Giáo án NLS chuyên đề Tin học 10 THUD Bài 4: Tạo mục lục và xuất bản văn bản

Ngày soạn: …/…/…

Ngày dạy: …/…/…

BÀI 4: TẠO MỤC LỤC VÀ XUẤT BẢN VĂN BẢN

I. MỤC TIÊU

1. Kiến thức

Sau bài học này, HS sẽ:

• Hiểu được tại sao nên tạo mục lục cho văn bản và ý nghĩa của mục lục trong tệp tài liệu nhiều trang.
• Biết các công cụ hỗ trợ tạo mục lục tự động (Table of Contents) và các ưu điểm nổi bật của công cụ này trong phần mềm soạn thảo văn bản.
• Hiểu được ưu điểm của việc xuất bản văn bản dưới dạng tệp .pdf trong việc cố định phong cách định dạng, bảo vệ bản quyền và hiển thị chính xác trên nhiều thiết bị.
• Biết và sử dụng thành thạo công cụ hỗ trợ xuất bản văn bản dưới dạng .pdf (Create PDF/XPS).
• Hoàn thiện sản phẩm Cẩm nang du lịch của nhóm: tạo mục lục tự động và xuất bản tệp .pdf chuẩn bị cho triển lãm/hội chợ.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Giải quyết được những nhiệm vụ học tập một cách độc lập, theo nhóm và thể hiện sự sáng tạo.
• Góp phần phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác qua hoạt động nhóm, phân công rà soát sản phẩm và trao đổi công việc với GV.
• Có khả năng hòa nhập và thích ứng với sự phát triển của xã hội số, nâng cao năng lực ứng dụng CNTT trong học tập và truyền thông.
• Biết tìm kiếm và trao đổi thông tin một cách phù hợp, đúng luật, có đạo đức, ứng xử văn hóa và có trách nhiệm.

Năng lực riêng: 

• Sử dụng thành thạo các công cụ tạo mục lục tự động (Table of Contents) và tùy chỉnh số cấp độ hiển thị, cập nhật mục lục (Update Table).
• Sử dụng thành thạo công cụ xuất bản văn bản dưới dạng .pdf trong phần mềm Word.
• Vận dụng kiến thức để rà soát, chỉnh sửa hoàn thiện bố cục và tạo mục lục tự động cho sản phẩm Cẩm nang du lịch.
• Vận dụng kĩ năng xuất bản tệp .pdf để đóng gói sản phẩm hoàn chỉnh phục vụ dự án truyền thông du lịch.

Năng lực số:

• [2.1.NC1a]: Tương tác thông qua công nghệ số - HS sử dụng phần mềm soạn thảo văn bản và các kênh lưu trữ, giao tiếp số để tương tác, trao đổi và rà soát cuốn Cẩm nang du lịch trước khi tạo mục lục và xuất bản.
• [3.1.NC1a]: Phát triển nội dung số - HS sử dụng công cụ Table of Contents để tạo mục lục tự động và lệnh Export/Create PDF để xuất bản tệp văn bản sang định dạng .pdf.
• [3.2.NC1a]: Tích hợp, tinh chỉnh nội dung và thông tin mới - HS tổng hợp, tinh chỉnh và đồng bộ hóa lại toàn bộ cấu trúc các trang nội dung, cập nhật bảng mục lục hoàn chỉnh cho Cẩm nang du lịch.
• [1.3.NC1a]: Quản lý dữ liệu, thông tin và nội dung số - HS thực hiện tổ chức, lưu trữ, quản lý tệp xuất bản .pdf và đặt tên tệp khoa học trong môi trường lưu trữ số.
• [2.2.NC1a]: Chia sẻ thông tin và nội dung qua công nghệ số - HS chia sẻ tệp Cẩm nang du lịch dạng .pdf đã xuất bản qua Email/Google Drive, mạng nội bộ hoặc trang web du lịch cho các bạn và GV.

Năng lực AI:

• [10.C2.MR2]: Một số ứng dụng AI trong học tập - HS sử dụng công cụ AI/Trợ lý AI hỗ trợ tự động rà soát lỗi chính tả, lỗi định dạng ngắt trang và đề xuất cấu trúc mục lục trước khi xuất bản.
• [10.A3.1]: Luật pháp với  AI - HS đóng vai trò chủ động rà soát, kiểm chứng và phê duyệt lại cấu trúc mục lục tự động và định dạng file .pdf do AI/công cụ số hỗ trợ trước khi xuất bản chính thức.
• [10.B3.1]: Đạo đức trong vận hành và sáng tạo AI - HS thể hiện ý thức tôn trọng bản quyền, thực hiện trích dẫn nguồn đầy đủ khi tạo mục lục và xuất bản tài liệu truyền thông số.

3. Phẩm chất

• Chăm chỉ, năng động, chịu khó tìm tòi, sáng tạo, vận dụng. 
• Hình thành ý thức trách nhiệm, tính cẩn thận khi làm việc nhóm, phẩm chất làm việc chăm chỉ, chuyên cần để hoàn thành một nhiệm vụ.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

1. Đối với GV

• Sách chuyên đề học tập Định hướng tin học ứng dụng 10, SGV, Kế hoạch bài dạy.
• Văn bản như các hình mẫu trong sách, đã tạo mục lục và định dạng như mẫu.
• Hình ảnh văn bản đã xuất bản dạng .pdf.
• Hình ảnh văn bản dạng .doc hoặc docx khi hiển thị trên điện thoại thông ming hoặc trang web bị lỗi font chữ, lỗi vị trí hình ảnh…
• Máy tính, máy chiếu (nếu có).
• Video AI được tạo bằng các công cụ AI để khởi động bài học.
• Trợ lý AI / Chatbot AI hỗ trợ rà soát cấu trúc mục lục và đề xuất quy chuẩn xuất bản số.

2. Đối với HS

• Sách chuyên đề học tập Định hướng tin học ứng dụng 10, vở ghi, bút.
• Máy tính phòng thực hành có kết nối Internet, phần mềm Word và tệp dự án Cẩm nang du lịch đã hoàn thiện nội dung từ Bài 1, 2, 3.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

a. Mục tiêu: Giúp HS hình dung ra một mục lục được tạo tự động bằng công cụ của phần mềm soạn thảo văn bản.

b. Nội dung: HS quan sát hình ảnh, dựa vào hiểu biết để trả lời câu hỏi.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời được câu hỏi GV đặt ra.

d. Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ:

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy.

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV cho HS đọc nội dung hoạt động, thảo luận và trả lời câu hỏi: Em đã bao giờ làm mục lục cho một văn bản chưa? Theo em, tạo mục lục cho văn bản có tác dụng gì?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập: HS chú ý quan sát, suy nghĩ câu trả lời.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận: HS dựa vào hiểu biết của bản thân để đưa ra câu trả lời, HS khác nhận xét bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: GV nhận xét câu trả lời của HS, trên cơ sơ đó dẫn dắt vào bài học:

Trong bài học này, ta sẽ khám phá cách thức tạo mục tự động và xuất bản văn bản dưới dạng .pdf – Bài 4: Tạo mục lục và xuất bản văn bản.

[2.1.NC1a: HS sử dụng công nghệ số (quan sát video AI và tương tác với câu hỏi trên màn hình) để tương tác với nội dung bài học.]

2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Hoạt động 1: Tạo mục lục cho văn bản

a. Mục tiêu: HS biết được các công cụ tạo mục lục cho văn bản và các tính năng của công cụ.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc thông tin SGK, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi xây dựng kiến thức bài mới.

c. Sản phẩm học tập: HS biết cách tạo mục lục cho văn bản.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

Hoạt động 2: Xuất bản văn bản

a. Mục tiêu: HS nhận thấy được ưu điểm của việc xuất bản văn bản dưới dạng .pdf trong việc bảo vệ định dạng văn bản khi hiển thị ở các thiết bị/ phần mềm đọc văn bản khác nhau.

b. Nội dung: GV hướng dẫn HS đọc thông tin SGK, quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi xây dựng kiến thức bài mới.

c. Sản phẩm học tập: HS xuất bản văn bản dưới dạng .pdf.

d. Tổ chức hoạt động:

Hoạt động 3: Thực hành

a. Mục tiêu: HS tạo được mục lục cho Cẩm nang du lịch và xuất bản dưới dạng .pdf.

b. Nội dung: HS tiếp tục hoàn thành Cẩm nang du lịch của nhóm mình.

c. Sản phẩm học tập: Các nhóm tạo mục lục và hoàn thành Cẩm nang du lịch của nhóm mình, xuất bản dưới dạng tệp .pdf. 

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, HS luyện tập, củng cố kiến thức vừa học về tạo mục lục và xuất bản văn bản.

b. Nội dung: HS đọc SGK làm các bài tập.

c. Sản phẩm học tập: Bài làm của HS, kĩ năng giải quyết nhiệm vụ học tập.

d. Tổ chức hoạt động:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm trên trang web kenhhoctap.edu.vn để củng cố toàn bài.

- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS chơi và làm bài tập:

Câu 1: Để tạo mục lục tự động (Table of Contents) cho văn bản trong phần mềm soạn thảo văn bản như Microsoft Word, bước chuẩn bị quan trọng nhất đối với các tiêu đề là gì?

A. Tô màu đỏ cho tất cả các tiêu đề.

B. Định dạng các tiêu đề theo các mức kiểu dáng (Heading 1, Heading 2,...) tương ứng.

C. Đánh số trang thủ công cho từng trang văn bản.

D. Chèn bảng (Table) trước khi viết nội dung.

Câu 2: Trong Microsoft Word, để chèn mục lục tự động sau khi đã thiết lập các mức Heading, ta chọn thẻ (tab) nào và lệnh nào sau đây?

A. Thẻ Insert → chọn Table.

B. Thẻ Home → chọn Styles.

C. Thẻ References → chọn Table of Contents.

D. Thẻ Review → chọn Tracking.

Câu 3: …………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..

- GV giao nhiệm vụ cho HS: Hãy khám phá:

a) Cách thay đổi mẫu thiết kế của mục lục.

b) cách định dạng văn bản mục lục bằng hộp Modify và các lựa chọn khác trong Table of Contents.

c) Cách xóa mục lục khỏi văn bản.

d) Cách tạo văn bản dạng .pdf khác với cách đã hướng dẫn trong phần thực hành.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS trao đổi theo nhóm, thực hiện nhiệm vụ và trả lời câu hỏi trắc nghiệm.

- GV khuyến khích HS tự tìm kiếm câu trả lời, xử lí các tình huống phát sinh.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV chiếu đáp án phần trắc nghiệm.

- GV mời HS trả lời, giải thích, các HS chú ý lắng nghe sửa lỗi sai.

Để tạo văn bản dạng .pdf khác với các hướng dẫn trong phần thực hành, ta có thể dùng lệnh Save As và chọn định dạng lưu tệp là .pdf:

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức.

Đáp án bài tập trắc nghiệm:

[2.1.NC1a: HS sử dụng được công nghệ số để tương tác và phản hồi kiến thức nhanh chóng]

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: Thông qua hoạt động, các nhóm một lần nữa kiểm tra chất lượng sản phẩm đầu ra của mình.

b. Nội dung: HS thực hiện các yêu cầu với sản phẩm đầu ra của nhóm.

c. Sản phẩm học tập: Cuốn Cẩm nang du lịch hoàn thiện, đặc sắc, hấp dẫn.

d. Tổ chức hoạt động:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..