Tác giả: Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888), tự Mạnh Trạch, hiệu Trọng Phủ, quê gốc ở Thừa Thiên Huế nhưng sinh trưởng và sống chủ yếu tại Nam Bộ. Ông là nhà thơ yêu nước lớn của dân tộc, một tấm gương sáng ngời về đạo đức, nghị lực sống phi thường (vừa mù lòa vừa dạy học, bốc thuốc, làm thơ chống giặc). Được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới năm 2021.
Thể loại văn tế: Là kiểu loại văn bản thường dùng trong đời sống để tế vong hồn, ca tụng và ghi nhớ công đức người đã khuất. Bố cục tiêu chuẩn gồm 3 phần: Tác phần (bày tỏ niềm cảm thương, khẳng định giá trị người chết), Thán (bày tỏ tình cảm tiếc thương cụ thể), Khải (tổng kết, khẳng định sự bất tử của linh hồn). Văn tế thường viết theo thể phú Đường luật hoặc lối văn biền ngẫu (các cặp câu song hành, đối nhau chan chát).

2. Hoàn cảnh sáng tác và giá trị nội dung tác phẩm

Hoàn cảnh sáng tác: Đêm 16/12/1861, những người nghĩa sĩ nông dân nghèo khổ ở Cần Giuộc đã anh dũng tập kích đồn Pháp, tiêu diệt nhiều kẻ thù nhưng khoảng 20 nghĩa sĩ đã hy sinh. Tuần phủ Gia Định bấy giờ là Đỗ Quang đã yêu cầu Nguyễn Đình Chiểu viết bài văn tế này để đọc tại lễ truy điệu các chiến sĩ.
Hình tượng người nghĩa sĩ nông dân: Xuất thân từ người nông dân nghèo khổ ("cui cút làm ăn", "chỉ biết ruộng trâu"). Khi Tổ quốc bị xâm lăng, họ tự nguyện đứng lên chiến đấu bằng lòng yêu nước nồng nàn mà không đợi ai đòi hỏi. Vũ khí và trang bị vô cùng thô sơ ("manh áo vải", "ngọn tầm vông", "lưỡi dao phay") nhưng tinh thần chiến đấu vô cùng quả cảm, quyết liệt.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Bức tượng đài bất tử về người nông dân nghĩa sĩ: Lần đầu tiên trong lịch sử văn học Việt Nam, người nông dân nghèo khổ bước vào trang văn tế với tư thế của những người anh hùng cứu nước vĩ đại.
Vẻ đẹp bi tráng của sự hy sinh: Nỗi đau thương, tổn thất mất mát to lớn (vẻ bi) hòa quyện cùng hào khí ngất trời, sự bất tử của lòng trung hiếu, nghĩa khí sáng ngời (vẻ tráng).
Nghệ thuật xây dựng ngôn từ xuất sắc: Sự kết hợp hoàn hảo giữa chất trữ tình thiêng liêng, trang nghiêm với ngôn ngữ mộc mạc, bình dị, đậm đà bản sắc Nam Bộ.
Bút pháp kết hợp đa dạng: Phối hợp linh hoạt các yếu tố nghị luận, tự sự và trữ tình biểu cảm tạo nên sức truyền cảm sâu sắc qua nhiều thế hệ.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề bài học
- Tiêu đề: Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc - Nguyễn Đình Chiểu
- Nội dung: Giới thiệu tác giả, hoàn cảnh lịch sử trận đánh Cần Giuộc năm 1861 và vị trí tác phẩm.
Slide 2: Tác giả và Thể loại
- Tiêu đề: Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu & Thể loại Văn tế
- Nội dung: Tóm tắt cuộc đời đầy nghị lực của cụ Đồ Chiểu; Đặc điểm cấu trúc và ngôn ngữ biền ngẫu của thể văn tế.
Slide 3: Xuất thân và tinh thần tự nguyện chiến đấu
- Tiêu đề: Từ người nông dân đến người nghĩa sĩ
- Nội dung: Cuộc sống lam lũ, nghèo khó thường nhật; Ý thức tự nguyện ra trận khi giặc đến xâm lược.
Slide 4: Vẻ đẹp anh dũng trong trận chiến
- Tiêu đề: Sức mạnh của lòng yêu nước quả cảm
- Nội dung: Vũ khí thô sơ (áo vải, tầm vông, rơm con cúi) đối lập trực tiếp với súng đạn, tàu đồng của kẻ thù; Khí thế tấn công dũng mãnh.
Slide 5: Tiếng khóc đau thương và bi tráng
- Tiêu đề: Khúc ca bi tráng của sự hy sinh
- Nội dung: Tiếng khóc tiếc thương của gia đình, quê hương; Sự ngợi ca, tôn vinh tinh thần bất tử vì đại nghĩa quốc gia.
Slide 6: Đặc sắc nghệ thuật
- Tiêu đề: Thành tựu nghệ thuật kiệt tác
- Nội dung: Thể hiện thành công bút pháp bi tráng; Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ; Nhịp điệu câu văn biền ngẫu đối xứng hoàn hảo.
Slide 7: Tổng kết giá trị tác phẩm
- Tiêu đề: Giá trị nội dung & Ý nghĩa lịch sử
- Nội dung: Khẳng định giá trị nhân văn sâu sắc; Tượng đài bất hủ về người nông dân yêu nước chống ngoại xâm trong văn học nước nhà.