Quy tắc cốt lõi: Khi nói hoặc viết, cần lựa chọn những từ ngữ chính xác nhất, có khả năng biểu đạt sắc thái nghĩa phù hợp nhất với ngữ cảnh để tăng hiệu quả giao tiếp, thay vì dùng các từ gần nghĩa nhưng không lột tả được bản chất hành động, tâm trạng.
Ví dụ tiêu biểu: Dùng từ noi gương phù hợp hơn các từ gần nghĩa như học theo, làm theo, bắt chước trong ngữ cảnh ca ngợi các cá nhân xuất chúng vì nó mang sắc thái trân trọng, hướng tới điều tốt đẹp.

2. Lựa chọn cấu trúc câu

Quy tắc cốt lõi: Việc thay đổi trật tự từ, sử dụng các cặp quan hệ từ hoặc sắp xếp các vế câu theo một cấu trúc nhất định có tác dụng nhấn mạnh nội dung, thể hiện quá trình biến đổi của sự vật, hiện tượng hoặc tạo mạch logic cho văn bản.
Ví dụ tiêu biểu: Cấu trúc câu sử dụng cặp quan hệ từ càng... càng...: "Càng lớn, tôi càng hiểu nỗi lòng, mong ước của mẹ hơn." giúp thể hiện sự nhận thức sâu sắc dần theo thời gian và sự trưởng thành của người con.

II. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

Tác dụng của việc chọn từ: Giúp người đọc, người nghe hiểu đúng ý đồ của người viết; tạo ra sắc thái biểu cảm chính xác cho câu văn (ví dụ phân biệt sắc thái giữa các từ cùng chỉ cái chết như khuất, mất, từ trần, hi sinh).
Tránh dùng từ sai ngữ cảnh: Phân biệt từ ngữ có nét nghĩa tương đồng nhưng khác nhau về mức độ hoặc phạm vi sử dụng để không làm giảm giá trị biểu đạt của câu văn.
Vai trò của cấu trúc câu: Thay đổi cấu trúc hoặc trật tự vế câu sẽ làm thay đổi trọng tâm thông tin cần nhấn mạnh, thậm chí làm mất đi tính logic, mạch lạc của văn bản gốc.
Mối liên hệ giữa hình thức và ý nghĩa: Trật tự hành động được kể trong câu cần tuân theo trình tự diễn tiến tự nhiên của sự việc trong thực tế đời sống.

III. BỐ CỤC SLIDE PPTX

Slide 1: Tiêu đề
- Tiêu đề chính: THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
- Nội dung: Lựa chọn từ ngữ và cấu trúc câu | Ngữ văn lớp 6 Kết nối tri thức.
Slide 2: Bản chất của việc lựa chọn từ ngữ
- Tiêu đề: LỰA CHỌN TỪ NGỮ TRONG CÂU
- Nội dung: Khái niệm về từ gần nghĩa và từ chính xác nhất; Tác dụng của việc chọn từ đúng ngữ cảnh; Phân tích ví dụ từ "noi gương".
Slide 3: Thực hành luyện tập lựa chọn từ ngữ
- Tiêu đề: PHÂN TÍCH VÀ SỬ DỤNG TỪ PHÙ HỢP
- Nội dung: Bài tập điền từ thích hợp vào chỗ trống; Phân biệt sắc thái biểu cảm của các từ đồng nghĩa (khuất, xúc động).
Slide 4: Bản chất của việc lựa chọn cấu trúc câu
- Tiêu đề: LỰA CHỌN CẤU TRÚC CÂU
- Nội dung: Ý nghĩa của việc sắp xếp trật tự từ và vế câu; Vai trò của các cặp quan hệ từ tăng tiến; Phân tích cấu trúc "càng... càng...".
Slide 5: Thực hành đổi cấu trúc câu
- Tiêu đề: THAY ĐỔI CẤU TRÚC VÀ TÁC ĐỘNG NGHĨA
- Nội dung: Phân tích sự thay đổi ý nghĩa khi đảo trật tự vế câu; Xem xét tính hợp lý của hành động theo trình tự logic thời gian.
Slide 6: Tổng kết
- Tiêu đề: GHI NHỚ LÝ THUYẾT VÀ ỨNG DỤNG
- Nội dung: Quy tắc tổng quát khi tạo lập câu; Lưu ý sửa lỗi dùng từ và đặt câu khi viết văn nghị luận.