Giáo án tích hợp AI Ngữ văn 10 Bài 9: Viết bài luận về bản thân

BÀI 9: HÀNH TRANG CUỘC SỐNG

VIẾT: VIẾT BÀI LUẬN VỀ BẢN THÂN

I. NỘI DUNG CHI TIẾT BÀI HỌC

1. Yêu cầu của kiểu bài:
   • Xác định rõ luận đề của bài viết. 
   • Thể hiện được cá tính, thiên hướng, lựa chọn, niềm tin, quan điểm riêng của bản thân. 
   • Sử dụng bằng chứng là những sự kiện, kinh nghiệm mà người viết đã trải qua.
   • Có giọng điệu riêng phù hợp với đối tượng tiếp nhận, thể hiện cảm xúc chân thành, thuyết phục, truyền cảm hứng và gợi suy ngẫm.
2. Quy trình thực hiện:
   • Chuẩn bị viết:
     • Huy động trải nghiệm đáng nhớ có ý nghĩa đối với bản thân và cuộc sống.
     • Suy nghĩ về quan niệm sống, giá trị theo đuổi, thế mạnh và điểm yếu.
     • Xác định người đọc duyệt hồ sơ (khi viết bài luận xin học bổng, ứng tuyển vị trí...).
   • Tìm ý, lập dàn ý:
     • Mở bài: Trình bày trực tiếp mục đích bài luận hoặc nêu thông điệp chính.
     • Thân bài: Sắp xếp các sự kiện theo trật tự thời gian hoặc mạch suy ngẫm; làm rõ điểm mạnh, điểm yếu dựa trên bằng chứng xác thực; tập trung vào phẩm chất, năng lực cốt lõi phù hợp với mục tiêu ứng tuyển.
     • Kết bài: Nhắc lại các điểm chính, nêu suy ngẫm, bài học từ trải nghiệm, kêu gọi hành động.
   • Viết: Lựa chọn văn phong (dí dỏm, hài hước hay tâm tình, thân mật...); sử dụng yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm để tác động đến người đọc; áp dụng các biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ).
   • Chỉnh sửa, hoàn thiện: Đối chiếu bài viết với yêu cầu kiểu bài và dàn ý; rà soát tính mạch lạc, quan điểm cá nhân, câu chuyện cụ thể và lỗi chính tả, diễn đạt.
3. Ví dụ tiêu biểu (Dàn ý sơ đồ cho bài luận ứng cử Trưởng ban Truyền thông):
   • Điểm mạnh:
     • Năng lực tổ chức: Tổ chức sự kiện hội chợ từ thiện, Giờ Trái Đất.
     • Kĩ năng truyền thông: Giải Nhì cuộc thi Phóng viên tương lai (báo Hoa học trò), giải Ba cuộc thi hùng biện của trường.
   • Đóng góp cho tổ chức: Xây dựng kế hoạch truyền thông và chia sẻ kĩ năng truyền thông.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Tính chân thực và độc bản: Bài luận về bản thân đạt yêu cầu khi phơi bày được một câu chuyện trải nghiệm thực tế mang dấu ấn cá nhân đậm nét, tránh những nhận định chung chung, sáo rỗng.
2. Sự kết hợp đa phương thức: Tích hợp nhuần nhuyễn các yếu tố tự sự (kể lại trải nghiệm), miêu tả (khắc họa bối cảnh) và biểu cảm để tạo nên sức lay động mạnh mẽ đến tâm lý người đọc.
3. Mục tiêu ứng dụng thực tế: Khi viết luận ứng tuyển, cần định vị chính xác chân dung người duyệt hồ sơ để lựa chọn làm nổi bật những phẩm chất, năng lực tương thích trực tiếp với vị trí mong muốn.
4. Sơ đồ hóa cấu trúc: Khuyến khích tư duy phác thảo dàn ý dưới dạng sơ đồ phân nhánh trước khi viết để kiểm soát tính logic, chặt chẽ của các luận điểm.
5. Tiêu chuẩn hoàn thiện bài viết: Tác phẩm phải có sự thống nhất cao độ về mặt văn phong (tâm tình hoặc dí dỏm), mạch lạc trong liên kết và hoàn toàn không mắc lỗi dùng từ, đặt câu hay chính tả.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

• Slide 1: Tiêu đề chuyên đề
  • Nội dung chính: Bài 9 - Viết: Viết bài luận về bản thân (Ngữ văn 11 - Kết nối tri thức).
• Slide 2: Yêu cầu của kiểu bài luận về bản thân
  • Nội dung chính: Xác định rõ luận đề; Thể hiện cá tính, niềm tin riêng; Sử dụng bằng chứng trải nghiệm thực tế và giọng điệu truyền cảm hứng.
• Slide 3: Phân tích ngữ liệu tham khảo
  • Nội dung chính: Phân tích cách triển khai thông điệp và trải nghiệm qua bài luận mẫu "Hãy đam mê, hãy dại khờ" (Sti-vơ Giớp).
• Slide 4: Các bước chuẩn bị & Thiết lập dàn ý
  • Nội dung chính: Cách huy động trải nghiệm cá nhân; Định vị người duyệt hồ sơ; Cấu trúc dàn ý 3 phần (Mở bài - Thân bài - Kết bài).
• Slide 5: Sơ đồ hóa dàn ý (Công cụ trực quan)
  • Nội dung chính: Trình diễn sơ đồ tư duy mẫu của bài luận ứng cử vị trí Trưởng ban Truyền thông (Điểm mạnh → Năng lực tổ chức/Kĩ năng truyền thông → Minh chứng thực tế).
• Slide 6: Nghệ thuật viết bài & Lựa chọn văn phong
  • Nội dung chính: Kỹ thuật lựa chọn giọng điệu (dí dỏm hoặc tâm tình); Cách lồng ghép yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm và các biện pháp tu từ.
• Slide 7: Bảng kiểm chỉnh sửa & Hoàn thiện
  • Nội dung chính: Giới thiệu bảng tiêu chí rà soát lỗi về nội dung quan điểm cá nhân, độ chặt chẽ của bố cục, lỗi dùng từ, đặt câu và chính tả.