Tác giả và tác phẩm:
- Nguyễn Huy Tưởng (1912 – 1960): Nhà văn, nhà viết kịch xuất sắc với xu hướng khai thác các đề tài lịch sử.
- Vũ Như Tô: Vở bi kịch lịch sử gồm năm hồi, được dựng trên sự kiện có thật tại Thăng Long đầu thế kỉ XVI.
- Vị trí đoạn trích: Văn bản Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài nằm trong hồi cuối cùng (Hồi thứ năm) của vở kịch.
Xung đột kịch cốt lõi:
- Xung đột giữa khát vọng nghệ thuật thuần túy, siêu đẳng (xây Cửu Trùng Đài để tô điểm đất nước) và quyền lợi sống thực tế của nhân dân lao động (phải chịu thuế nặng, lao dịch khổ sở, oán hận ngút trời).
- Ví dụ tiêu biểu: Vũ Như Tô khăng khăng không trốn chạy vì tin mình vô tội: "Tôi sống với Cửu Trùng Đài, chết cũng với Cửu Trùng Đài. Tôi không thể xa Cửu Trùng Đài một bước." trong khi quân sĩ oán thán: "Mày không biết mấy nghìn người chết vì Cửu Trùng Đài... Người ta oán mày hơn oán quỷ.".
Bi kịch của Vũ Như Tô:
- Là một kiến trúc sư thiên tài, có hoài bão lớn nhưng lâm vào bi kịch lầm đường lạc lối.
- Ông mơ hồ, không nhận ra mâu thuẫn giữa nghệ thuật xa hoa và đời sống lầm than của nhân dân, chỉ bừng tỉnh khi công trình bị đốt thành tro tàn và bản thân bị dẫn ra pháp trường.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Khắc họa sâu sắc bi kịch của người nghệ sĩ tài hoa mang hoài bão nghệ thuật cực hạn nhưng tách rời thực tế đời sống nhân dân.
Làm nổi bật xung đột mang tính triết lí: Mối quan hệ giữa nghệ thuật vị nghệ thuật và nghệ thuật vị nhân sinh (nghệ thuật và cuộc sống).
Thể hiện diễn biến tâm lí nhân vật sâu sắc: từ thái độ tự tin, kiên định bảo vệ cái đẹp đến sự đau đớn, đổ vỡ niềm tin hoàn toàn khi Cửu Trùng Đài bị thiêu rụi.
Nghệ thuật viết kịch xuất sắc của Nguyễn Huy Tưởng thông qua cách tạo dựng tình huống kịch gay cấn, dồn dập và ngôn ngữ đối thoại giàu kịch tính.
Gợi mở bài học sâu sắc về việc nghệ thuật chân chính phải luôn gắn liền với lợi ích của nhân dân và phục vụ cuộc sống con người.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Nội dung: Bài 5: Nhân vật và xung đột trong bi kịch - Văn bản 2: Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (Trích Vũ Như Tô - Nguyễn Huy Tưởng).
Slide 2: Giới thiệu tác giả và tác phẩm
- Nội dung: Giới thiệu nhà văn Nguyễn Huy Tưởng; tóm tắt cốt truyện kịch Vũ Như Tô và bối cảnh Hồi thứ năm.
Slide 3: Xung đột kịch trung tâm
- Nội dung: Phân tích mâu thuẫn giữa khát vọng sáng tạo nghệ thuật của Vũ Như Tô và gánh nặng đời sống thực tế của nhân dân.
Slide 4: Bi kịch lạc lối của Vũ Như Tô
- Nội dung: Sự say mê nghệ thuật đến mức mù quáng, xa rời nhân dân; diễn biến tâm trạng từ cố thủ, hy vọng đến tuyệt vọng khi mất đi Cửu Trùng Đài.
Slide 5: Đan Thiềm và các nhân vật khác
- Nội dung: Vai trò của Đan Thiềm (người tri kỉ thấu hiểu tài năng) và phản ứng dữ dội từ đám đông khởi loạn.
Slide 6: Tổng kết giá trị nghệ thuật và thông điệp
- Nội dung: Nghệ thuật xây dựng kịch tính; bài học về mối quan hệ không thể tách rời giữa nghệ thuật, cuộc sống và lịch sử.