụ minh họa ở Hình 3.1: Khi đánh giá xếp loại trong một môn học, nếu tổng điểm đạt được qua các bài kiểm tra lớn hơn 30, HS được đánh giá là "Đạt", ngược lại là "Chưa đạt".
- GV yêu cầu HS nêu thêm các ví dụ về việc cần hàm điều kiện mà HS gặp trong cuộc sống hàng ngày. - GV cho HS đọc thông tin SGK tr.37 và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ: Em hãy nêu và giải thích cú pháp của hàm IF. - GV yêu cầu HS diễn giải cách thực hiện của hàm IF như ví dụ trong SGK. - GV chốt lại kiến thức cần ghi nhớ trong hộp kiến thức: Hàm điều kiện IF cho phép thực hiện so sánh giữa hai giá trị và trả về kết quả tương ứng với từng trường hợp: + Phép so sánh có kết quả là Đúng (TRUE). + Phép so sánh có kết quả là Sai (FALSE). - GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi và hoàn thành Câu hỏi SGK tr.38: 1. Tiếp tục điền công thức cho ô C3, C4 trong Bảng đánh giá xếp loại môn học trên Hình 3.1. 2. Trong bảng dự toán kinh phí dưới đây, ô C3 có công thức như sau: = IF(B3=TRUE;650000;0)
- Hãy giải thích ý nghĩa công thức của ô C3. - Với ý nghĩa đó, có thể thay công thức trên bằng công thức = IF(B3=FALSE;0;650000) được không? Tại sao? - GV cho HS đọc và giải thích phần Lưu ý, HS sẽ gặp và sử dụng kiến thức này trong bài thực hành: Trong trường hợp một ô chỉ mang giá trị là TRUE hoặc FALSE như ô B3, ta không cần viết đầy đủ biểu thức điều kiện là B3 = TRUE trong công thức lệnh IF, mà chỉ cần viết tắt là B3. Công thức tại ô C3 như sau: = IF(B3;650000;0) - GV hướng dẫn HS thực hành viết prompt nhờ Trợ lý AI giải thích nguyên lý hoạt động của hàm IF và kiểm chứng kết quả. Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc nội dung thông tin SGK tr.37, 38, thảo luận và thực hiện các nhiệm vụ. - HS trả lời Câu hỏi SGK tr.38 để củng cố kiến thức. - HS thử nghiệm viết prompt trên công cụ AI để học cách hỏi cú pháp hàm. - GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết). Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận - GV mời đại diện HS trình bày kết quả. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, chuyển sang nội dung mới. | Hàm điều kiện - Ví dụ về việc cần hàm điều kiện: Xếp loại học lực của các sinh viên: + Sinh viên có điểm trung bình từ 9 điểm trở lên xếp loại "Giỏi". + Sinh viên có điểm trung bình từ 7 điểm đến dưới 9 điểm xếp loại "Khá". + Sinh viên có điểm trung bình từ 5 điểm đến dưới 7 điểm xếp loại "Trung bình". + Sinh viên có điểm trung bình dưới 5 điểm xếp loại "Yếu". - Cú pháp của hàm điều kiện: IF(logical_test;[value_if_true]; [value_if_false]) Trong đó: + logical_test: biểu thức điều kiện + value_if_true: giá trị trả về nếu biểu thức điều kiện cho kết quả đúng. + value_if_false: giá trị trả về nếu biểu thức điều kiện cho kết quả sai. - Ví dụ: Trong bảng dữ liệu trên Hình 3.1, công thức của ô C2 là = IF(B2>30;"Đạt";"Chưa đạt") có nghĩa là: + Nếu giá trị ở ô B2> 30, ô C2 sẽ có giá trị là "Đạt". + Nếu giá trị ở ô B2 ≤ 30, ô C2 sẽ có giá trị là "Chưa đạt". Câu hỏi (SGK - tr.38) 1. Công thức các ô C3, C4 lần lượt là: = IF(B3>30;"Đạt";"Chưa đạt") = IF(B4>30;"Đạt";"Chưa đạt") 2. - Ý nghĩa công thức của ô C3: Nếu giá trị của ô B3 là TRUE thì ô C3 có giá trị là 650000, còn nếu không, giá trị ô C3 = 0. - Có thể thay thế bằng công thức = IF (B3 = FALSE;0;650000) vì ý nghĩa của công thức này là: Nếu giá trị của ô B3 là FALSE thì ô C3 có giá trị là 0, còn nếu không, giá trị ô C3 = 650000. → Như vậy, cả 2 công thức của ô C3 đề cho thấy, nếu khách hàng có lựa chọn dịch vụ hướng dẫn viên thì điền 650000 vào cột Đơn giá và ngược lại, nếu khách hàng không lựa chọn dịch vụ hướng dẫn viên, thì đơn giá của dịch vụ này bằng 0.
| [3.1.NC1a]: HS chỉ ra và mô tả được cú pháp, các tham số của hàm IF trên phần mềm bảng tính. [10.C3.1]: HS thực hành đặt prompt cho Trợ lý AI để yêu cầu giải thích cú pháp và ví dụ hàm IF. [10.A1.2]: HS kiểm chứng kết quả công thức do AI giải thích, đảm bảo đúng quy tắc logic trước khi ghi nhận. |
Hoạt động 2: Thực hành
a. Mục tiêu: HS xây dựng được Bảng dự toán kinh phí từ các thông tin đầu vào đã có sau tiết thực hành Bài 2.
b. Nội dung: GV chia HS thành các nhóm, hướng dẫn HS xây dựng Bảng dự toán kinh phí từ các thông tin đầu vào như mẫu tại Hình 3.4.
c. Sản phẩm học tập: HS thực hành theo các nhiệm vụ:
- Xây dựng Bảng dự toán kinh phí theo mẫu trên Hình 3.4 và điền dữ liệu vào các vùng A2: C14 bằng các lệnh đã học.
- Sử dụng hàm IF để điền đơn giá dịch vụ vào Bảng dự toán.
d. Tổ chức hoạt động:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS luyện tập thao tác xây dựng dự toán với hàm điều kiện cho Chương trình báo giá.
b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS, HS thao tác trên máy.
c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thiện Bảng dự toán kinh phí chuyến đi như Hình 3.4.
d. Tổ chức hoạt động:
Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập
- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm trên trang web kenhhoctap.edu.vn để củng cố toàn bài.
- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS chơi và làm bài tập:
Câu 1: Trong phần mềm bảng tính, hàm IF thuộc nhóm hàm nào dưới đây?
A. Nhóm hàm thống kê.
B. Nhóm hàm logic.
C. Nhóm hàm văn bản.
D. Nhóm hàm toán học.
Câu 2: Cú pháp đầy đủ và chính xác của hàm IF trong phần mềm bảng tính là gì?
A. IF(giá_trị_sai, giá_trị_đúng, điều_kiện)
B. IF(điều_kiện, giá_trị_sai, giá_trị_đúng)
C. IF(điều_kiện, giá_trị_đúng, giá_trị_sai)
D. IF(giá_trị_đúng, giá_trị_sai, điều_kiện)
Câu 3: …………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..
- GV yêu cầu HS:
+ Phân công trong nhóm, tiếp tục điền công thức cho các ô D12, D13 và D14.
+ Kiểm tra tính đúng đắn của các công thức đó.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập
- HS đọc và thực hiện đúng yêu cầu.
- GV hướng dẫn, hỗ trợ HS (nếu cần thiết).
Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận
- HS giơ tay lên bảng thực hiện thao tác trên máy.
- Các HS còn lại chú ý quan sát, nêu nhận xét.
Kết quả:
| Câu 1 | Câu 2 | Câu 3 | Câu 4 | Câu 5 |
| B | C | B | C | A |
Áp dụng hàm điều kiện IF, ta có:
+ Công thức ở ô D12 là: = IF(B12;'Bài 1'!B11;0)
+ Công thức ở ô D13 là: = IF(B13;'Bài 1'!B12;0)
+ Công thức ở ô D14 là: = IF(B14;'Bài 1'!B13;0)
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
- GV kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện của HS, giúp các nhóm có chương trình chạy chính xác trước khi sang bài tiếp theo.
[2.1.NC1a: HS sử dụng được công nghệ số để tương tác và phản hồi kiến thức nhanh chóng.]
4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: HS tính được cột Tổng tiền các dịch vụ tại cột E, hoàn thành Bảng dự toán kinh phí chuyến đi như Hình 3.4.
b. Nội dung: HS thảo luận, phân công trong nhóm để tìm và điền công thức tính tổng tiền vào cột E trong Bảng dự toán.
c. Sản phẩm học tập: Bài làm của HS, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.
d. Tổ chức hoạt động:
…………………………………………..
…………………………………………..
…………………………………………..