Giáo án NLS Tin học 12 KHMT kết nối Bài 28: Thực hành trải nghiệm trích rút thông tin và tri thức

Ngày soạn:…/…/…

Ngày dạy:…/…/…

BÀI 28: THỰC HÀNH TRẢI NGHIỆM 
TRÍCH RÚT THÔNG TIN VÀ TRI THỨC

(2 tiết)

I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT

1. Kiến thức 

Sau bài học này, HS sẽ:

• Sử dụng bảng tính điện tử để thực hành một số bước xử lí và phân tích dữ liệu đơn giản.
• Nêu được trải nghiệm của bản thân trong việc trích rút thông tin và tri thức hữu ích từ dữ liệu đã có.

2. Năng lực

Năng lực chung: 

• Năng lực học tập, tự học: HS biết tự tìm kiếm, chuẩn bị và lựa chọn tài liệu, phương tiện học tập trước giờ học, quá trình tự giác tham gia các và thực hiện các hoạt động học tập cá nhân trong giờ học ở trên lớp,…
• Năng lực giao tiếp và hợp tác: Khả năng phân công và phối hợp thực hiện nhiệm vụ học tập.
• Năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo: HS đưa ra các phương án trả lời cho câu hỏi, bài tập xử lý tình huống, vận dụng kiến thức, kĩ năng của bài học để giải quyết vấn đề thường gặp.

Năng lực Tin học: 

• Sử dụng bảng tính điện tử để xử lí và phân tích dữ liệu.
• Trích rút được thông tin và tri thức hữu ích từ dữ liệu.

Năng lực số:

• 5.2.NC1b: Sử dụng công cụ tự động hóa Power Query để xử lý dữ liệu thay vì thao tác thủ công.
• 6.1.NC1a: Chuyển đổi dữ liệu thô thành bảng tổng hợp và biểu đồ trực quan.
• 1.2.NC1a: Phân tích kết quả từ biểu đồ để rút ra các tri thức có giá trị.

3. Phẩm chất

• Hình thành ý thức cẩn thận, tự chủ và sáng tạo khi thực hiện các nhiệm vụ thực hành.
• Rèn luyện khả năng quan sát, đối chiếu, so sánh, khái quát khi trích rút thông tin và tri thức từ dữ liệu.
• Phát triển khả năng phân tích để hiểu và giải quyết vấn đề.
• Nâng cao kĩ năng làm việc nhóm, hợp tác trong học tập.
• Nghiêm túc, tập trung, tích cực chủ động.

II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 

• GV: SGK, SBT Tin học 12 – Định hướng Khoa học máy tính – Kết nối tri thức, bài trình chiếu (Slide), máy chiếu, video AI tạo bằng công cụ AI được dùng để khởi động bài học, phòng thực hành máy tính kết nối Internet.
• HS: SGK, SBT Tin học 12 – Định hướng Khoa học máy tính – Kết nối tri thức, vở ghi.

III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 

a) Mục tiêu: Giúp HS biết được trong một số trường hợp, có thể sử dụng một số công cụ truyền thống để biến đổi dữ liệu về dạng thuận tiện, phù hợp với yêu cầu phân tích khi đã có những kiến thức và kĩ năng nhất định.

b) Nội dung: HS dựa vào hiểu biết để trả lời câu hỏi Khởi động tr.149 SGK.

c) Sản phẩm: Từ yêu cầu, HS vận dụng sự hiểu biết để trả lời câu hỏi Khởi động tr.149 SGK.

d) Tổ chức thực hiện: 

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ: 

- GV yêu cầu xem video AI được thiết kế để phục vụ bài dạy và trả lời câu hỏi xuất hiện trong video đó.

- GV chia lớp thành các nhóm 3 – 4 HS, cho HS xem file Excel, sau đó nêu câu hỏi Khởi động tr.149 SGK cho các nhóm thảo luận: 

Có thể hiểu phân tích dữ liệu là việc trích rút thông tin hữu ích giúp tạo ra tri thức mới từ dữ liệu đã thu thập được. Trong thực tế, công việc này thường gắn với việc xử lí để biến đổi dữ liệu về dạng thuận tiện, phù hợp với yêu cầu phân tích. Hãy trao đổi và cho biết, nếu dữ liệu dạng file Excel có 2 cột: Số tuổi và Thu nhập, trong trường hợp muốn tổng hợp kết quả thu nhập theo độ tuổi thì cần bổ sung thêm cột dữ liệu nào?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập: 

- HS xem video và suy nghĩ câu trả lời.

- Các nhóm HS thảo luận và trả lời câu hỏi Khởi động tr.149 SGK.

- GV quan sát quá trình các nhóm thảo luận, giải đáp thắc mắc nếu HS chưa rõ.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động, thảo luận:

- GV mời một số nhóm báo cáo kết quả thảo luận.

Gợi ý trả lời: 

https://drive.google.com/drive/folders/1nPUdit_plJ-jMAR5sLRhC14z2CdcBjYG

- Các nhóm khác lắng nghe và góp ý.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện: 

- GV nhận xét, đánh giá và kết luận.

[6.1.NC1a: HS sử dụng công cụ AI hoặc sản phẩm số do GV cung cấp để tiếp nhận thông tin, trả lời câu hỏi đơn giản.

2.1.NC1a: HS thực hiện các tương tác cơ bản với học liệu số (xem video, trả lời câu hỏi trên môi trường số).

1.1.NC1a: HS tiếp cận, khai thác được thông tin từ nguồn học liệu số dưới sự hướng dẫn của GV.]

- GV đánh giá kết quả của HS, dẫn dắt HS vào bài học mới: Trong ví dụ ở phần Khởi động, sau khi gõ công thức, nếu dùng thao tác copy & paste công thức cho toàn bộ cột để tạo cột “Nhóm tuổi” thì sẽ không dễ dàng trong trường hợp bảng tính có rất nhiều hàng. Vậy để giúp các em có thêm những hiểu biết về các câu lệnh và kĩ năng làm việc trên Excel, chúng ta sẽ cùng nhau đến với Bài 28: Thực hành trải nghiệm trích rút thông tin và tri thức.

2. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

Nhiệm vụ chung: Thực hiện một số bước xử lí và phân tích dữ liệu đơn giản

a) Mục tiêu: 

- Phân tích mối quan hệ giữa các nhóm khách hàng với xếp hạng khả năng tín dụng, thông qua đó, giúp HS có được trải nghiệm bước đầu về việc trích rút thông tin và tri thức hữu ích từ dữ liệu.

b) Nội dung:

- HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao, suy nghĩ thực hiện phần yêu cầu (SGK.tr.149).

c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức bài học, câu trả lời của HS mục yêu cầu (SGK.tr.149).

d) Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Nhiệm vụ 1: Chuẩn bị dữ liệu với Power Query

a) Mục tiêu: 

- Giúp HS bước đầu làm quen với một vài tiện ích của Power Query. 

b) Nội dung:

- HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao.

c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức bài học, câu trả lời của HS cho các câu hỏi của GV.

d) Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 2: Tổng hợp dữ liệu bằng PivotTable

a) Mục tiêu: 

- Thông qua yêu cầu tổng hợp Khả năng tín dụng theo Mức thu nhập giúp HS bước đầu khám phá kahr năng tổng hợp dữ liệu của PivotTable.

b) Nội dung:

- HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao.

c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức bài học, câu trả lời của HS về các câu hỏi của GV.

d) Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

Nhiệm vụ 3: Tạo biểu đồ trực quan hoá dữ liệu

a) Mục tiêu: 

- Giúp HS biết sử dụng PivotChart, một công cụ liên kết với PivotTable để tạo biểu đồ mô tả dữ liệu tổng hợp do PivotTable tạo ra.

b) Nội dung:

- HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao.

c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức bài học, câu trả lời của HS cho các câu hỏi của GV.

d) Tổ chức thực hiện:

Nhiệm vụ 4: Phân tích kết quả tổng hợp dữ liệu

a) Mục tiêu: 

- Giúp HS bước đầu làm quen với phân tích kết quả tổng hợp để trích rút thông tin và tri thức.

b) Nội dung:

- HS đọc SGK, nghe giảng, thực hiện các nhiệm vụ được giao.

c) Sản phẩm: HS hình thành được kiến thức bài học, câu trả lời của HS cho các câu hỏi của GV.

d) Tổ chức thực hiện:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức, hoàn thành bài tập trắc nghiệm và bài tập phần Luyện tập.

b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ, HS thảo luận, trả lời câu hỏi trắc nghiệm và Luyện tập 1, 2, 3 SGK trang 154.

c. Sản phẩm học tập: HS trả lời câu hỏi trắc nghiệm và Luyện tập 1, 2, 3 SGK trang 154.

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV tổ chức trò chơi trắc nghiệm nhanh trên Quizizz hoặc Kahoot để củng cố toàn bài.

- GV cung cấp mã QR hoặc đường Links cho HS làm Phiếu bài tập, trả lời nhanh một số câu hỏi trắc nghiệm tổng kết bài học.

I. Trắc nghiệm lựa chọn

Câu 1: Trong nhiệm vụ tổng hợp dữ liệu bằng PivotTable, vùng Values dùng để làm gì?

A. Hiển thị tiêu đề của dữ liệu

B. Tính toán tổng hợp các giá trị dữ liệu

C. Lọc dữ liệu theo các tiêu chí

D. Tạo các cột dữ liệu mới

Câu 2: Khi tạo biểu đồ mô tả dữ liệu từ PivotTable, bạn nên chọn loại biểu đồ nào để hiển thị dữ liệu dạng cột?

A. Line Chart

B. Pie Chart

C. Column Chart

D. Bar Chart

Câu 3: Sau khi đã lưu dữ liệu đã qua tiền xử lý, nếu bạn muốn thực hiện thêm thao tác với các cột dữ liệu, bạn cần làm gì?

A. Tạo một bảng mới

B. Xóa dữ liệu đã lưu và tải lại dữ liệu mới

C. Chọn Query → Edit trong bảng chọn

D. Nhập lại dữ liệu từ nguồn gốc

Câu 4: Khi phân tích kết quả tổng hợp dữ liệu, bạn cần rút ra các kết luận dựa trên việc gì?

A. Mục tiêu phân tích dữ liệu đã đặt ra

B. Đánh giá hiệu suất của phần mềm

C. So sánh các công cụ phân tích dữ liệu

D. Xem xét các lỗi trong dữ liệu

Câu 5: Trong quy trình chuẩn bị dữ liệu, việc thay đổi tên bảng dữ liệu giúp bạn làm gì?

A. Tăng tốc độ xử lý dữ liệu

B. Tạo ra các biểu đồ mới

C. Thuận tiện hơn trong việc lập bảng tổng hợp bằng PivotTable

D. Loại bỏ dữ liệu không cần thiết

II. Trắc nghiệm Đúng - Sai

Câu 1: Khi sử dụng Power Query trong Excel để tiền xử lý dữ liệu tín dụng, các bước sau đây là đúng hay sai?

a) Tải dữ liệu từ trang web hanhtrangso.nxbgd.vn và lưu với tên VD_KHDL là bước đầu tiên trong quy trình tiền xử lý dữ liệu.

b) Trong Power Query, để phân mức thu nhập, ta cần tạo cột mới và phân nhóm thu nhập thành các nhóm: Thấp, Trung bình, Khá, Cao

c) Để lưu dữ liệu đã qua tiền xử lý trong Power Query, ta chỉ cần nhấn "Close & Load" và không cần phải đổi tên bảng dữ liệu.

d) Khi sắp xếp dữ liệu theo cột Khả Năng Tín Dụng, Excel sẽ tự động sắp xếp theo thứ tự: Kém, Trung bình, Tốt mà không cần phải thay đổi cài đặt mặc định.

Câu 2: Trong quá trình tổng hợp dữ liệu bằng PivotTable, các thao tác sau đây là đúng hay sai?

a) Để tính số lượng mỗi hạng mức tín dụng theo nhóm thu nhập trong PivotTable, ta kéo thả cột dữ liệu vào các vùng Columns, Rows và Values.

b) Sau khi tạo bảng tổng hợp bằng PivotTable, nếu muốn chuyển đổi số lượng khách hàng thành tỷ lệ phần trăm, ta cần nhấn chuột phải vào bảng PivotTable và chọn “Show Values As” → “% of Row Total.”

c) Để tạo biểu đồ mô tả dữ liệu tổng hợp, ta cần phải tạo bảng tổng hợp mới từ đầu.

d) Việc bổ sung nhãn dữ liệu và tiêu đề cho biểu đồ trong Excel là không cần thiết vì nó không làm tăng tính dễ đọc của biểu đồ.

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm đôi, hoàn thành các Luyện tập 1, 2, 3 SGK trang 154:

Câu 1. Có thể sử dụng hàm IF lồng trong nhau kết hợp với thao tác “kéo – thả” công thức trực tiếp trong bảng dữ liệu ban đầu để tạo các cột phân loại Mức thu nhập và Nhóm tuổi. Theo em, cách làm này có khuyết điểm gì so với việc sử dụng Power Query?

Câu 2. Nếu chỉ quan sát trực tiếp bảng dữ liệu ban đầu, em có thể dễ dàng trả lời các câu hỏi nêu trong Nhiệm vụ 4 không? Hãy nêu một vài nhận xét về những trải nghiệm em thu được thông qua việc thực hiện các Nhiệm vụ thực hành trong bài học.

Câu 3. Tạo bảng tổng hợp và biểu đồ khả năng tín dụng theo nhóm tuổi. Nêu nhận xét về kết quả thu được.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS trả lời bài tập trắc nghiệm và Luyện tập 1, 2 SGK trang 9

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS xung phong trả lời câu hỏi trắc nghiệm.

- GV mời đại diện 1 - 2 nhóm lên bảng trình bày kết quả bài luyện tập

- HS khác quan sát, nhận xét, sửa bài (nếu có). 

Kết quả:

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..
 

4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

a. Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức để làm bài tập vận dụng

b. Nội dung: GV tổ chức cho HS làm bài tập phần Vận dụng SGK trang 9.

c. Sản phẩm học tập: HS hoàn thành Vận dụng SGK trang 9. 

d. Tổ chức thực hiện:

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS hoàn thành vận dụng SGK trang 154:

Trong Hình 28.11 là nhiệt độ và lượng mưa đo được tại Trường Sa. Những thông tin hữu ích nào có thể rút ra từ dữ liệu này? Nếu biết mùa mưa là mùa có 3 tháng liên tiếp lượng mưa trung bình trên 100 mm và lớn hơn các tháng còn lại, thì mùa mưa ở Trường Sa là những tháng nào?

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà.

- GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. 

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

Biến động nhiệt độ theo tháng:

+ Nhiệt độ trung bình dao động từ 26,8°C (thấp nhất trong tháng 1) đến 29,5°C (cao nhất trong tháng 5), cho thấy sự biến đổi của nhiệt độ qua các tháng.

+ Rõ ràng, nhiệt độ cao nhất vào giữa năm và giảm dần về cuối năm.

…………………………………………..

…………………………………………..

…………………………………………..